Кіріспе

Австро-Венгриялық саясаткер (1863–1942)

Леопольд Антон Иоганн Сигизмунд Йозеф Корсинус Фердинанд Граф Берхтольд фон унд цу Унгаршиц, Фретлинг унд Пюллюц (Гроф Берхтольд Липот, ) (18 сәуір 1863 – 21 қараша 1942) Ол сондай-ақ Австрия-Венгрияның ең бай адамдарының бірі деп есептелді. Үйде тәрбиеленгеннен кейін заң білімін алып, 1893 жылы Австро-Мажарстанның сыртқы қызметіне қабылданды. Сол жылы Будапештте Венгрияның ең бай аристократтарының бірі Фердинанда Кароли де Надькароли (1868–1955) графинясына үйленді. Кейіннен Париж (1894), Лондон (1899) және Санкт-Петербург (1903) елшіліктерінде қызмет етті. 1906 жылдың желтоқсанында граф Берхтольд граф Алоис фон Эрентальдың орнына Ресейдегі елші болып тағайындалды, осылайша Эренталь императорлық сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Ол Санкт-Петербургте бес жыл бойы адал қызмет етті және Ресейдің Венаға деген сенімсіздігі мен қорқынышын сезінді. 1908 жылдың қыркүйегінде ол Моравиядағы Бухлаудағы өз иелігінде Эренталь мен Ресейдің сыртқы істер министрі Александр Извольскийдің құпия кездесуін өткізді. Бұл кездесу «Бухлау келісімі» деп аталды және Босния мен Герцеговинаның Австро-Мажарстанға қосылуына әкелді. 1912 жылдың ақпанында Эренталь қайтыс болғаннан кейін граф Берхтольд оның ізбасары болып тағайындалды, осылайша 49 жасында Еуропадағы ең жас сыртқы істер министрі атанды. Оның тағайындалуы өзінің тілегіне қарсы және ішкі істерде, сондай-ақ әскери мәселелерде тәжірибесінің жетіспеуіне қарамастан жасалған деп хабарланды.

Балқан соғыстары

Императорлық сыртқы істер министрі ретінде граф Берхтольд негізгі назарын Балқанға шоғырландырды, мұнда оның сыртқы саясатының мақсаты бейбітшілікті сақтау, араласпау принципін ұстану және аумақтық статус-квоны сақтау болды. Алайда, 1912/1913 жылдардағы Балқан соғыстары осындай саясаттың шындықтан аулақ екенін көрсетті. Бұл Австрия-Мажарстан үшін дипломатиялық жеңіліс болды және граф Берхтольдтың әлсіз және шешім қабылдауға ұялмаған беделін қалыптастырды.

Шілдедегі дағдарыс

Балқан соғыстарынан кейін, 1914 жылғы 28 маусымда Сараевода Австрия-Мажарстан мен Сербия арасындағы күрделі шиеленістің нәтижесінде Франц Фердинандтың қазасы болды. Сербия үкіметі ультиматумның барлық талаптарын қабылдады, бірақ Австрия-Мажарстан билігіне Сербия аумағындағы қастандықты тергеуге қатысуға рұқсат беруден бас тартты, бұл Сербияның егемендігі мен конституциясын ауыр бұзу болар еді. Ультиматумда тізілген 10 талаптың барлығын қабылдау міндетті болғандықтан, 28 шілдеде Австрия-Мажарстан үкіметі Сербиямен соғыс жариялауға шешім қабылдады, және осы жағдайға ол басты кінәлі еді.