Кіріспе
Британдық теледрама сериалы – «Қараңғылық шегінде» теледрамасы – 1985 жылдың соңында BBC телеарнасы Lionheart Television International компаниясымен бірлесіп шығарған, алғашқыда алты 50-55 минуттық эпизодта көрсетілген британдық теледрама сериалы. Қылмыстық драма мен саяси триллердің қосындысы болған бұл сериалда жесір полицей Рональд Крейвеннің (Боб Пек ойнады) өзінің қызы Эмманың (Жоанн Уэлли ойнады) өлімінің шындығын анықтауға жасаған әрекеттері баяндалады. Крейвеннің тергеуі оны үкіметтік және корпоративтік жасырындықтар мен ядролық тыңшылыққа толы қараңғы әлемге алып келеді, ол Жердегі өмірдің болашағына қауіп төндіретін күштерге қарсы тұрады. Жазушы Трой Кеннеди Мартин сол кездегі Тачер үкіметінің саяси ахуалына, ядролық индустрияның құпиялылығына және эколог Джеймс Лавлоктың Гайя гипотезасына зор ықпал етті; осылардың барлығы оны мифтік және мистикалық элементтермен байланысты нақты әлемнің алаңдаушылықтарын біріктіретін триллер жазуға жетеледі. Кеннеди Мартиннің бастапқы соңы түсірілген сериалдағыдан гөрі фантастикалық болды: ол Крейвенді ағашқа айналдыруды ұсынған, бірақ актерлер мен түсірілім тобы мүшелері бұған қарсылық танытты. BBC2 арнасында алғаш көрсетілген «Қараңғылық шегінде» теледрамасы сыншылардың жоғары бағасына ие болды және бірнеше күн ішінде BBC1 арнасында қайта көрсетілді. Көптеген марапаттарға ие болған бұл сериал қазірге дейін жоғары бағаланып, британдық теледраманың ең жақсы және ықпалды туындыларының бірі саналады. Сериалдың режиссері Мартин Кэмпбелл 2010 жылдың қаңтар айында Мел Гибсонның басты рөлде ойнаған және АҚШ-та өткен қайта түсірілімін жасады.
the television drama
Edge of Darkness is a British television drama serial produced by BBC Television in association with Lionheart Television International and originally broadcast in six 50 to 55 minute episodes in late 1985. A mixture of crime drama and political thriller, it revolves around the efforts of widowed policeman Ronald Craven (played by Bob Peck) to unravel the truth behind the murder of his daughter Emma (played by Joanne Whalley). Craven's investigations soon lead him into a murky world of government and corporate cover ups and nuclear espionage, pitting him against dark forces that threaten the future of life on Earth. Writer Troy Kennedy Martin was greatly influenced by the political climate of the time, dominated by the Thatcher government, and the aura of secrecy surrounding the nuclear industry – and by the implications of the Gaia hypothesis of environmentalist James Lovelock; these combined to him writing a thriller that mingled real world concerns with mythic and mystical elements. Kennedy Martin's original ending was more fantastic than that eventually used in the finished serial: he had proposed that Craven would turn into a tree but this was vetoed by members of the cast and crew. First broadcast on BBC2, Edge of Darkness was met with such widespread critical acclaim that within days it had earned a repeat on BBC1. Winner of several prestigious awards, it remains highly regarded, often cited as one of the best and most influential pieces of British television drama. The series' director, Martin Campbell, filmed a remake, released in January 2010, starring Mel Gibson and set in the United States.
Біріншісі: Жағымды демалыс
Йоркшир полициясының офицері Рональд Крейвен қызы Эмманы университетінің кампусындағы экологиялық ұйымның жиынынан алып, үйіне қайтып келеді. Эмма үйінің есігі алдында атып өлтіріледі. Полиция бар күшін Крейвеннің кінәлі деп тапқан қылмыскердің оған жасаған сәті түспеген қастандығы нәтижесінде Эмманың өлтірілгенін болжамына жұмылдырады. Бірақ Крейвен Эмманың заттарын қарап шыққанда Гейгер санауышы мен тапанша табады. Сондай-ақ Эмманың денесі мен иелігіндегі заттардың радиоактивті екенін біледі. Тергеуге көмектесу үшін Лондонға барған ол "Премьер-министр кеңсесіне бекітілген" әдемі әрі салмақты Пендлтонмен байланысады. Пендлтон оған Эмманың террорист ретінде белгілі болғанын және оның қарулы шабуылшының мақсаты болуы мүмкін екенін хабарлайды. (1985 жылдың 4 қарашасында көрсетілді).
Екінші: көлеңкеге
Тергеуді жалғастыра келе, Крейвенге Эмманың күйі келіп түседі. Эмманы өлтірген адамның қашқан көлігінен алынған саусақ іздері, Крейвен 10 жыл бұрын қамаған Лоудың саусақ іздерімен сәйкес келеді. Пендлтон Крейвенді әріптесі Харкортпен таныстырады, ол Эмманың «Гая» деп аталатын ядролыққа қарсы бүлікшіл ұйымның мүшесі болғанын хабарлайды. Эмма жетекшілік еткен алты адамнан тұратын «Гая» тобы Нортмурдегі төмен деңгейлі радиоактивті қалдықтарды сақтау орталығына енген, енді олардың барлығы қайтыс болған немесе жоғалып кеткен. Крейвен Эмманың кісі өлтірушісі туралы ақпарат сұрап телеарнадан үндеу жасағаннан кейін, Орталық барлау агенттігінің (ЦРУ) жедел адамы Дариус Джедбург, Харкорт пен Пендлтонның әріптесі хабарласады. Джедбург Крейвенге ЦРУ-ның Эмманың қызметіне қатысты құжаттамасын көрсетеді: «Гая» жақын жердегі су қоймасының радиоактивті заттармен ластануына күдікпен қараған, бұл жағдай ЦРУ-ны да ескерткен, олар Нортмурдың плутонийді заңсыз сақтайтынына сендірген. Джедбург – өткір мінезді, әзілге құмар және гольф ойнауды жақсы көретін тәжірибелі маман. Ол Харкорт пен Пендлтонмен бірге плутонийдің көзі мен мақсатын анықтауға мүдделі. (1985 жылдың 11 қарашасында көрсетілді).
Үшінші: дәлелдеу жүгі
Полиция күдікті Лоуды қоршап алады, ол қашуға тырысқанда ауыр жарақат алады. Өлімі алдында ол Крейвенге Солтүстік Ирландияда Крейвен соттаған террорист МакКрунмен бірге жұмыс істегенін айтады. Эмманың жігіті Терри Шилдс Крейвенге ол Нортмурдағы жасырын байланыс орталығын (hot cell) тергеп жатқанын айтады; ол кейіннен өлтіріледі. Крейвен Харкорт пен Пендлтонмен Парламенттің үйінде кездеседі, онда Нортмурдағы Халықаралық сәулеленген отын (IIF) сату жөніндегі тергеу өтіп жатыр, оны Роберт Беннет басқарады және ол Джерри Гроганға тиесілі Канзастың Fusion Corporation компаниясына сатылады. Пендлтон Крейвенге Беннеттің Эмманың өліміне кінәлі деп есептейтінін айтады. Эмманың жерлеу рәсіміне Йоркширге оралған Крейвенге Нортмурға кіруге рұқсат берілмейді. Үйге келгенде оны МакКрун бақылайды. (1985 жылдың 18 қарашасында көрсетілді).
Төртінші: Жетістік
МакКрон Крейвеннің үйіне оны өлтіру ниетімен кіреді. Крейвен МакКроннан кім үшін жұмыс істейтінін айтуды талап етеді, бірақ МакКрон ештеңе айта алмай тұрып полицияның қарулы күштің бірі оқ атып жарақаттайды. Солтүстік Ирландиядағы әріптесі Мак (Струан Роджер) арқылы Крейвен МИ5 компьютерімен байланысты терминалға қол жеткізеді. Ол МИ5 деректерін тексеріп, Гея, Нортмур және Эмма туралы ақпарат алады, сондай-ақ МакКрон Нортмур қауіпсіздігінің бұйрығымен әрекет еткенін біледі. Ол компьютерден Нортмурдың үш өлшемді картасын да алады. Крейвен Джедбургпен байланысып, оны Нортмурге бірге баруға шақырады. (1985 жылдың 25 қарашасында көрсетілді).
Бесінші: Нортмур
Крейвен мен Джедбург Нортмурға еніп, Гаяның бұзуға жасаған тырысының нәтижесінде жарылыс болғаннан кейін жабылып қалған ыстық камераны (жасушаны) ашады. ЦРУ-ның бұйрығымен Джедбург ыстық камераға кіріп, плутонийді ұрлайды. Парламенттегі тыңшылық комиссиясында IIF бас директоры Роберт Беннетт Нортмурде плутоний болғандығын және Гая тобының қаза болғандығын мойындауға мәжбүр болады. (1985 жылғы 2 желтоқсанда көрсетілді).
Алтыншы: Құрылысы
Крейвен мен Джедбург Нортмурдан қашып құтылып, бірақ екеуі де радиациялық уланудан өліп жатыр. Джедбург Шотландиядағы Гленэйглс қонақ үйіне бет алады, онда НАТО-ның энергияны бағыттау қарулары жөніндегі конференциясы өтіп жатыр. Конференцияға Гроган да қатысады, ол британ үкіметінің өзінің компаниясының IIF-ті сатып алуына келісім бергенін жариялайды және атомның күшін қолдану туралы суық құштарлықпен сөйлейді. Әскери және азаматтық шенеуніктердің қатысуымен өткен шарада Джедбург АҚШ армиясының формасында трибунаға шығып, ядролық қару таратуға қарсы сөз сөйлейді. Ол Нортмурдан алып келген екі плутоний таяқшасын біріктіріп, өзінің және жақын тұрған Гроганның радиацияға ұшырауына себеп болатын сындық жағдайды тудырады. Эмманың көрінісі Крейвенге пайда болып, бұрын қара гүлдер өскен, Жерді жылытып, тіршіліктің жойылуына жол бермеген заман туралы айтады. Ол оған қара гүлдер қайта оралғанын, полярлық мұздықты ерітіп, адамзатты жоятынын, ал өмір жалғасатынын жеткізеді. Крейвен Джедбургті жоспарындағы келесі қадамнан – қалған плутониймен Шотландияда ядролық жарылыс жасаудан қайтармақ болады. Ол сәттілікке жетеді, бірақ құпия қызмет оны бақылап, Джедбургті өлтіреді. Крейвен, Джедбург пен Гроган сияқты радиацияға қатысты өлімге ұшырайды, ол Емманың есімін шақырып, тауларға кетеді. Тауларда, Эмма болжағандай, қара гүлдер өсіп жатыр, бұл планетаның адамзатқа қарсы қорғаныс соғысының алғы көрінісі. (1985 жылғы 9 желтоқсанда көрсетілді).
Актерлік құрам
Рональд Крейвенді театрдан жақсы танымал, бірақ Крейвен рөліне қабылданған кезде теледидарда көбінесе эпизодтық рөлдерде ойнаған актер Боб Пек сомдады. Крейвен рөлін жасау барысында Пек Корольдік Шекспир компаниясы үшін екі жыл бойы «Макбет» атаулы рөлде ойнаған тәжірибесіне сүйенді. «Қараңғылық шегінен» кейінгі есімді рөлдер: «On the Black Hill» (1987), «Slipstream» (1989), «Natural Lies» (1992) және «Jurassic Park» (1993). Ол 1999 жылы қайтыс болды. Эмма Крейвенді сомдаған Джоан Уэлли бала кезінен актерлік өнерге қатысып, 1974 жылы 13 жасында «Coronation Street» (1960 – қазіргі уақыт) ұзақ жылдар бойы көрсетіліп келе жатқан мыс операсында алғаш рет пайда болды. Ол сондай-ақ «Juliet Bravo» (1980–1985), «Bergerac» (1981–1991) және «Reilly, Ace of Spies» (1983) сияқты бірнеше сериалдарда қосалқы рөлдерде ойнады. «Қараңғылық шегінен» кейін Уэлли Деннис Поттер жазған BBC телесериалы «The Singing Detective» (1986) сериалға тартылды. Голливудқа көшіп, ол «Willow» (1988), «Scandal» (1989) және «Shattered» (1991) сияқты фильмдерде, сондай-ақ «Scarlett» (1994) және «Jackie Bouvier Kennedy Onassis» (2000) сияқты теледидар мини-сериалдарында ойнады. 1988–1996 жылдар аралығында актер Вал Килмермен сегіз жылдық некеде болған кезде ол көбінесе Джоан Уэлли Килмер деп аталатын. Дариус Джедбург рөлінде Джо Дон Бейкер сомдады, ол 1960-шы жылдардан бері актерлік өнермен айналысып келеді және «Gunsmoke» (1955–1975) сияқты вестерн фильмдеріндегі рөлдерімен, сондай-ақ «Eischied» (1979–1980) детективтік сериясындағы басты рөлімен танымал. Ол сондай-ақ 1972 жылы түсірілген «Walking Tall» фильмінде шериф Бьюфорд Пуссер рөлін ойнады. «Қараңғылық шегінің» сценарийі оған үлкен әсер еткендіктен, ол рөлді әдеттегі гонорарынан төмен бағамен ойнауға келісті. Кейіннен «Қараңғылық шегінің» режиссері Мартин Кэмпбелл оны Джеймс Бондтың «GoldenEye» (1995) фильмінде ЦРУ агенті Джек Уэйд рөліне шақырды. Ол 1997 жылы «Tomorrow Never Dies» фильмінде бұл рөлді қайта ойнады. Пендлтон рөлін сомдаған Чарльз Кей «Fall of Eagles» (1974), «I, Claudius» (1976) және «The Devil's Crown» (1978) фильмдерінде ойнаған тәжірибелі актер еді. Содан бері ол «Fortunes of War» (1989), «The Darling Buds of May» (1991–1993), «Jonathan Creek» (1997–2004) және «Midsomer Murders» (1997–қазіргі уақыт) сияқты көптеген телеспектакльдерде ойнады. «Қараңғылық шегі» Харкортты сомдаған Иан МакНейс үшін ертедегі рөл болды. Ол «The Englishman Who Went Up a Hill But Came Down a Mountain» (1995), «Ace Ventura: When Nature Calls» (1995) және «Frank Herbert's Dune» (2000) сияқты фильмдерде, сондай-ақ «Doc Martin» (2004–қазіргі уақыт), «Rome» (2005–2007) фильмдерінде тұрақты рөлдерде ойнады және BBC-нің жаңартқан «Doctor Who» сериалында Уинстон Черчилль рөлінде жиі пайда болды. Эпизодтар барысында британдық көрермендерге таныс бірнеше актерлер пайда болды, олардың ішінде Джон Вудвайн (Крейвеннің жоғары тұрған DCS Росс рөлінде), Тим МакИннерни (Эмманың жігіті Терри Шилдс рөлінде), Хью Фрейзер (IIF бас директоры Роберт Беннетт рөлінде), Кеннет Нельсон (Гроган рөлінде), Зои Ванамейкер (барлаушы агент Клементина рөлінде), Аллан Катбертсон (Тергеу комитетінің Чилвелл рөлінде) және «Blake's 7» сериалының актерлері Дэвид Джексон (полковник Лоусон рөлінде) және Брайан Краучер (Нортмур қауіпсіздік басшысы Коннорс рөлінде) болды. Тележурналистер Сью Кук пен Кеннет Кендалл, ауа райы жөніндегі Билл Джайлс және Лейбористтік партияның депутаты Майкл Мичер өздерін ойнады. BBC-нің көп жылдар бойы визуалды эффекттерді жасап келген суретшісі Мэтт Ирвин, сериалға визуалды эффекттер енгізгендіктен, «Breakthrough» эпизодында полиция сүңгуірі рөлінде шағын камео жасады.
Экипаж
Жазушы Трой Кеннеди Мартин BBC-нің ұзақ жылдар бойы көрсетілген полициялық драмасы «Z Cars» (1962–1978) сериалының авторы болды. Ол сондай-ақ «Итальяндық жұмыс» (1969) және «Келлидің батырлары» (1970) фильмдерінің сценарийін жазды, «Colditz» (1972–1974), «The Sweeney» (1975–1978) (оның інісі Ян Кеннеди Мартин жасаған) және «Рейли, Ace of Spies» (1983) сияқты телесериалдарға да сценарийлер жазды. «Edge of Darkness» фильмінен кейін ол «Red Heat» (Уолтер Хиллмен бірге) (1988) және «Bravo Two Zero» (1999) фильмдерінің сценарийлерін жазды. Ол 2009 жылдың қыркүйек айында қайтыс болды. Режиссер Мартин Кэмпбелл «Кәсібилер» (1977–1983), «Minder» (1979–1994) және «Shoestring» (1979–1980) сияқты әрекетке толы триллерлерді шеберлікпен түсіруімен танымал болды. «Қараңғылық шетінен» бірнеше жыл өткен соң, Кэмпбелл «Алтын көз» (1995) және «Казино Рояль» (2006) Джеймс Бонд фильмдерін, сондай-ақ «Зорроның бетпердесі» (1998), «Тік шек» (2000) және «Зорро туралы аңыз» (2005) фильмдерін түсірді. Продюсер Майкл Уэринг «Play for Today» бағдарламасында жұмыс істеді, онда ол Алан Блеасдейлдің «The Black Stuff» (1978) фильмін продюсерлік етті, ал кейіннен ол және Блеасдейл оны жоғары бағаланған «Boys from the Blackstuff» (1982) сериалына айналдырды. Ол сондай-ақ «Аңшы құс» (1982) атты құпия триллерін жасады. «Edge of Darkness» фильмінен кейін ол британдық теледидардағы ең танымал және табысты продюсерлердің бірі болды, 1989 және 1998 жылдар аралығында BBC-де сериалдар бөлімінің басшысы болып тағайындалды, онда ол «Гордость и предубеждение» (1995), «Our Friends in the North» (1996) және Денис Поттердің соңғы екі пьесасы «Караоке» (1996) және «Салқын Лазарь» (1996) сияқты бағдарламаларға жауапты болды. Сериалдың кеңесшісі болған Уолт Паттерсон ядролық мәселелер бойынша жетекші сарапшы болды және «Ядролық қуат» (Penguin, 1976–1986) кітабымен танымал болды. «Edge of Darkness» фильмінен кейін ол 1986 жылы радиоактивті қалдықтар туралы зерттеу үшін Ұлыбритания парламентінің Қоршаған ортаны қорғау комитетіне арнайы кеңесші ретінде қызмет етті. Ол энергия және қоршаған орта мәселелеріне қатысты саяси пікірталасқа үлес қосуын жалғастыруда. Сериалдың полициялық аспектілері бойынша кеңестерді Батыс Йоркшир полициясы және бұрынғы Скотланд-Ярд детективі Джек Слипер берді, ол пойыз тонаушысы Ронни Биггсті ұстаумен танымал болды.
Музыка
Музыкалық партитураны Эрик Клэптон мен Майкл Камен жасады. Клэптонға музыка жазу туралы продюсер Майкл Уэринг жүгінді. Біраз уақыттан кейін Майкл Камен Клэптонды өзі саз жасаған «Бразилия» (1985) фильмінің көрсетіліміне алып келді, сол кезде Клэптон екеуінің «Қараңғылықтың шеті» фильмі үшін бірлесіп жұмыс істеуді ұсынды. Камен Голливудтың ең табысты кинокомпозиторларының біріне айналды, ол көптеген кассалық табысқа ие болған фильмдерге музыка жазды, оның ішінде «Lethal Weapon» (1987–1998) (Клэптонмен бірге), алғашқы үш «Die Hard» фильмі (1988, 1990, 1995), «Робин Гуд: Ұрылар ханзадасы» (1991) және «X Men» (2000). Ол 2003 жылы қайтыс болды. Клэптон/Камен саундтрегінен басқа, Вилли Нельсонның «The Time of the Preacher», New Model Army-ның «Christian Militia» және Том Уэйтстің «16 Shells From A Thirty Ought Six» әндері де серияда орын алды. Терридің денесі табылғанда «Christian Militia» әні диктофоннан естілді. Крейвен бірінші эпизодта Эмманың бөлмесінде «The Time of the Preacher» әнін тыңдайды. Кейін Джедбург әнмен таныс екені және ол да, Крейвен де оны екі рет орындағаны белгілі болды, әннің мәтіні маңызды рөл атқарады. Австралия хабар тарату корпорациясы келесі жылы Чернобыль апаты туралы репортаждарда осы музыканы пайдаланды. Эрик Клэптон мен Майкл Камен 1990 және 1991 жылдары «24 Nights» кезеңінде фильмнің басты тақырыбын Ұлттық филармониялық оркестрмен бірге орындады.