Англо-голланд соғыстары: 17-18 ғасырлардағы теңіз шайқастары, сауда үшін күрес, колониялар бағындыру. Ұлыбритания мен Голландия арасындағы қақтығыстар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
17 және 18 ғасырлардағы соғыстар сериясы.
Series of wars during the 17th and 18th centuries
Ағылшын-голландиялық соғыстар (Engels–Nederlandse Oorlogen) – 17 ғасырдың ортасы мен 18 ғасырдың соңында Голландия Республикасы мен Англия (кейін Ұлыбритания) арасында болған қақтығыстар сериясы. Алғашқы үш соғыс 17 ғасырдың екінші жартысында сауда және теңіз арқылы бақыланатын отарлар үшін болды, ал төртінші соғыс бір ғасырдан кейін өтті. Шайқастардың басым бөлігі теңізде болды. Ағылшындар бірінші ағылшын-голландиялық соғысында жеңіске жетті, ал голландтар екінші және үшінші соғыста. Дегенмен, үшінші және төртінші соғыстың арасындағы ғасырда британдық Корольдік теңіз флоты әлемдегі ең күшті теңіз күшіне айналды, ал голланд теңіз флоты француз және испандықтардан кейін төртінші орынға түсті. Француз революциясы және Наполеон соғыстары кезінде тағы да шайқастар болды.
The Anglo–Dutch Wars (Engels–Nederlandse Oorlogen) were a series of conflicts mainly fought between the Dutch Republic and England (later Great Britain) in the mid 17th and late 18th century. The first three wars occurred in the second half of the 17th century over trade and overseas colonies, while the fourth was fought a century later. Almost all the battles were naval engagements. The English were successful in the first Anglo Dutch war, while the Dutch were successful in the second and third. However, in the century between the third and fourth war, the British Royal Navy had become the most powerful maritime force in the world, while the Dutch navy had fallen to fourth position, behind the French and Spanish. There would be more battles during the French Revolutionary and Napoleonic Wars.
Өмірбаян
Ағылшындар мен голландтар 16 ғасырдағы Католик Габсбург әулеті мен қарсы тұрған Протестант мемлекеттері арасындағы еуропалық діни қақтығыстардың қатысушылары болды. Сонымен қатар, зерттеулер дәуірі басталғанда, голландтар мен ағылшындар екеуі де Жаңа дүниеде шетелде табыс табуға тырысты.
The English and the Dutch were both participants in the 16th century European religious conflicts between the Catholic Habsburg Dynasty and the opposing Protestant states. At the same time, as the Age of Exploration dawned, the Dutch and English both sought profits overseas in the New World.
Нидерланд Республикасы
1600 жылдардың басында голландтар католик Габсбургтермен сексен жылдық соғысты жалғастыра отырып, теңіз арқылы ұзақ қашықтыққа саяхаттар жасауды бастады. Голландиялық акционерлік қоғам акцияларын саудалаудағы жаңашылдық, оларға Біріккен провинциялар мен Лондонда акцияға жазылу арқылы экспедицияларды қаржыландыруға мүмкіндік берді. Олар Солтүстік Америкада, Үндістанда және Индонезияда (Дәмді аралдар) колониялар құрды. Сонымен қатар, 1628 жылы адмирал Пит Хейн үлкен испан қазына флотын сәтті басып алған жалғыз қолбасшы болды. Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясының көптеген ұзақ сапарлары нәтижесінде, олардың қоғамы офицерлер класын және кейіннен Англияда, әсіресе Шығыс Үндістан компаниясында көшірілген институционалдық білімді қалыптастырды. 17 ғасырдың ортасына қарай голландтар португалдармен бірге Азиядағы ең ірі еуропалық саудагерлерге қосылды. Бұл голланд сауда флотының үлкен өсуімен бірге болды, бұл флют типті желкенді кемелердің арзан, жаппай өндірісінің арқасында мүмкін болды. Көп ұзамай голландтардың сауда флоты Еуропадағы ең ірі сауда флотының біріне айналды, олардың кемелері басқа барлық елдердің кемелерінен көп болды және Балтық теңізі саудасында үстемдік құрды. 1648 жылы Біріккен провинциялар Испаниямен Мюнстер бейбіт шартын жасады. Нидерланд Республикасындағы билік бөлінісіне байланысты, армия мен флот Штадхолдердің негізгі күші болды, бірақ оларға бөлінген бюджетті Штаттар Генералы анықтады. Бейбітшілік орнағаннан кейін Штаттар Генералы голланд әскери күштерінің көп бөлігін таратуға шешім қабылдады. Бұл Голландтың ірі қалалары мен жаңа Штадхолдер, Оранж Вильгельм II арасындағы қақтығысқа әкеліп, Республиканы азамат соғысының алдына жеткізді. Штадхолдердің 1650 жылы күтпеген өлімі саяси шиеленісті одан әрі күшейтті.
In the early 1600s, the Dutch, while continuing to fight the Eighty Years' War with the Catholic Habsburgs, also began to carry out long distance exploration by sea. The Dutch innovation in the trading of shares in a joint stock company allowed them to finance expeditions with stock subscriptions sold in the United Provinces and in London. They founded colonies in North America, India, and Indonesia (the Spice Islands). They also enjoyed continued success in privateering – in 1628 Admiral Piet Heyn became the only commander to successfully capture a large Spanish treasure fleet. With the many long voyages by Dutch East India men, their society built an officer class and institutional knowledge that would later be replicated in England, principally by the East India Company. By the middle of the 17th century, the Dutch joined the Portuguese as the main European traders in Asia. This coincided with the enormous growth of the Dutch merchant fleet, made possible by the cheap mass production of the fluyt sailing ship types. Soon the Dutch had one of Europe's largest mercantile fleets, with more merchant ships than all other nations combined, and possessed a dominant position in the Baltic trade. In 1648 the United Provinces concluded the Peace of Münster with Spain. Due to the division of powers in the Dutch Republic, the army and navy were the main base of power of the Stadtholder, although the budget allocated to them was set by the States General. With the arrival of peace, the States General decided to decommission most of the Dutch military. This led to conflict between the major Dutch cities and the new Stadtholder, William II of Orange, bringing the Republic to the brink of civil war. The Stadtholder's unexpected death in 1650 only added to the political tensions.
Тюдор дәуірі
XVI ғасырда Англияның Елизавета I Испания империясының дүниежүзілік мүдделеріне қарсы алыс қашықтықтағы "жеке басты кәсіпкерлік" немесе қақпалық шабуылдарды жүзеге асыру үшін әскери-теңіз күштерін дамытты, мысалы Франсис Дрейктің испан сауда кемелері мен олардың портына жасаған шабуылдарында көрініс тапқандай. Испанияға қарсы ашық соғысқа себеп табу үшін Елизавета 1585 жылы Нонсух шартын жаңадан құрылған Голланд Республикасымен қол қойып, Испания Корольдігіне қарсы Голланд көтерілісіне (1581) көмектесті.
In the 16th century Elizabeth I of England built up her navy in order to carry out long range "privateering" or piracy missions against the Spanish Empire's global interests, exemplified by the attacks by Francis Drake on Spanish merchant shipping and its harbours. Partly to provide a pretext for ongoing hostilities against Spain, Elizabeth assisted the Dutch Revolt (1581) against the Kingdom of Spain by signing the Treaty of Nonsuch in 1585 with the new Dutch state of the United Provinces.
Стюарт
Елизаветаның қайтысынан кейін ағылшын-испан қарым-қатынастары Яков I тұсында жақсара бастады, ал 1604 жылғы бейбіт келісім көптеген каперлік әрекеттерді тоқтатты (Отыз жылдық соғыс кезінде келесі ағылшын-испан соғысы басталарға дейін). Қаржының жеткіліксіздігі Корольдік флотқа немқұрайлылықпен қарауға әкеп соқты. Кейіннен католикке жақын Англия патшасы Карл I голландиялық теңіз күштеріне қарсы Испаниямен бірқатар құпия келісімдер жасады. Ол сондай-ақ кемелерді қайта жарақтандырудың ауқымды бағдарламасын бастады, мұндай престижді кемелерді салу үшін кеме салығын енгізді. Бірақ ол күшті голланд штадхолдері Фредерик Генрихпен қарым-қатынасын қауіпке тікелеймен қорқып, Испанияға көмегін іс жүзінде Габсбург әскерлеріне Дюнкеркке бара жатқанда ағылшын кемелерін пайдалануға рұқсат берумен шектеді. Алайда, 1639 жылы үлкен испандық көлік флоты Кенттегі Дил қаласының жанындағы ағылшын Даунс бекінісінде пана сұрағанда, Карл оны голланд шабуылынан қорғамауды шешті; нәтижесінде болған Даунс шайқасы испандық теңіз күшін де, Карлдың Испаниядағы беделін де құртты. Осы арада, Жаңа әлемде голландтық Жаңа Нидерланды және ағылшындық Массачусетс шығанағы колониясының теңіз күштері Американың солтүстік-шығыс жағалауының көп бөлігі үшін күресті.
After the death of Elizabeth, Anglo Spanish relations began to improve under James the First, and the peace of 1604 ended most privateering actions (until the outbreak of the next Anglo Spanish War during the Thirty Years' War). Underfunding then led to neglect of the Royal Navy. Later, Catholic sympathiser Charles I of England made a number of secret agreements with Spain, directed against Dutch sea power. He also embarked on a major programme of naval reconstruction, enforcing ship money to finance the building of such prestige vessels as But fearful of endangering his relations with the powerful Dutch stadtholder Frederick Henry, Prince of Orange, his assistance to Spain was limited in practice to allowing Habsburg troops on their way to Dunkirk to make use of English shipping. However, in 1639, when a large Spanish transport fleet sought refuge in the English Downs anchorage off the town of Deal in Kent, Charles chose not to protect it against a Dutch attack; the resulting Battle of the Downs undermined both Spanish sea power and Charles's reputation in Spain. Meanwhile, in the New World, naval forces from the Dutch New Netherlands and the English Massachusetts Bay Colony contested much of America's north eastern seaboard.
Кромвелл
1642 жылы ағылшын азаматтық соғысының басталуы Англияның теңіз күшінің әлсіреген кезеңін басталды. Оның теңіз флоты іштен бөлініп кетті, бірақ офицерлері көбінесе парламенттік жақты қолдады; 1649 жылы король Чарльзтың бас кесіліп өлім жазасына кесілгеннен кейін Оливер Кромвель өз елін Англияның Достастығына біріктіре алды. Ол теңіз флотын кемелер санын көбейту, офицерлерді туыстық байланыстар емес, еңбегіне қарай жоғарылату және жеткізушілер мен кемежай қызметкерлерінің жемқорлығына қарсы күресу арқылы жаңартты, соның арқасында Англия Голландияның сауда үстемдігіне қарсы күресуге мүмкіндік алды. Англияда голландиялықтарға қарсы көңіл-күй күшейді. Бұл, ішінара, ескі реніштерге байланысты: голландтар испандықтарға қарсы көрсеткен көмекке алғыс айтпағандықтарын көрсетті деп есептелді, олар бұрынғы ағылшын қорғаушыларынан басым түсті; олар Англияның шығыс жағалауынан шамайдан көп сельдь балықтарын аулады; олар ағылшындарды Шығыс Үндістаннан ығыстырып шығарды; және олар ағылшын колонияларында салық салуды айналып өту үшін еркін сауда принципін жақтады. Жаңа даулы мәселелер де болды: 1648 жылы Отыз жылдық соғыстың аяқталуымен испан билігінің әлсіреуіне байланысты португалдық империяның колониялық иеліктері (Португалияның қалпына келтіру соғысының ортасында) және тіпті испандық империяның өзі де қол жеткізуге болатын жағдайға келді. Кромвель оранжисттік топтың ықпалынан және Республикаға жер аударылған ағылшын роялистерінен қорқыды; Штадтхолдерлер Стюарт монархтарын қолдаған, Вильгельм II Оранж 1641 жылы Англияның Карл I қызына үйленген. Олар Карл I-нің сотталуы мен өлім жазасына кесілуіне қарсы болды. 1651 жылдың басында Кромвель Нидерланд Республикасының Достастыққа қосылуын және Англияға Испанияның Америкасын оның құнды ресурстары үшін басып алуға көмектесуін ұсына отырып, Гаагаға делегация жіберді. Голландияның тәуелсіздігін жою мақсатымен Англиямен тең емес одаққа тартуға жасалған бұл сылтаулы әрекет соғысқа әкелді: Голландия штаттарындағы бейбітшілік фракциясы бұл күтпеген ұсынысқа жауап бере алмады, ал Стюарттық оранжистер Кромвельдің елшілерін мазалауға халықты қозуға тырысты. Делегация елге оралғаннан кейін ағылшын Парламенті қарсыласу саясатын ұстанды.
The outbreak of the English Civil War in 1642 began a period in which England's naval position was severely weakened. Its navy was internally divided, though its officers tended to favour the parliamentary side; after the execution by public beheading of King Charles in 1649, however, Oliver Cromwell was able to unite his country into the Commonwealth of England. He then revamped the navy by expanding the number of ships, promoting officers on merit rather than family connections, and cracking down on embezzlement by suppliers and dockyard staff, thereby positioning England to mount a global challenge to Dutch trade dominance. The mood in England grew increasingly belligerent towards the Dutch. This partly stemmed from old perceived slights: the Dutch were considered to have shown themselves ungrateful for the aid they had received against the Spanish by growing stronger than their former English protectors; they caught most of the herring off the English east coast; they had driven the English out of the East Indies; and they vociferously appealed to the principle of free trade to circumvent taxation in the English colonies. There were also new points of conflict: with the decline of Spanish power at the end of the Thirty Years' War in 1648, the colonial possessions of the Portuguese Empire (already in the midst of Portuguese Restoration War) and perhaps even those of the Spanish Empire itself were up for grabs. Cromwell feared the influence of both the Orangist faction at home and English royalists exiled to the Republic; the Stadtholders had supported the Stuart monarchs—William II of Orange had married the daughter of Charles I of England in 1641—and they abhorred the trial and execution of Charles I. Early in 1651 Cromwell tried to ease tensions by sending a delegation to The Hague proposing that the Dutch Republic join the Commonwealth and assist the English in conquering most of Spanish America for its extremely valuable resources. This thinly veiled attempt to end Dutch sovereignty by drawing it into a lopsided alliance with England in fact led to war: the ruling peace faction in the States of Holland was unable to formulate an answer to this unexpected offer and the pro Stuart Orangists incited mobs to harass Cromwell's envoys. When the delegation returned home, the English Parliament decided to pursue a policy of confrontation.
Бірінші соғыс: 16521654
Кромвельдің әскери-теңіз флотын кеңейтудің амбициялық бағдарламасының нәтижесінде, Голландия адмиралдығы өзінің көптеген әскери кемелерін сатқан кезде, британдықтар Солтүстік теңіздегі бәсекелестерінен гөрі үлкен және күшті, мақсатқа арналған әскери кемелерге ие болды. Алайда, голландтардың жүк кемелері көп болды, сонымен бірге тасымалдау бағасы төмен, қаржыландыру жақсы және сатуға арналған өндірілген тауарлардың кең ауқымы болды, бірақ голланд кемелері испандықтар тарапынан Оңтүстік Еуропаның көп бөлігіндегі операциялардан тоқтатылды, бұл ағылшындарға артықшылық берді. Солтүстік Америкадағы өз позициясын қорғау үшін 1651 жылдың қазан айында ағылшын Парламенті алғашқы Навигациялық актілерді қабылдады, онда Англияға әкелінген барлық тауарларды экспорттаушы елдерден ағылшын кемелерімен немесе кемелерімен тасымалдау міндетті болды, осылайша (көбінесе голландтық) делдалдарды жойды. Бұл меркантилистік шара голландтарға көп зиян тигізбеді, өйткені ағылшын саудасы олар үшін маңызды емес еді, бірақ британдық аумақтан жұмыс істейтін көптеген қарақшылар кез келген голланд кемесін заңды түрде алуға ыңғайлы себеп ретінде пайдаланды. Голландтар қаруланған сауда кемелерін өз теңіз күштеріне қосып, өсіп келе жатқан қысымға жауап берді. Ағылшындар «теңіздің мырзалары» ретінде танылуға құқығы бар екенін сезініп, ежелгі құқықты қайта жаңғыртуға тырысты, басқа кемелердің өз кемелеріне құрмет көрсету үшін туларын түсіруін талап етті, тіпті шетелдік порттарда да. 1652 жылдың 29 мамырында лейтенант-адмирал Мартен Тромп кездескен ағылшын флотына сәлемдесу үшін туын түсіруде күтілетін жылдамдық пен құрметті көрсетуден бас тартты. Бұл Довер шайқасына әкеп соқты, содан кейін Англия 10 шілдеде соғыс жариялады. Бірнеше нәтижесіз шайқастардан кейін ағылшындар алғашқы ірі шайқаста жеңіске жетті, теңіздегі генерал Роберт Блейк 1652 жылдың қазан айында Кентск нок шайқасында голланд вице-адмиралы Витте де Уитті жеңді. Соғыс аяқталды деп ойлаған ағылшындар күштерін бөліп, желтоқсан айында Ла-Манш бұғазындағы Дунгенесс шайқасында лейтенант-адмирал Мартен Тромптың флотынан жеңілді. Голландтар 1653 жылдың наурыз айында Италия жанындағы Легхорн шайқасында жеңіске жетіп, Жерорта теңізі мен Ла-Манш бұғазына бақылау алды. Блейк жарақаттан айыққаннан кейін Джордж Монкпен бірге теңіз тактикасының барлық жүйесін қайта қарастырды және 1653 жылдың қысынан кейін соғыс шегін пайдаланды, алдымен Портленд шайқасында голланд теңіз күштерін ағылшын арнасынан, содан кейін Солтүстік теңізден Габбард шайқасында ығыстырды. Голландтар тиімді қарсылық көрсете алмады, өйткені Нидерланд штаты адмиралдарының әлдеқайда үлкен соғыс кемелері қажеттігі туралы ескертулеріне уақтылы назар аудармады. 1653 жылдың 10 тамыздағы Шевенинген шайқасында Тромп қаза тапты, бұл голландтықтардың моральдық жағдайына соққы болды, бірақ ағылшындар голланд жағалауын блокадалауды тоқтатуға мәжбүр болды. Екі ел де шаршағандықтан және Кромвель соғысқұмар Рамп Парламентін таратып жібергендіктен, ағын жүріп жатқан бейбіт келіссөздерді ұзақ дипломатиялық алмасулардан кейін де жемісті етуге болады. Соғыс 1654 жылдың 5 сәуірінде Вестминстер шартына қол қоюмен аяқталды (генералды штаттар 8 мамырда ратификациялады), бірақ коммерциялық бәсекелестік шешілмеді, ағылшындар голландтарды әлемдегі басым сауда ұлты ретінде алмастыра алмады. Шартта жасырын қосымша, Оранның жас принці Вильгельм III-тің Голландия провинциясының штатулдері болуына тыйым салатын Секреция туралы акт кірді, бұл болашақта наразылықтың себебі болары анық болды. 1653 жылы голландтар ірі теңіз кеңейту бағдарламасын бастады, алпыс үлкен кеме салды, бұл ағылшын флотымен сапалық алшақтықты жартылай жапты. Кромвель голландтардың көмегінсіз Испанияға қарсы соғысты бастағандықтан, өзінің билігі кезінде Республикамен жаңа қақтығыстан аулақ болды, тіпті голландтар сол кезеңде оның португалдық және швед одақтастарын жеңсе де.
As a result of Cromwell's ambitious programme of naval expansion, at a time when the Dutch admiralty was selling off many of its own warships, the British came to possess a greater number of larger and more powerful purpose built warships than did their rivals across the North Sea. However, the Dutch had many more cargo ships, together with lower freight rates, better financing and a wider range of manufactured goods to sell – although Dutch ships were blocked by the Spanish from operations in most of southern Europe, giving the English an advantage there. To protect its position in North America, in October 1651 the English Parliament passed the first of the Navigation Acts, which mandated that all goods imported into England must be carried by English ships or vessels from the exporting countries, thus excluding (mostly Dutch) middlemen. This typical mercantilist measure as such did not hurt the Dutch much as the English trade was relatively unimportant to them, but it was used by the many pirates operating from British territory as an ideal pretext to legally take any Dutch ship they encountered. The Dutch responded to the growing intimidation by enlisting large numbers of armed merchantmen into their navy. The English, trying to revive an ancient right they perceived they had to be recognised as the 'lords of the seas', demanded that other ships strike their flags in salute to their ships, even in foreign ports. On 29 May 1652, Lieutenant Admiral Maarten Tromp refused to show the respectful haste expected in lowering his flag to salute an encountered English fleet. This resulted in a skirmish, the Battle of Dover, after which the Commonwealth of England declared war on 10 July. After some inconclusive minor fights the English were successful in the first major battle, General at Sea Robert Blake defeating the Dutch Vice Admiral Witte de With in the Battle of the Kentish Knock in October 1652. Believing that the war was all but over, the English divided their forces and in December were routed by the fleet of Lieutenant Admiral Maarten Tromp at the Battle of Dungeness in the English Channel. The Dutch were also victorious in March 1653, at the Battle of Leghorn near Italy and had gained effective control of both the Mediterranean and the English Channel. Blake, recovering from an injury, rethought, together with George Monck, the whole system of naval tactics, and after the winter of 1653 used the line of battle, first to drive the Dutch navy out of the English Channel in the Battle of Portland and then out of the North Sea in the Battle of the Gabbard. The Dutch were unable to effectively resist as the States General of the Netherlands had not in time heeded the warnings of their admirals that much larger warships were needed. In the final Battle of Scheveningen on 10 August 1653, Tromp was killed, a blow to Dutch morale, but the English had to end their blockade of the Dutch coast. As both nations were by now exhausted and Cromwell had dissolved the warlike Rump Parliament, ongoing peace negotiations could be brought to fruition, albeit after many months of slow diplomatic exchanges. The war ended on 5 April 1654, with the signing of the Treaty of Westminster (ratified by the States General on 8 May), but the commercial rivalry was not resolved, the English having failed to replace the Dutch as the world's dominant trade nation. The treaty contained a secret annex, the Act of Seclusion, forbidding the infant Prince William III of Orange from becoming stadtholder of the province of Holland, which would prove to be a future cause of discontent. In 1653 the Dutch had started a major naval expansion programme, building sixty larger vessels, partly closing the qualitative gap with the English fleet. Cromwell, having started the war against Spain without Dutch help, during his rule avoided a new conflict with the Republic, even though the Dutch in the same period defeated his Portuguese and Swedish allies.
Екінші соғыс: 16651667
1660 жылы Англияның қайта жаңғыруынан кейін Карл II өзінің немере інісі, Оранж принці Вильгельм III-ті Республиканың штадхолдері етіп тағайындауға дипломатиялық жолмен тырысты. Сонымен қатар, Карл голландиялықтарға қарсы меркантильді саясатты қолға алды, бұл Англияда ұлттық мақтаныш сезімінің күшеюіне әкелді, өйткені Сэмюэл Пеппс айтқандай, ел "соғысқа бей-бақ". Ағылшын саудагерлері мен бекітілген компаниялар – Шығыс Үндістан компаниясы, Африкаға сауда жасайтын Корольдік авантюристер және Левант компаниясы – әлемдік экономикалық үстемдікті голландиялықтардан тартып алуға болатынын санады. Олар теңіз шайқастары мен заңсыз каперлік миссиялардың үйлесімі Нидерланд Республикасын әлсіретеді және Штаттар Генералын тиімді бейбіт келісімге келісуге мәжбүр етеді деп есептеді. Жоспар бойынша, ағылшын кемелеріндегі жабдықтар мен теңізшілердің жалақысы теңізден оралған голландиялық сауда кемелерінен алынған олжамен толтырылуы керек еді. 1665 жылы көптеген голландиялық кемелер қолға түсті, голландиялық сауда мен өнеркәсіпке нұқсан келтірілді. Ағылшындар бірнеше жеңіске жетті, мысалы, Карлдың інісі, болашақ Джеймс II голландиялық Жаңа Нидерланды (қазіргі Нью-Йорк) колониясын басып алды; бірақ голландиялықтар да жеңіске жетті, мысалы, Төрт күндік шайқас кезінде ағылшын флагманы «Принс Рояль» кемесін басып алу – Виллем ван де Вельде салған әйгілі картинаның сюжеті. Голландияның теңіз саудасы 1666 жылдан бастап жаңарып, ағылшын соғысы мен экономикасы ел обаға шалдыққанда қиындыққа тап болды. Адмирал де Руйтер басқаратын кемелер флотилиясы Темза сағасына дейін жетіп, Чатем портын қорғаған бекіністерді бұзып, онда тізілген ағылшын флотының кемелерін өртеп, «Корольдік Чарльз» – Корольдік флоттың флагманы және екінші ірі кемесін сүйреп әкетті. Сондай-ақ 1667 жылдың маусым айында голландиялықтар Нью-Амстердамнан қазіргі Вирджиния штатының Хэмптон Роудс аймағына кемемен келіп, порттағы британдық кемені жойып, оның бекінісіне шабуыл жасады. Чатэмдегі шайқас Англияның барлық аймақтарында үлкен психологиялық әсер қалдырды. Бұл, соғыстың құнымен және Карлдың сарайындағы жомарт шығындармен бірге, Лондонда наразылық атмосферасын тудырды. Карл ағылшын елшілеріне Бредада голландиялықтармен тез бейбіт келісімге қол қоюды бұйырды, өйткені ол өзіне қарсы ашық көтеріліс болады деп қорқыды.
After the English Restoration in 1660, Charles II tried through diplomatic means to make his nephew, Prince William III of Orange, stadtholder of the Republic. At the same time, Charles promoted a series of anti Dutch mercantilist policies, which led to a surge of jingoism in England, the country being, as Samuel Pepys put it, "mad for war". English merchants and chartered companies—such as the East India Company, the Royal Adventurers Trading into Africa, and the Levant Company—calculated that global economic primacy could now be wrestled from the Dutch. They reckoned that a combination of naval battles and irregular privateering missions would cripple the Dutch Republic and force the States General to agree to a favourable peace. The plan was for English ships to be replenished, and sailors paid, with booty seized from captured Dutch merchant vessels returning from overseas. In 1665 many Dutch ships were captured, and Dutch trade and industry were hurt. The English achieved several victories in battle, such as taking the Dutch colony of New Netherland (present day New York) by Charles' brother, the future James II; but there were also Dutch victories, such as the capture of the English flagship Prince Royal during the Four Days Battle—the subject of a famous painting by Willem van de Velde. Dutch maritime trade recovered from 1666, while the English war effort and her economy suffered when the country was ravaged by plague A flotilla of ships led by Admiral de Ruyter sailed up the Thames Estuary, broke through the defences guarding Chatham Harbour, set fire to ships of the English fleet moored there, and towed away and the Royal Charles, flagship and second largest ship of the Royal Navy. Also in June 1667, the Dutch sailed a vessel from New Amsterdam into what is now Hampton Roads, Virginia, destroying a British ship in the harbour and attacking its fort. The hammerblow at Chatham had a major psychological impact throughout England. This, together with the cost of the war and the extravagant spending of Charles's court, produced a rebellious atmosphere in London. Charles ordered the English envoys at Breda to sign a peace quickly with the Dutch, as he feared an open revolt against him.
Үшінші соғыс: 16721674
Көп ұзамай ағылшын флоты қайта құрылды. Алдыңғы соғыстағы ұятты оқиғалардан кейін ағылшын халқы жаңа соғысты бастауға құлшыныс танытпады. Дегенмен, құпия Довер шартымен байланысқандықтан, II Шарль Франко-голландия соғысында Голландия Республикасына шабуыл жасағанда XIV Людовикке көмектесуге міндетті болды. Француз әскері Голландияның су қорғаныс желісімен (стратегиялық су тасқыны арқылы жасалған қорғаныс жүйесі) тоқтатылған соң, Голландия Республикасына теңізден шабуыл жасауға әрекет жасалды. Де Руйтер ағылшын-француз флотына қарсы бірнеше стратегиялық жеңіске жетіп, Голландия Республикасына шабуыл жасаудың алдын алды. Осы сәтсіздіктерден кейін ағылшын парламенті II Шарльді бейбіт келісімге келуге мәжбүр етті.
Soon the English navy was rebuilt. After the embarrassing events in the previous war, English public opinion was unenthusiastic about starting a new one. However, as he was bound by the secret Treaty of Dover, Charles II was obliged to assist Louis XIV in his attack on the Dutch Republic in the Franco Dutch War. When the Royal French Army was halted by the Hollandic Water Line (a defence system involving strategic flooding), an attempt was made to invade the Dutch Republic by sea. De Ruyter won a series of strategic victories against the Anglo French fleet and prevented an invasion of the Dutch Republic. After these failures, the English parliament forced Charles to make peace.
Төртінші соғыс: 17801784
1688 жылы голландиялық әскер Англияға шабуыл жасаған даңқты төңкеріс кезінде Вильгельм Оранский әйелі Мэримен бірге Англия тағына отырғызылды, бұл голландтармен одан әрі қақтығыстарды тоқтатты. Одақтас болып қала бергенімен, Ұлыбритания оларды әскери және экономикалық жағынан тез басып өтті. Шамамен 1720 жылдан бастап Голландияның экономикалық өсімі айтарлықтай төмендеді, ал 1780 жылы Ұлыбританияның жан басына шаққандағы жалпы ұлттық табысы голландтықтардан асып түсті, бұл соңғылардан наразылықтың күшеюіне себеп болды. Дипломатиялық революция осы мәселенің бетін ашты, ал келесі жеті жылдық соғыста голландтар бұрынғы одақтастарын қолдаудан бас тартты. 1776 жылы Солтүстік Америкадағы британдық колониялары британдық үкіметке қарсы көтерілгенде, Голландия Республикасы көтерілісшілерге жасырын қолдау көрсетті, бұл британдықтарды ашуландырып, 1780 жылы олар голландтарға соғыс жариялады. Осы кезде голландтық флот нашарлап, бар болғаны 20 кемеден тұрды. Соғыс көбінесе голландтық колониялық мүдделерге қарсы британдық операциялардың табысты сериясынан құралды, бірақ 5 тамызда Доггер Банкі шайқасында бір флоттық шайқас болды, ол шешілмеді. Соғыс британдықтардың толық жеңісімен аяқталып, Голландия Республикасының саяси және экономикалық негіздерінің әлсіздігін көрсетті, бұл тұрақсыздық пен төңкеріске әкелді.
The 1688 Glorious Revolution, in which a Dutch army invaded England, placed William of Orange on the English throne alongside his wife Mary and ended further conflicts with the Dutch. Though remaining allies, Great Britain quickly surpassed it in military and economic influence. From roughly 1720 onwards, Dutch economic growth experienced a significant decline, and in 1780, the per capita gross national income of Great Britain surpassed their Dutch counterparts leading to rising levels of resentment from the latter. The Diplomatic Revolution brought this to light and during the following Seven Years' War the Dutch refused to support their old allies. When Britain's North American colonies rose up against British rule in 1776, the Dutch Republic provided indirect support to the rebels, angering the British, who eventually declared war on the Dutch in 1780. By this point, the Dutch navy had severely weakened, possessing only 20 ships of the line. The conflict consisted mostly of a series of successful British operations against Dutch colonial interests, though one fleet action took place at the battle of Dogger Bank on 5 August 1781, which was indecisive. The war ended in a conclusive British victory and exposed the weakness of the political and economic foundations of the Dutch Republic, leading to instability and revolution.
Кейінгі соғыс
1793–1815 жылдардағы француз революциялық және Наполеон соғыстарында Франция Нидерландыны қарастырылатын мемлекетке дейін кемітті және 1810 жылы елді толығымен аннексиялады. 1797 жылы голланд флоты Кампердаун шайқасында британдықтардан жеңілді, бірақ 1799 жылы Голландияға жасалған ағылшын-орыс шабуылы тиісті нәтиже бермеді. Франция голланд флотын және кеме жасау саласындағы үлкен мүмкіндіктерін өте маңызды активтер деп санады. Голланд теңіз күштері Ұлыбританияға жоспарланған шабуылға қатысуға тиіс болды. Осы мақсатта Батавия Республикасында жазық түбі бар қайықтардан тұратын үлкен флотилия салынды, оны теңіз арқылы Булоньге жеткізу қажет болды. Бұл орындалды, бірақ Трафальгар шайқасынан кейін Франция, голланд тарапынан күшті лоббилеуге қарамастан, британдық флотқа теңесу әрекетінен бас тартты. Ұлыбритания голланд колонияларына да шабуыл жасады, ең алдымен Америкада – 1803 жылы Эссекибо басып алынды, ал келесі жылы Суринам қолға түсті. Трафальгардағы жеңісінен кейін, теңіз үстемдігін қамтамасыз еткен Ұлыбритания голланд колонияларына басқа да жерлерде шабуыл жасауға мүмкіндік алды. Кейп колониясы 1806 жылдың қаңтарында Оңтүстік Африкада басып алынды. Кариб теңізіндегі голландтың барлық территориялары, ең ірі арал Кюрасаомен қоса, 1807 жылға дейін жаулап алынды. Голланд Шығыс Индиясын басып алу үшін жалғыз қалған аймақ осы болды. 1806–1807 жылдардағы алғашқы Ява науқанынан бастап, Корольдік теңіз күштері голланд флотын жеңіп, аймақта британдық үстемдікті қамтамасыз етті. 1810 жылы Нидерланды француз империясының құрамына енгеннен кейін, британдықтар сол жылы алты айлық науқан барысында Малука аралдарын басып алды. Бір жылдан кейін Голланд Шығыс Индиясының толық жаулануымен аяқталды, бір айлық науқанда Ява толығымен басып алынды. 1814 жылғы ағылшын-голланд шартының күшіне енуімен Ұлыбритания барлық колонияларды жаңа Нидерланд Корольдігіне қайтарды, Кейп, Цейлон және Голланд Гайанасының бір бөлігінен басқа. Кейбір тарихшылар Наполеон дәуірінде Ұлыбритания мен Батавия Республикасы және Голландия Корольдігі арасындағы соғыстарды бесінші және алтыншы ағылшын-голланд соғыстары деп санайды.
In the French Revolutionary and Napoleonic Wars of 1793–1815, France reduced the Netherlands to a satellite and finally annexed the country in 1810. In 1797 the Dutch fleet was defeated by the British in the Battle of Camperdown, but an Anglo Russian invasion of Holland in 1799 was less successful. France still considered both the extant Dutch fleet and the large Dutch shipbuilding capacity very important assets. The Dutch navy was supposed to take part in the planned invasion of the United Kingdom. To this end a large flotilla of flat bottomed boats was built in the Batavian Republic, that had to be transported over sea to Boulogne. This was successful, but after the Battle of Trafalgar France gave up its attempt to match the British fleet, despite a strong Dutch lobby to this effect. Britain also struck the Dutch colonies, firstly in the Americas Essequibo was captured in 1803 and Suriname was taken the following year. Following victory at Trafalgar, Britain with its naval domination now secure was able to strike Dutch colonies elsewhere. The Cape Colony was captured in Southern Africa in January 1806. The Dutch territories in the Caribbean were all taken by 1807 including the largest island, Curacao. The Dutch East Indies was the only area left to be taken. Starting with the first Java campaign of 1806–1807 which saw the Royal Navy defeating the Dutch fleets to ensure British dominance in the region. After the incorporation of the Netherlands in the French Empire in 1810, the British that year captured the lucrative Maluka islands during a six month campaign. A year later saw the final conquest of the Dutch East Indies with the seizure of the whole of Java during a month campaign. With the signing of the Anglo Dutch Treaty of 1814, Britain returned all those colonies to the new Kingdom of the Netherlands, with the exception of the Cape, Ceylon, and part of Dutch Guyana. Some historians count the wars between Britain and the Batavian Republic and the Kingdom of Holland during the Napoleonic era as the Fifth and Sixth Anglo Dutch wars.