Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
XVI ғасырдағы ағылшын құрылысындағы карак, "Grace Dieu" сөзінің басқа қолданыстары
16th century carrack of English construction
other uses of "Grace Dieu"
Генри Грейс-а-Диу ("Генри, Құдайға шүкір"), сондай-ақ Ұлы Гарри деп белгілі, XVI ғасырда Корольдік флоттың ағылшын карак немесе "үлкен кемесі" болды және өз заманында әлемдегі ең үлкен соғыс кемесі еді. Мэри Розамен бір замандас болған Генри Грейс-а-Диу одан да ірі болды және Генри VIII-нің флагманы қызметін атқарды. Уильям Бонд (бас кеме жасаушы), Роберт Брайгандиннің (кемелер кеңсесінің хатшысы) басшылығымен салынды. Оның төрт қабатты үлкен маңдай бөлігі және екі қабатты корпус бөлігі болды. Кеменің тоннажы 1000 тоннаны құрады, экипажы 700 адамнан тұрды. Генрих VIII бұйрығымен салынған, бұл кеме 1512 жылдың тамызында Сент-Матью шайқасында қираған "Grace Dieu" (кейін "Регент" деп аталған) кемесінің орнына салынған болуы мүмкін. Шотландия Корольдігімен теңіздік бәсекелестік кезінде, оның үлкендігі 1511 жылы суға түскен кезде әлемдегі ең үлкен соғыс кемесі болған шотландтық "Ұлы Михаил" кемесіне жауап ретінде салынды.
Henry Grace à Dieu ("Henry, Thanks be to God"), also known as Great Harry, was an English carrack or "great ship" of the King's Fleet in the 16th century, and in her day the largest warship in the world. Contemporary with Mary Rose, Henry Grace à Dieu was even larger, and served as Henry VIII's flagship. Built by William Bond (master shipwright) under the direction of Robert Brygandine (clerk of the ships), she had a large forecastle four decks high, and a stern castle two decks high. She was long, measuring 1,000 tons burthen and having a complement of 700 men. She was ordered by Henry VIII, probably to replace Grace Dieu (later renamed Regent), which had been destroyed at the Battle of Saint Mathieu in August 1512. At a time of naval rivalry with the Kingdom of Scotland, her size was in response to the Scottish ship Great Michael, which had herself been the largest warship when launched in 1511.
Тарих
Кеме 1512-1514 жылдары Олд-Вулвичтегі арнаулы Gun Wharf кемежайында салынған. Бұл кемежай Вулвич кемежайының бастауы болды, бірақ 1540 жылдары кемежай батысқа қарай "Патшаның ауласы" деп аталатын жерге көшіп кетті, онда ол 300 жылдан астам уақытқа қалды. "Генри Грейс-а-Диу" кемесі алғашқылардың бірі болды, онда жаңа ауыр қола пушкалардың жиырмасы болды, осы арқылы бір жағынан залп беруге мүмкіндік болды. Кейіннен ол Эриттегі әскери кеме жасақтауында жөндеуден өтті. Оның құрамында 43 ауыр және 141 жеңіл пушка бар еді. Кемеде ауыр жүк бар екені өте ертеден белгілі болды. Ол қатты шайқалып, дауылға ұшыраған, тұрақсыздығы қарудың дәлдігіне және жалпы жауынгерлік платформа ретінде жұмыс істеуге кері әсерін тигізді. Бұл жағдайды түзету үшін 1536 жылы (Мэри Роза сияқты) Эритте қайта жаңғырту жұмыстары жүргізілді, оның барысында кеменің қабырғасының биіктігі төмендетілді. Жаңа формада ол 1000 тонна жүкті тасымалдайтын және әртүрлі өлшемі бар 151 пушканы тасымалдады, оның ішінде 21 қоладан (4 пушка, 3 деми-пушка, 4 кальвер, 2 деми-кальвер, 4 сакер, 2 пушка перриер және 2 соқыр), оның толық экипажы 700 мен 800-ге дейін қысқартылды. Оған төрт масттан тұратын, әрқайсысы үш бөлікке бөлінген, жаңашыл және жақсартылған желкен орнатылды. Алдыңғы екі маст тікбұрышты желкендермен (майнсейл, топсейл және торгаллан), ал артқы екі маст бес латин желкендерімен жабдықталды. Бұл желкендерді оңай басқаруға және жел күшін кемеде тегіс таратуға мүмкіндік берді, нәтижесінде жылдамдық пен маневрлеу қабілеті жақсарды және ауыр залпты тиімді пайдалануға мүмкіндік берді. Кеме суретінің қазіргі кездегі жалғыз сақталған бейнесі – Энтони Рольдің тізімі. "Генри Грейс-а-Диу" аз ғана шайқастарға қатысты. Ол 1545 жылы француз күштеріне қарсы Солент шайқасында болды, онда "Мэри Роза" батып кетті. Жалпы алғанда, ол көбірек дипломатиялық кеме ретінде пайдаланылды, соның ішінде 1520 жылы Францияның Франциск I-імен алтын мата алаңындағы саммитте Генрих VIII-ді алып баруды (бірақ корольді Довер мен Кале порттарынан шығару үшін кіші кемелерді пайдалануға тура келді, өйткені бұл кемелерге арналған тереңдік жеткіліксіз болды). 1547 жылы Эдуард VI таққа отырғанда, ол оның құрметіне қайта аталды. 1553 жылдың тамыз айында Вулвичте өрт сөндірілмей қалғаннан кейін кеме жойылды.
The ship was built from 1512 to 1514 at the purpose built Gun Wharf in Old Woolwich. This wharf became the origin of Woolwich Dockyard, although in the 1540s the dockyard moved further west to an area known as "The King's Yard", where it would remain for more than 300 years. Henry Grace à Dieu was one of the first vessels to feature gunports and had twenty of the new heavy bronze cannon, allowing for a broadside. She was fitted out later in the Naval Dockyard in Erith. In all she mounted 43 heavy guns and 141 light guns. Very early on it became apparent that the ship was top heavy. She was plagued with heavy rolling in rough seas and her poor stability adversely affected gun accuracy and general performance as a fighting platform. To correct this, she underwent a substantial remodeling in Erith in 1536 (the same year as Mary Rose), during which the height of the hull was reduced. In this new form she was 1000 tons burthen and carried 151 guns of varying size, including 21 of bronze (comprising 4 cannon, 3 demi cannon, 4 culverins, 2 demi culverins, 4 sakers, 2 cannon perriers and 2 falcons), her full crew was reduced to between 700 and 800. She was given an improved and innovative sailing arrangement with four masts, each divided into three sections; the forward two square rigged with mainsail, topsail and topgallants; and the aft two carrying five lateen sails between them. This allowed for easier handling of the sails and spread wind forces more evenly on the ship, resulting in better speed and maneuverability, and allowing better use of the heavy broadside. The only surviving contemporary depiction of the craft is from the Anthony Roll. Henry Grace à Dieu saw little action. She was present at the Battle of the Solent against French forces in 1545, in which Mary Rose sank. Overall, she was used more as a diplomatic vessel, including taking Henry VIII to the summit with Francis I of France at the Field of the Cloth of Gold in 1520 (although smaller ships had to be used to take the King out of the harbours at Dover and Calais, as neither was deep enough to permit vessels of this draught to operate). After the accession of Edward VI in 1547, she was renamed for him. She was accidentally destroyed at Woolwich by fire in August 1553.