Томас Пинчонның «Йойодин» әлемі — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Ойдан шығарылған аэроғарыш компаниясы Yoyodyne – Томас Пинчонның романдарының кейіпкері, ең әйгілісі «The Crying of Lot 49» романы, сондай-ақ түрлі басқа да медиада әзіл-қалжыңмен еске алынады.

Өмірбаян

Йойодин алғаш рет Пиншонның «V.» (1963) атты тұңғыш романында ойдан шығарылған қорғаныс мердігері ретінде енгізілді және оның «The Crying of Lot 49» (1966) повесінде маңызды рөл атқарды. Соңғы кітапта «аэроғарыш өнеркәсібінің алып құрылысы» деп сипатталған Йойодинді Екінші дүниежүзілік соғысының ардагері Клейтон «Қанды» Чиклиц құрған. Компанияның Калифорния штатындағы Сан-Нарсисо қалашығында ірі өндіріс орны бар. Атауы бірнеше жоғары технологиялық компанияларды еске түсіреді, оның ішінде Американың Gyrodyne компаниясы, Teledyne және Teradyne, бұл компаниялардың барлығы Пиншон «The Crying of Lot 49» романын жазудан бірнеше жыл бұрын құрылған, сондай-ақ Rocketdyne – қозғалтқыш жүйелерін және басқа да түрлі құрылғыларды өндіретін аэроғарыш компаниясы. Атау «йо-йо» – қайталанатын қозғалыс, және «дин» – күш бірлігі сөздерінен құралған. Джозеф В. Слэйд Йойодиннің Пиншонның Boeing компаниясында жұмыс істеген кезеңіне негізделгенін болжайды. Сондай-ақ, «Йойодин компаниясы өз қызметкерлеріне немесе қоғамға қарсы ешқандай физикалық зорлық көрсетпесе де», компания «қызметкерлерінің патенттеріне иелік ету арқылы» адамдарды «мүліктен айырады», соның салдарынан өнертабыс процесін шығармашылықтан құрастыру желісінің бір түріне айналдырады. Ол былай деп атап көрсетеді: «Йойодин корпоративтік капитализм мәдениетіндегі бизнестің даму үлгісін ұстанады: жеке кәсіпкерлікпен басталып, көп ұзамай жеке бастама мен жаңалықтарға қарсы тұратын үлкен бюрократиялық жүйеге айналады». Мысалы: 1984 жылғы «The Adventures of Buckaroo Banzai Across the 8th Dimension» фильмінде қорғаныс мердігеріне «Yoyodyne Propulsion Systems» деген ат берілді, ал оның кеңсесінде «Болашақ ертең басталады» деген жазу орналасқан. Йойодин – 1938 жылы Нью-Джерсиге қонған, барлығы Джон есімді қызыл Лектроидты шетелдіктердің жасырын ордасы, олар Орсон Уэллстің «Әлемдер соғысы» радио спектаклінен туған дау-мажарды жамылғы ретінде пайдаланды. «Жұлдыз жолы» сериалындағы көптеген сілтемелер, мысалы басқару тақталары мен арнау тақталары, Федерацияның ғарыш кемелерінің бөліктері Yoyodyne Propulsion Systems немесе YPS компаниясымен жасалғанын көрсетеді. Көбінесе бұл хабарламалар теледидар экранында көрінбейді немесе оларды фриз-кадр арқылы ғана байқауға болады.

Yoyodyne was first introduced as a fictional defense contractor in Pynchon's debut novel V. (1963) and featured prominently in his novella The Crying of Lot 49 (1966). Described in the latter book as "a giant of the aerospace industry," Yoyodyne was founded by World War II veteran Clayton "Bloody" Chiclitz. The company has a large manufacturing plant in the fictional town of San Narciso, California. The name is reminiscent of several real high tech companies, including the Gyrodyne Company of America, Teledyne and Teradyne, all of which were founded a few years before Pynchon wrote The Crying of Lot 49, and Rocketdyne, an aerospace company that manufactured, among other things, propulsion systems. The name comes from "yoyo", a repetitive motion, and "dyne", a unit of force. Joseph W. Slade suggests that Yoyodyne was based on Pynchon's time working for Boeing. It is further noted that although "there has been no physical violence perpetrated by Yoyodyne against its workers or the community", the company "dispossesses people nonetheless" through "entitlement to its workers' patents", thereby turning the process of inventorship from one of creativity to another form of assembly line drudgery. He also notes, "Yoyodyne follows the prototypical evolutionary pattern of a business within a culture of corporate capitalism: begun by an individual entrepreneur, it soon grows into a large entrenched bureaucracy that is hostile to individual initiative and inventiveness". For example:

The 1984 film The Adventures of Buckaroo Banzai Across the 8th Dimension used the name Yoyodyne Propulsion Systems for a defense contractor whose corporate offices feature the sign, "The future begins tomorrow". Yoyodyne is a front for a group of red Lectroid aliens, all with the first name John, that landed in New Jersey in 1938, using the panic created by Orson Welles' War of the Worlds radio play as cover. Numerous references in the Star Trek series, such as control panels and dedication plaques, indicate that parts of Federation starships were manufactured by Yoyodyne Propulsion Systems or YPS. Often, these notices are too small to be visible on a television screen, or can only be observed by freeze framing.

Yoyodyne деп аталатын нақты компаниялар

Yoyodyne – Сет Годин құрған және кейін Марк Херст қосылған, Интернетке негізделген тікелей маркетинг компаниясы. 1998 жылдың 12 қазанында Yahoo! компаниясы оны сатып алды. Годин компанияның атын «The Adventures of Buckaroo Banzai Across the 8th Dimension» фильмінен алған. Нью-Джерси штатының Мористоун қаласында орналасқан Yoyodyne LLC компаниясы – мотоциклге арналған қосалқы бөлшектерді, соның ішінде өз брендімен шығарылған тұтқа аксессуарларын сататын бөлшек саудагер.