Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвич терьері – Англиядан шыққан ит тұқымы, және ол шағын кеміргіштерді аулау үшін селекцияланды. Бұл терьерлердің ең кішкентай түрлерінің бірі, олар салыстырмалы түрде сирек кездеседі. Олардың құлақтары түскен нұсқасы – Норфолк терьері.
The Norwich Terrier is a breed of dog originating in England, and was bred to hunt small rodents. One of the smallest terriers, these dogs are relatively rare. Their drop eared variety is the Norfolk Terrier.
Сыртқы келбеті
Бұл терьерлер ең кішкентай жұмыс терьерлерінің бірі, салмағы шамамен және құлақтары тік, екі қабатты түкпен жабылған, қызыл, қоңыр, бидай, қара және қоңыр, сондай-ақ сұр түстің барлық түрлерінде кездеседі. Бас сүйегі кең, сәл дөңгелек келген және анық бөлінген. Басқа қатынаста мұрынның ұзындығы 2:3-ке тең. Көздері кішкентай, сопақ пішіндес. Құлақтары көбінесе тік тұрады, бірақ ит тынышқанда артқа қарай иіледі, олардың арасы кең жатыр. Құлақ ұштары сүйір. Арқасы қысқа, терең және жамбасы дөңгелек. Аяқтары қысқа, шынтақтары шығыңқыдан гөрі жақын орналасқан. Құйрығы тіркелмеген кезде орташа ұзындықта, түбі қалың, ұшына қарай жіңішкелейеді. Құйрық сергелеп, шамадан тыс әуесқойлықпен ұсталмауы керек. Американдық Кеннел Клубы стандартында құйрықтың орташа ұзындықта тіркелуі талап етіледі, осылайша оны ұстап немесе тартып алуға болады.
These terriers are one of the smallest working terriers weighing approximately and ideally not being above at the withers, with prick ears and a double coat, which comes in all shades of red, tan, wheaten, black and tan, and grizzle. The skull is broad with and slightly rounded with a well defined stop. The muzzle ratio to the head is 2:3. The eyes are small and oval shaped. Ears are usually erect — but can be laid back when the dog is calm — and set apart with good width between them. The tips are pointed. The back is short with good depth and a well sprung loin. Legs are short with the elbows being more proximal than distal. Tail is of moderate length when not docked, thick at the base with tapering near the top. Tail should be 'carried jauntily' and 'not excessively gay'. The American Kennel Club standard calls for a 'medium docked' tail with enough of the tail being left on so that it can be held or grabbed.
Денсаулық
Ұлыбританияда жүргізілген зерттеуде норвич терьерінің өмір сүру ұзақтығы 14 жыл екені анықталды. АҚШ-та 90 000-нан астам иттерді қамтыған зерттеуде норвич терьерінің портсистемдік шунтқа шалдығу ықтималдығы екінші деңгейде екені көрсетілді, бұл тұқымның 7,41%-ы бұл ауруға ұшыраса, аралас тұқымды иттерде көрсеткіш 0,35% құрады. Солтүстік Америка ауруханаларының пациенттердің жазбаларын пайдалана отырып жүргізілген ретроспективті зерттеуде норвич терьерлерінде катарактаның таралуы 4,02% болса, аралас тұқымды иттерде 1,61% тіркелді.
A study in the UK found a life expectancy of 14 years for the Norwich Terrier. A US study of over 90,000 dogs found the Norwich Terrier to be the second most predisposed breed to portosystemic shunt with 7.41% of dogs being affected compared to 0.35% for mixed breed dogs. A retrospective study on cataracts using patient records from North American hospitals found a prevalence of 4.02% for the Norwich Terrier compared to 1.61% for mixed breed dogs.
Тыныс алу қиындықтары
Кейбір норвичтерриерлер брахицефалдық тыныс алу жолдарының синдромынан өзгеше жоғарғы тыныс алу жолдарының обструктивтік синдромынан зардап шегеді. 12 иттің клиникалық белгілері зерттелгенде, 11-інің көмекей ашылуында аномалиялар анықталды: артық арьепиглоталық бүктемелер, көмекейдің құлауы, көмекей сақшаларының еверсиясы және көмекей ашылуының тарылуы – барлығы бірнеше итте байқалды. 2019 жылғы зерттеуде тыныс алу жолдарының ауруларынан зардап шегетін кейбір норвичтерриерлерде тыныс алу жолдарының ісігімен байланысты болатын ADAMTS3 генінің мутацияланған түрі кездесті. Екі мутацияланған генге ие иттер тыныс алу функциясын тексеруде нашар нәтижелер көрсетті. Өсірушілер бұл мутацияның ұрпаққа берілуін азайту үшін генетикалық тестілеуді пайдалануға үміттенеді.
Some Norwich Terriers suffer from an upper respiratory obstructive syndrome that differs from brachycephalic obstructive airway syndrome. In a study of 12 dogs with signs of the condition 11 had abnormalities of the laryngeal opening with redundant aryepiglottic folds, laryngeal collapse, everted laryngeal saccules, and a narrowed laryngeal opening all being observed in multiple dogs. A 2019 study found that some Norwich terriers suffering from respiratory tract disorders shared a mutated variant of gene ADAMTS3 that is typically associated with swelling around the airways. Dogs with two copies scored worse on airway function tests. Breeders hope to employ genetic testing to minimize the mutation being passed down.
Босанудағы асқынулар
Сұрақнама Норвич терьерлерінің жартысынан астам соялыларын бала туу үшін кесарев тіліміне (кесарево қимылына) жататынын көрсетті. Сұрақнама сонымен қатар барлық Норвич терьер күшіктерінің бестен бірінен астамы өлі туғанын анықтады. Ұлыбританияда жүргізілген сұрақнама кесарев тілімінің (кесарево қимылының) көрсеткіші 36,6% екенін көрсетті.
A questionnaire identified the Norwich Terrier as requiring more than half of all bitches to undergo caesarean section to give birth. The questionnaire also found more than a fifth of all Norwich Terrier pups to be stillborn. A UK based questionnaire identified a rate of caesarean section of 36.6%.
Халық саны
2018 жылы Норфолк және Норвич терьерлері Кеннел клубының ең қауіпті тұқымдар тізіміне енді, сонда Норвич тұқымынан жылына 300-ден аз күшік туып жатыр.
In 2018, both Norfolk and Norwich terriers appeared on the Kennel Club's list of most vulnerable dog breeds, with the Norwich breed having fewer than 300 births per year.
Шығу тегі
Норвичке ұқсас түлкі аулау терьерлері 19 ғасырдан бері сипатталып келеді. Норвич терьерінің тегі ретінде екі жойылған тұқым жиі айтылады: Кантаб терьері және Трампингтон терьері.
Fox hunting terriers resembling the Norwich have been described since the 19th century. Two extinct breeds are often suggested as being the ancestor of the Norwich Terrier: the Cantab terrier and the Trumpington terrier.
Кантаб терьері
1880 жылдары ит сатушы Чарльз Лоуренс Кембридж университетінің студенттері арасында кеңінен танылды. Бір студент оның туралы былай деп жазды: "Оны барлығы білді, бірақ оған ешкім сенбеді, дегенмен оның пайдасы мол болғанға ұқсайды". Лоуренс жақын орналасқан Честертоннан шыққан және ирланд терьерлері, йоркшир терьерлері, сондай-ақ Шығыс Англияның қызыл терьерлерін (халық арасында "цыган иті" деп аталатын) өсірді. Ол студенттерге серік болатын және егеуқырларды аулайтын иттер шығарды. Бұл иттер кантаб терьерлері деп аталды.
In the 1880s a dog dealer, Charles Lawrence became well known amongst the undergraduates of Cambridge University. One student wrote of him: 'Everybody knew him, nobody believed him yet his margin of profit must have been considerable '. Lawrence hailed from nearby Chesterton and bred terriers from Irish Terriers, Yorkshire Terriers, and an East Anglian red terriers (colloquially known as 'gypsy dogs'), he developed a ratter that also made for a good companion for students. These dogs became known as cantab terriers.
Трампингтон терьеры
Кеймбридж университетін 1889 жылы бітіргеннен кейін Е. Ходрелл Хопкинс Трампингтон көшесінде ат тұрағы ашты, онда ол терьерлерді ұстап, көбейтті және олар Трампингтон терьерлері деп белгілі болды. Хопкинс Ньюмаркетке көшіп кеткенге дейін бұл иттер Норвич және Лестерширде танымал болды. Хопкинс соғысқа шақырылған әскериден мұраға алған қара түсті, абердиндік шотланд терьерін ұзын және қатаң қызыл түкті кантаб терьерімен шағылыстырудан бастады. Осы шағылысудан негізінен қызыл түсті, жалпақ жүнді Рэгс және қара, кішкентай Нелл дүниеге келді. Хопкинс Неллді өзінде қалдырып, Рэгсті Норвичтегі аңшы иттер үйірмесінің иесі Дж. Кукке жіберді. Кук Рэгсті әртүрлі қала тұрғындарына тиесілі бірнеше спорттық терьерлермен шағылыстырды, нәтижедегі барлық күштектердің түсі қызыл болды. Хопкинс Неллді және оның анасын Джек есімді, құлақтары қысқартылған, құм түсті терьерден сатып алып, шағылыстырды. Осы шағылысудан туған ұрпақтардың түсі қызыл немесе сұр болды.
After his graduation from Cambridge in 1889, E. Jodrell Hopkins opened a livery stable on Trumpington Street, he kept and bred terriers here and they became known as Trumpington terriers. These dogs gained popularity in Norwich and Leicestershire before Hopkins moved away to Newmarket. Hopkins started with breeding a dark brindle Aberdeen type Scottish Terrier bitch he inherited from a war recruit to a cantab terrier that had a longer and harsher red coat. From this paring came a rough coated dog that was primarily red named Rags and a darker and smaller bitch named Nell. Hopkins kept Nell and sent Rags to J. E. Cooke, master of a pack of staghounds in Norwich. Cooke bred Rags to multiple sporting terriers belonging to different townsfolk and all of the puppies had red coats. Hopkins bred Nell and her dam to a dog he had purchased named Jack, a cropped ear, sandy coated terrier. The offspring from this pairing had either red or grizzle coats.
Фрэнк Джонс
Фрэнк Джонс Уиклоу графтығынан шыққан және 1901 жылы Норвичтің аңшылық итттерінің камшысы болып жұмыс істеді. Джонс жұмысынан кетіп, Маркет Харбороға көшіп келді, ол қалаға Рагс тұқымдас терьерлерін әкелді, оларды егеуқырлар ретінде пайдаланды. Ол осы терьерлерге өзі тастап кеткен қаланың атын берді. Ол тік құлақты, қызыл немесе қара-қоңыр түсті, ақ түсі жоқ терьерлерді ұнатты. Бірінші дүниежүзілік соғыс оның терьерлерінің санының азаюына себеп болды; алайда Джонс өсіруді жалғастырды және 1930 жылы Кеннел клубынан мойындыруға тырысатын арнайы тұқымдық клуб құрылды. Джонс ресми мойындыруды немесе көрме стандартын қалаған жоқ. 1956 жылы ол бір көрмеге қатысып, қазіргі Норвичті сынады, оның итттері Йоркшир терьерінен де кішкентай екенін айтты және "жақсартулар" деп аталатын нәрселерге қызығушылық танытпады. Фрэнктың итттері 20-шы ғасырдың басында АҚШ-қа әкелінді және олар "Джонс терьері" деп аталды.
Frank Jones came from County Wicklow and by 1901 was working as the whip in the Norwich staghounds. Jones eventually quit his job and moved to Market Harborough, he brought terriers sired by Rags into the town to work as ratters. He chose to name these terriers after the town he had left. He favoured erect ears, and whole coloured red or black and tan terriers without any white. World War I led to a decrease in his terrier numbers; however Jones kept breeding and by 1930 there was a dedicated breed club trying to achieve recognition with the Kennel Club. Jones did not wish for formal recognition or the idea of a show standard. In 1956 he attended a show and decried the modern Norwich claiming his dogs were no larger than the Yorkshire Terrier and saying he did not care about any so called 'improvements'. Frank's dogs would be imported to the US in the early 20th century and were known as 'Jones Terrier'
Тұқымның танылуы
1932 жылы Д. Норманди Родвелл ханымның күш-жігерінің арқасында 13 норвич терьер иелері тұңғыш тұқымдық клубты құрды. Топ ішінде идеалдық тұқым стандарты туралы пікірталас болды және Кеннел клубының тыйым салғандығына қарамастан, бірнеше мүшелер құлақтары тік емес терьерлерінің құлақтарын кесіп тастады. Кеннел клубтың төрағасы А. Крокстон Смит бір құлақ түріне шектеу қиындықтар туғызатынын және полковник Гелл деп аталатын селекционердің: "Бұл құлақ ережелерін реттеуде Норвич терьер клубы болашақта өзіне қиындықтар туғызады" дегеніне қарамастан, Норвич терьер клубының президенті Джек Рид қара және қоңыр түсті, сондай-ақ құлақтары түскен иттерді стандарттың жобасына енгізуден бас тартты. Клубтың хатшысы болған Норманди Родвелл иттердің тек "көрікті қызыл" болуы керектігін және тек тік құлақтары ғана рұқсат етілуі керектігін айтты. Ақырында Рид мойындап, қара және қоңыр түсті иттерге рұқсат берді, бірақ ақ белгілері бар иттерге рұқсат беруден бас тартты. 1935 жылы Рид өзінің президенттік рөлінен қаңтар айында, бірінші тұқым стандарты шыққаннан кейін, оның ішінде қара және қоңыр түсті, сондай-ақ құлақтары түскен иттердің болуына байланысты кетіп қалды.
In 1932, thanks to the effort of Mrs D. Normandy Rodwell a group of 13 Norwich Terrier owners formed the first breed club. There was debate within the group about the ideal breed standard and despite it being forbidden by the Kennel Club several members would crop the ears of their terriers who lacked erect ears. Despite the Kennel Club chairman A. Croxton Smith stating that restricting to one ear type would cause difficulties and a breeder known as Colonel Gell saying: 'in this vascillating ear regulation, the Norwich Terrier Club is laying up for itself, trouble in the future.' the president of the Norwich Terrier Club — Jack Read — refused to allow black and ten and drop eared dogs into the draft standard. Normandy Rodwell who was the secretary believed that the dogs should only be 'brilliantly orange' and that only erect ears should be allowed. Eventually Read conceded and allowed black and tan dogs, although he refused to allow any with white markings. In 1935 Read resigned from his role as president after the first breed standard came out due it to including both black and tan and dropped ears.
Тұқымдарды бөлу
30 жылдан астам уақыт бойы Марион Шила Скотт Макфи Норвич терьерінің салбыраған құлақты түрін Норвич терьерінен бөлек және ерекше тұқым ретінде насихаттауға тырысты. Ол өз итттерін көптеген көрмелерге алып барды, бұл олардың танымалдылығын арттырды, және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-қа екі жұп итті жіберді. Норвичтер жиірек көрсетіле бастағаннан кейін, Макфи тік құлақты итттердің салбыраған құлақты түрге қарағанда көбінесе жеңіске жететініне ренжіді. 1957 жылы ол салбыраған құлақтың тең деп танылуы үшін күресті, бірақ Кеннел клубы оның аргументтерін қабылдамады. Жеті жыл өткен соң ол салбыраған құлақтың Норфолк терьері ретінде жеке танылуына қол жеткізді. Екі құлақ түрі де рингте көрсетілуін жалғастырды, Кеннел клубы 1964 жылы салбыраған құлақты Норфолк терьері деп жеке тұқым ретінде мойындағанша. Америка Кеннел клубы, Біріккен Кеннел клубы және Канада Кеннел клубы да 1979 жылы осылай жасады. Осыған дейін AKC осы тұқымдарды Норвич терьері, П.Е. (тік құлақты) және Норвич терьері, Д.Е. (салбыраған құлақты) деп белгілеген.
For more than 30 years Marion Sheila Scott Macfie tried to promote the drop eared variety of the Norwich Terrier as a separate and distinct breed to the Norwich Terrier. She repeatedly took her dogs to shows which grew their popularity and during World War II she sent over two pairs of dogs to the US. As the Norwich began to be shown more and more often Macfie grew to resent the fact that erect eared dogs would win far more often than the drop eared variety. In 1957 she fought to make drop ears be considered equal but the Kennel Club rejected her arguments. Seven years later she achieved separate recognition of the drop eared variety as the Norfolk Terrier. Both ear types continued to be allowed in the ring until The Kennel Club recognized the drop eared variety as a separate breed, the Norfolk Terrier, in 1964, and the American Kennel Club, United Kennel Club, and Canadian Kennel Club did the same in 1979. Until that time, the breeds were designated by the AKC as Norwich Terriers, P. E. (prick ears) and Norwich Terriers, D. E. (drop ears).