Кіріспе

Норвич терьері – Англиядан шыққан ит тұқымы, және ол шағын кеміргіштерді аулау үшін селекцияланды. Бұл терьерлердің ең кішкентай түрлерінің бірі, олар салыстырмалы түрде сирек кездеседі. Олардың құлақтары түскен нұсқасы – Норфолк терьері.

Сыртқы келбеті

Бұл терьерлер ең кішкентай жұмыс терьерлерінің бірі, салмағы шамамен және құлақтары тік, екі қабатты түкпен жабылған, қызыл, қоңыр, бидай, қара және қоңыр, сондай-ақ сұр түстің барлық түрлерінде кездеседі. Бас сүйегі кең, сәл дөңгелек келген және анық бөлінген. Басқа қатынаста мұрынның ұзындығы 2:3-ке тең. Көздері кішкентай, сопақ пішіндес. Құлақтары көбінесе тік тұрады, бірақ ит тынышқанда артқа қарай иіледі, олардың арасы кең жатыр. Құлақ ұштары сүйір. Арқасы қысқа, терең және жамбасы дөңгелек. Аяқтары қысқа, шынтақтары шығыңқыдан гөрі жақын орналасқан. Құйрығы тіркелмеген кезде орташа ұзындықта, түбі қалың, ұшына қарай жіңішкелейеді. Құйрық сергелеп, шамадан тыс әуесқойлықпен ұсталмауы керек. Американдық Кеннел Клубы стандартында құйрықтың орташа ұзындықта тіркелуі талап етіледі, осылайша оны ұстап немесе тартып алуға болады.

Денсаулық

Ұлыбританияда жүргізілген зерттеуде норвич терьерінің өмір сүру ұзақтығы 14 жыл екені анықталды. АҚШ-та 90 000-нан астам иттерді қамтыған зерттеуде норвич терьерінің портсистемдік шунтқа шалдығу ықтималдығы екінші деңгейде екені көрсетілді, бұл тұқымның 7,41%-ы бұл ауруға ұшыраса, аралас тұқымды иттерде көрсеткіш 0,35% құрады. Солтүстік Америка ауруханаларының пациенттердің жазбаларын пайдалана отырып жүргізілген ретроспективті зерттеуде норвич терьерлерінде катарактаның таралуы 4,02% болса, аралас тұқымды иттерде 1,61% тіркелді.

Тыныс алу қиындықтары

Кейбір норвичтерриерлер брахицефалдық тыныс алу жолдарының синдромынан өзгеше жоғарғы тыныс алу жолдарының обструктивтік синдромынан зардап шегеді. 12 иттің клиникалық белгілері зерттелгенде, 11-інің көмекей ашылуында аномалиялар анықталды: артық арьепиглоталық бүктемелер, көмекейдің құлауы, көмекей сақшаларының еверсиясы және көмекей ашылуының тарылуы – барлығы бірнеше итте байқалды. 2019 жылғы зерттеуде тыныс алу жолдарының ауруларынан зардап шегетін кейбір норвичтерриерлерде тыныс алу жолдарының ісігімен байланысты болатын ADAMTS3 генінің мутацияланған түрі кездесті. Екі мутацияланған генге ие иттер тыныс алу функциясын тексеруде нашар нәтижелер көрсетті. Өсірушілер бұл мутацияның ұрпаққа берілуін азайту үшін генетикалық тестілеуді пайдалануға үміттенеді.

Босанудағы асқынулар

Сұрақнама Норвич терьерлерінің жартысынан астам соялыларын бала туу үшін кесарев тіліміне (кесарево қимылына) жататынын көрсетті. Сұрақнама сонымен қатар барлық Норвич терьер күшіктерінің бестен бірінен астамы өлі туғанын анықтады. Ұлыбританияда жүргізілген сұрақнама кесарев тілімінің (кесарево қимылының) көрсеткіші 36,6% екенін көрсетті.

Халық саны

2018 жылы Норфолк және Норвич терьерлері Кеннел клубының ең қауіпті тұқымдар тізіміне енді, сонда Норвич тұқымынан жылына 300-ден аз күшік туып жатыр.

Шығу тегі

Норвичке ұқсас түлкі аулау терьерлері 19 ғасырдан бері сипатталып келеді. Норвич терьерінің тегі ретінде екі жойылған тұқым жиі айтылады: Кантаб терьері және Трампингтон терьері.

Кантаб терьері

1880 жылдары ит сатушы Чарльз Лоуренс Кембридж университетінің студенттері арасында кеңінен танылды. Бір студент оның туралы былай деп жазды: "Оны барлығы білді, бірақ оған ешкім сенбеді, дегенмен оның пайдасы мол болғанға ұқсайды". Лоуренс жақын орналасқан Честертоннан шыққан және ирланд терьерлері, йоркшир терьерлері, сондай-ақ Шығыс Англияның қызыл терьерлерін (халық арасында "цыган иті" деп аталатын) өсірді. Ол студенттерге серік болатын және егеуқырларды аулайтын иттер шығарды. Бұл иттер кантаб терьерлері деп аталды.

Трампингтон терьеры

Кеймбридж университетін 1889 жылы бітіргеннен кейін Е. Ходрелл Хопкинс Трампингтон көшесінде ат тұрағы ашты, онда ол терьерлерді ұстап, көбейтті және олар Трампингтон терьерлері деп белгілі болды. Хопкинс Ньюмаркетке көшіп кеткенге дейін бұл иттер Норвич және Лестерширде танымал болды. Хопкинс соғысқа шақырылған әскериден мұраға алған қара түсті, абердиндік шотланд терьерін ұзын және қатаң қызыл түкті кантаб терьерімен шағылыстырудан бастады. Осы шағылысудан негізінен қызыл түсті, жалпақ жүнді Рэгс және қара, кішкентай Нелл дүниеге келді. Хопкинс Неллді өзінде қалдырып, Рэгсті Норвичтегі аңшы иттер үйірмесінің иесі Дж. Кукке жіберді. Кук Рэгсті әртүрлі қала тұрғындарына тиесілі бірнеше спорттық терьерлермен шағылыстырды, нәтижедегі барлық күштектердің түсі қызыл болды. Хопкинс Неллді және оның анасын Джек есімді, құлақтары қысқартылған, құм түсті терьерден сатып алып, шағылыстырды. Осы шағылысудан туған ұрпақтардың түсі қызыл немесе сұр болды.

Фрэнк Джонс

Фрэнк Джонс Уиклоу графтығынан шыққан және 1901 жылы Норвичтің аңшылық итттерінің камшысы болып жұмыс істеді. Джонс жұмысынан кетіп, Маркет Харбороға көшіп келді, ол қалаға Рагс тұқымдас терьерлерін әкелді, оларды егеуқырлар ретінде пайдаланды. Ол осы терьерлерге өзі тастап кеткен қаланың атын берді. Ол тік құлақты, қызыл немесе қара-қоңыр түсті, ақ түсі жоқ терьерлерді ұнатты. Бірінші дүниежүзілік соғыс оның терьерлерінің санының азаюына себеп болды; алайда Джонс өсіруді жалғастырды және 1930 жылы Кеннел клубынан мойындыруға тырысатын арнайы тұқымдық клуб құрылды. Джонс ресми мойындыруды немесе көрме стандартын қалаған жоқ. 1956 жылы ол бір көрмеге қатысып, қазіргі Норвичті сынады, оның итттері Йоркшир терьерінен де кішкентай екенін айтты және "жақсартулар" деп аталатын нәрселерге қызығушылық танытпады. Фрэнктың итттері 20-шы ғасырдың басында АҚШ-қа әкелінді және олар "Джонс терьері" деп аталды.

Тұқымның танылуы

1932 жылы Д. Норманди Родвелл ханымның күш-жігерінің арқасында 13 норвич терьер иелері тұңғыш тұқымдық клубты құрды. Топ ішінде идеалдық тұқым стандарты туралы пікірталас болды және Кеннел клубының тыйым салғандығына қарамастан, бірнеше мүшелер құлақтары тік емес терьерлерінің құлақтарын кесіп тастады. Кеннел клубтың төрағасы А. Крокстон Смит бір құлақ түріне шектеу қиындықтар туғызатынын және полковник Гелл деп аталатын селекционердің: "Бұл құлақ ережелерін реттеуде Норвич терьер клубы болашақта өзіне қиындықтар туғызады" дегеніне қарамастан, Норвич терьер клубының президенті Джек Рид қара және қоңыр түсті, сондай-ақ құлақтары түскен иттерді стандарттың жобасына енгізуден бас тартты. Клубтың хатшысы болған Норманди Родвелл иттердің тек "көрікті қызыл" болуы керектігін және тек тік құлақтары ғана рұқсат етілуі керектігін айтты. Ақырында Рид мойындап, қара және қоңыр түсті иттерге рұқсат берді, бірақ ақ белгілері бар иттерге рұқсат беруден бас тартты. 1935 жылы Рид өзінің президенттік рөлінен қаңтар айында, бірінші тұқым стандарты шыққаннан кейін, оның ішінде қара және қоңыр түсті, сондай-ақ құлақтары түскен иттердің болуына байланысты кетіп қалды.

Тұқымдарды бөлу

30 жылдан астам уақыт бойы Марион Шила Скотт Макфи Норвич терьерінің салбыраған құлақты түрін Норвич терьерінен бөлек және ерекше тұқым ретінде насихаттауға тырысты. Ол өз итттерін көптеген көрмелерге алып барды, бұл олардың танымалдылығын арттырды, және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-қа екі жұп итті жіберді. Норвичтер жиірек көрсетіле бастағаннан кейін, Макфи тік құлақты итттердің салбыраған құлақты түрге қарағанда көбінесе жеңіске жететініне ренжіді. 1957 жылы ол салбыраған құлақтың тең деп танылуы үшін күресті, бірақ Кеннел клубы оның аргументтерін қабылдамады. Жеті жыл өткен соң ол салбыраған құлақтың Норфолк терьері ретінде жеке танылуына қол жеткізді. Екі құлақ түрі де рингте көрсетілуін жалғастырды, Кеннел клубы 1964 жылы салбыраған құлақты Норфолк терьері деп жеке тұқым ретінде мойындағанша. Америка Кеннел клубы, Біріккен Кеннел клубы және Канада Кеннел клубы да 1979 жылы осылай жасады. Осыған дейін AKC осы тұқымдарды Норвич терьері, П.Е. (тік құлақты) және Норвич терьері, Д.Е. (салбыраған құлақты) деп белгілеген.