Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1805 жылғы Үшінші коалиция соғысы кезінде болған шайқас.
1805 battle during the War of the Third Coalition
1805 жылғы 16-19 қазандағы Ульм шайқасы – Ульм жорығының аяқталу кезеңіндегі қақтығыстар сериясы. Бұл шайқас Наполеон I-ге Карл Фрайхерр Мак фон Лейберих басқаратын австриялық армияны аз шығынмен қоршауға және Бавария сайлау округіндегі Ульм маңында оны капитуляцияға мәжбүр етуге мүмкіндік берді.
The Battle of Ulm on 16–19 October 1805 was a series of skirmishes, at the end of the Ulm Campaign, which allowed Napoleon I to trap an entire Austrian army under the command of Karl Freiherr Mack von Leiberich with minimal losses and to force its surrender near Ulm in the Electorate of Bavaria.
Өмірбаян
1805 жылы Ұлыбритания, Австрия, Швеция және Ресей империясы француз империясын құлату үшін үшінші коалиция құрды. Бавария Наполеон жағына шыққанда, 72 000 австриялық әскер, Мак басшылығымен, ресейліктер Польша арқылы жорықтап келе жатқанда, мерзімінен бұрын шабуыл жасады. Австриялықтар соғыстың басты шайқастары Германияда емес, Солтүстік Италияда өтеді деп күтті және француз күштерінен Альпі тауларын қорғауды мақсат етті. Көпке тараған, бірақ шындықтан алыс аңыз бойынша, австриялықтар Григориан күнтізбесін қолданса, ресейліктер әлі де Юлиан күнтізбесін пайдаланған. Осыдан олардың күндері үйлеспеген, ал австриялықтар ресейліктер келмес бұрын француз әскерімен қақтығысқа түскен. Ресей армиясының австриялықтардан қалып қоюының осы қарапайым, бірақ сенімсіз түсіндірмесін ғалым Фредерик Каган «таңқаларлық миф» деп жоққа шығарды. Алайда, қаншалықты ғылыми болса да, мұндай пікір, оқиғаға куә болғандар жақсы білетін тарихи фактіні жоққа шығаруға жеткіліксіз. Каганның бұл талабы негіссіз және оған көп мән беруге болмайды. Наполеон Булоньде Англияға шабуыл жасауға дайын 177 000 әскерге ие болды. Олар 27 тамызда оңтүстікке қарай жорықтап, 24 қыркүйекте Мангеймнен Страсбургке дейін Рейн өзенінен өтуге дайындық жасады. Рейн өзенінен өткеннен кейін француз армиясының көп бөлігі оңға бұрылып, Дунайға бірдей жетіп, оңтүстікке қарады. 7 қазанда Мак Наполеонның Дунайдан өтіп, оның оң қанатын айналып, Вена арқылы келе жатқан ресейліктерден бөліп тастауды жоспарлағанын білді. Ол сол жағын Ульмге, ал оң жағын Рейнге бұрды, бірақ француздар Дунайдан Нойбург, Донауверт және Ингольштадт қалалары арқылы өтті. Француз шабуылына тойтарыс бере алмаған Майкл фон Кинмайердің австриялық корпусы өзен бойындағы позицияларын тастап, Мюнхенге қашты. 8 қазанда Франц Ксавер фон Оффенбергтің дивизиясы Иоахим Мураттың атты корпусы мен Жан Ланнның V корпусымен Вертинген шайқасында талқандалды. Келесі күні Мак Дунайдан өтіп, солтүстікке қарай жылжуға тырысты. Ол Гюнцбург шайқасында Мишель Нейдің VI корпусының бөлімшесі, Жан-Пьер Фирмин Мальхер басшылығымен жеңіліске ұшырады, бұл бөлімше әлі де солтүстік жағалауда әрекет етіп жатқан еді. Шайқас барысында француздар оңтүстік жағалауда плацдарм басып алды. Бірінші кезде Ульмге шегінгеннен кейін Мак солтүстікке қарай жол ашуға тырысты. Оның армиясы Пьер Дюпон де л'Этангтың VI корпусы дивизиясы мен шағын атты әскерлермен 11 қазанда Хаслах Юнгинген шайқасында тоқтатылды. 11-і күні Наполеонның корпустары Мактың армиясын тұзаққа түсіру үшін кең желіге жайылды. Николас Сульттің IV корпусы Ландсберг-ам-Лехке жетіп, Макты Тирольден бөліп тастау үшін шығысқа бұрылды. Жан Батист Бернадоттың I корпусы мен Луи Николас Давудың III корпусы Мюнхенге жиналды. Аугуст Мармонттың II корпусы Аугсбургте орналасқан еді. Мюрат, Ней, Ланн және Император гвардиясы Ульмге жақындап келе бастады. Мак Франц фон Вернек корпусына солтүстік-шығысқа қарай жорықтап шығуға бұйрық берді, ал Иоганн Зигмунд Риш оның оң қанатын Елхингенде қорғады. Австриялық қолбасшы Франц Йеллачичтің корпусын Тирольге қарай оңтүстікке жіберіп, армиясының қалған бөлігін Ульмде қалдырды. Шамамен 20 000 әскер қашып кетті, 10 000 қаза тапты немесе жараланды, ал қалғаны тұтқынға алынды. Француздардың шамамен 500-і қаза тауып, 1000-ға жуығы жараланды, бұл мұндай шешуші шайқас үшін аз шығын болды. 15 күн ішінде Гранде Арме 60 000 австриялықты және 30 генералдың күшін жойды. Тұтқынға алу кезінде (Ульм конвенциясы деп аталады) Мак қылышын ұсынып, Наполеонға өзін «бақытсыз генерал Мак» деп таныстырды. Мак әскери сотқа беріліп, екі жылға бас бостандығынан айырылды.
In 1805, the United Kingdom, the Austrian Empire, Sweden, and the Russian Empire formed the Third Coalition to overthrow the French Empire. When Bavaria sided with Napoleon, the Austrians, 72,000 strong under Mack, prematurely invaded while the Russians were still marching through Poland. The Austrians expected the main battles of the war to take place in northern Italy, not Germany, and intended only to protect the Alps from French forces. A popular but apocryphal legend has it that while the Austrians used the Gregorian calendar, the Russians were still using the Julian calendar. This meant that their dates did not correspond, and the Austrians were brought into conflict with the French before the Russians could come into line. This simple but improbable explanation for the Russian army being far behind the Austrian is dismissed by scholar Frederick Kagan as "a bizarre myth". One such opinion, however scholarly, cannot be considered enough to dispose of an accepted historical fact which was well known by the participants. Kagan's is an unsubstantiated claim and too shallow to be given much weight. Napoleon had 177,000 troops of the Grande Armée at Boulogne, ready to invade England. They marched south on 27 August and by 24 September were ready to cross the Rhine from Mannheim to Strasbourg. After crossing the Rhine, the greater part of the French army made a gigantic right wheel so that its corps reached the Danube simultaneously, facing south. On 7 October, Mack learned that Napoleon planned to cross the Danube and march around his right flank so as to cut him off from the Russians who were marching via Vienna. He accordingly changed front, placing his left at Ulm and his right at Rain, but the French went on and crossed the Danube at Neuburg, Donauwörth, and Ingolstadt. Unable to stop the French avalanche, Michael von Kienmayer's Austrian corps abandoned its positions along the river and fled to Munich. On 8 October, Franz Xaver von Auffenberg's division was cut to pieces by Joachim Murat's Cavalry Corps and Jean Lannes' V Corps at the Battle of Wertingen. The following day, Mack attempted to cross the Danube and move north. He was defeated in the Battle of Günzburg by Jean Pierre Firmin Malher's division of Michel Ney's VI Corps which was still operating on the north bank. During the action, the French seized a bridgehead on the south bank. After first withdrawing to Ulm, Mack tried to break out to the north. His army was blocked by Pierre Dupont de l'Etang's VI Corps division and some cavalry in the Battle of Haslach Jungingen on 11 October. By the 11th, Napoleon's corps were spread out in a wide net to snare Mack's army. Nicolas Soult's IV Corps reached Landsberg am Lech and turned east to cut off Mack from Tyrol. Jean Baptiste Bernadotte's I Corps and Louis Nicolas Davout's III Corps converged on Munich. Auguste Marmont's II Corps was at Augsburg. Murat, Ney, Lannes, and the Imperial Guard began closing in on Ulm. Mack ordered the corps of Franz von Werneck to march northeast, while Johann Sigismund Riesch covered its right flank at Elchingen. The Austrian commander sent Franz Jellacic's corps south toward Tyrol and held the remainder of his army at Ulm. Some 20,000 escaped, 10,000 were killed or wounded, and the rest made prisoner. About 500 French were killed and 1,000 wounded, a low number for such a decisive battle. In less than 15 days the Grande Armée neutralized 60,000 Austrians and 30 generals. At the surrender (known as the Convention of Ulm), Mack offered his sword and presented himself to Napoleon as "the unfortunate General Mack". Mack was court martialed and sentenced to two years' imprisonment.
Салдары
Ульм кампаниясы стратегиялық жеңістің үлгісі саналады, бірақ Наполеонның күштері басым еді. Кампания ең ірі шайқассыз жеңіліп алынды. Австриялықтар Наполеонның Маренго шайқасында орнатқан тұзаққа түсті, бірақ Маренгодан айырмашылығы, бұл тұзақ сәтті жұмыс істеді. Жауды жаңылыстыру үшін барлық шаралар қолданылды. 1805 жылғы 21 қазандағы «Бюллетень де ла Гранде Армей» басылымындағы жарлысында Наполеон былай деді: «Гранде Армейдің сарбаздары, маңызды шайқас жарияладым. Бірақ жаудың дұрыс емес қимылдарының арқасында, ешқандай тәуекелсіз сол жетістікке қол жеткіздім. 15 күн ішінде біз кампанияны жеңіп алдық». Австрия армиясын жеңіп, Наполеон бір айдан кейін Венаны басып алуға мүмкіндік алды. Аустерлиц шайқасы сияқты, Ульм кампаниясы бүкіл әлемдегі әскери училищаларда оқытылады және одан әрі әскери басшыларға әсер ете береді. Мысалы, Германияның Шлиффен жоспары Франция басқаратын одақтас әскерлерін қоршауға және Бірінші дүниежүзілік соғысты жеңіп алуға бағытталған. Дупуй өзінің «Харпер әскери тарих энциклопедиясында» бұл шайқас туралы былай деді: «Бұл шайқас емес, толық және күшті стратегиялық жеңіс болды, тактикалық шайқаста мәселе ешқашан күмәнда тудырмады. Бұл кампания Наполеонның мансабындағы ең табысты жылды ашты. Оның армиясы мінсіз даярланған, жоспарлары кемшінсіз болды».
The Ulm Campaign is considered an example of a strategic victory, though Napoleon indeed had an overwhelming superior force. The campaign was won with no major battle. The Austrians fell into the same trap Napoleon had set at the Battle of Marengo, but unlike Marengo, the trap worked with success. Everything was made to confuse the enemy. In his proclamation in the Bulletin de la Grande Armée of 21 October 1805 Napoleon said, "Soldiers of the Grande Armée, I announced you a great battle. But thanks to the bad combinations of the enemy, I obtained the same success with no risk In 15 days we have won a campaign." By defeating the Austrian army, Napoleon secured his conquest of Vienna, which was to be taken one month later. Like the Battle of Austerlitz, the Ulm Campaign is still taught in military schools worldwide, and would continue to influence military leaders to present times, a notable example being that of the Schlieffen Plan developed by Germany to envelope what they assumed and expected would be French led allied troops and win World War I. Indeed, Dupuy would say about the battle in his Harper Encyclopedia of Military History that it actually "was not a battle; it was a strategic victory so complete and so overwhelming that the issue was never seriously contested in tactical combat. Also, This campaign opened the most brilliant year of Napoleon's career. His army had been trained to perfection; his plans were faultless."