Калдиеро шайқасы: 1805 жылғы үшінші коалиция соғысы

Кіріспе

1805 жылғы Үшінші коалиция соғысы кезіндегі шайқас

Калдиеро шайқасы 1805 жылғы 30 қазанда өтті, онда Францияның Италия армиясы, маршал Андре Массена басқаруымен, Австрия армиясына, эрцгерцог Карл, Тешен герцогінің басқаруымен қарсы тұрды. Француздар шамамен 33 000 адамды құрайтын күштерінің бір бөлігін ғана қолданды, бірақ эрцгерцог Карл өзінің әскерінің басым бөлігін, 49 000 адамды, Пол Давидович корпусын Адиже өзенінің төменгі ағысында қорғауға қалдырды, ал Франц Сераф Орзини Розенберг корпусын австриялық оң фланкті кез келген шабуылдан қорғауға қалдырды. 18 қазанда Массена Верона шайқасында Адиже өзенінің шығыс жағалауындағы көпір басын бағындырды. Таң атқанда француздар Веронадан Йозеф Филипп Вукассович дивизиясына қарсы шабуыл жасады. Ауыр шайқастан кейін Гийом Филиберт Дюхесме мен Гаспар Амеде Гардан дивизиялары Сан-Джорджо қаласын және Веронетта биіктіктерінің бір бөлігін тазартты. Француздар 77 қаза тапты және 246 жараланды, ал австриялықтар 246 қаза тапты және 906 жараланды. Эрцгерцог Карл Вукассовичтің өнеріне қанағаттанбады және оны Франц Сераф Орзини Розенбергпен ауыстырды. Император Наполеон I-нің Ульм кампаниясында Австрияның негізгі армиясын талқандағаны туралы жаңалық 28 қазанда Массенаға жетті, ол Солтүстік Италиядағы австрия армиясына қарсы дереу шабуылға бұйрық берді. Дюхесме, Гардан және Габриэль Жан Жозеф Молитор дивизияларымен Адиже өзенін кесіп өтіп, Веронаны қорғау үшін Жан Маттьё Сера дивизиясын қалдырып, Массена австриялықтар бақылауындағы аймаққа жылжуды жоспарлады. Сол күні Дюхесме мен Гардан дивизиялары Розенбергке қарсы сол жақтан шабуылдады, ал Молитор мен Луи Партуно дивизиялары Веронетта қаласына қарсы жылды. Француз әскерлерінің жақындағанын көрген австриялықтар Веронеттаны тастап, Сан-Мишельге шегінді. Француздар Розенберг дивизиясын жеңіп, көшедегі шайқастан кейін Иоганн Мария Филипп Фримонтты Сан-Мишельден ығыстырды. Күннің соңына қарай Массенаның әскері эрцгерцог Карлдың негізгі қорғаныс желісіне жақындады. Француздар 527 қаза тапты және жараланды, 157 адам тұтқынға алынды. Австриялықтардың жоғалғандары да көп болды, 1 926 қаза тапты және жараланды, 1114 адам тұтқынға алынды. Австрияның эрцгерцогы Карл Тешен, өзі Ульмнің құлауының ауыр салдарынан хабардар болды, Австрия армиясының қалдықтарын нығайту және орыстармен қосылу үшін Венаға қарай жылжуды жоспарлады. Алайда, Массенаның әскері оның соңынан қуалауын болдырмау үшін, ол француздарға қарсы кенеттен бұрылып, оларды жеңіп, ішкі Австрияға қарай жорығының сәтті болуын қамтамасыз етеді деп үміттенді.

The Battle of Caldiero took place on 30 October 1805, pitting the French Armée d'Italie under Marshal André Masséna against an Austrian army under the command of Archduke Charles, Duke of Teschen. The French engaged only some of their forces, around 33,000 men, but Archduke Charles engaged the bulk of his army, 49,000 men, leaving out Paul Davidovich's corps to defend the lower Adige and Franz Seraph of Orsini Rosenberg's corps to cover the Austrian right against any flanking maneuvers. The fighting took place at Caldiero, 15 kilometres east of Verona, On 18 October, Masséna won a bridgehead on the east bank of the Adige River in the Battle of Verona. At dawn, the French launched their attack from Verona against Josef Philipp Vukassovich's division. After heavy fighting, the divisions of Guillaume Philibert Duhesme and Gaspard Amédée Gardanne cleared the town of San Giorgio and part of the heights of Veronetta. The French lost 77 dead and 246 wounded, while the Austrians suffered 246 killed and 906 wounded. Archduke Charles was so unhappy with Vukassovich's performance that he replaced him with Franz Seraph of Orsini Rosenberg. News that Emperor Napoleon I demolished the main Austrian army in the Ulm Campaign finally reached Masséna on 28 October and he issued orders for an immediate offensive against the Austrian army in northern Italy. Crossing the Adige river with the divisions of Duhesme, Gardanne, and Gabriel Jean Joseph Molitor and leaving behind Jean Mathieu Seras' division to cover Verona, Masséna planned to move forward into Austrian controlled territory. On that day, the divisions of Duhesme and Gardanne advanced on the left against Rosenberg, while Molitor's and Louis Partouneaux's divisions moved forward against the town of Veronetta. Seeing a mass of French troops approaching, the Austrians abandoned Veronetta and fell back to San Michele. The French mauled Rosenberg's division and forced Johann Maria Philipp Frimont out of San Michele after street fighting. By the end of the day, Masséna's troops closed up to the main defense line of Archduke Charles. The French counted losses of 527 killed and wounded, plus 157 captured. Again, Austrian casualties were heavier, numbering 1,926 killed and wounded, with 1,114 prisoners. Archduke Charles of Austria Teschen, himself acutely aware of the dire consequences of the fall of Ulm, was planning to move towards Vienna, in order to reinforce the remains of the Austrian army and link up with the Russians. However, in order to avoid having Masséna's men on his heels, he decided to suddenly turn and face the French, hoping that by defeating them he would ensure the success of his march towards inner Austria.

Жауынгерлік жоспарлар

Архиегер Карл француз шабуылына дайындық жасаған болатын, стратегиялық маңызды Кальдиеро ауылын басып алды, сол арқылы Ломбардияның басты жолы ("Верона жолы") өтетін еді, және 58-ден кем емес зеңбірек пен 24 миномет орналастырды. Австрия әскерлері үш негізгі топқа бөлінді: оң жақта Жозеф Антон фон Симбшен Колоннола биіктіктерін және Сан-Зено шатқалын басып алды, онда оның кавалериясы жиналды; ортада генерал граф Генрих фон Беллегард Верона жолын қорғады, жолдың солтүстігіндегі және оңтүстігіндегі Монте-Рокка мен Понтеротта бекіністерін ұстады; сол жақта Реус Плауэн әскерлерінің ханзадасы Генрих XV құрады, ол Австрия шебін Чиавигеттеге дейін созды және генерал Жозеф Арман фон Нордманнның бөлімшесі Чиавица-дель-Кристоның алдындағы Адиже өзенін жауып тұрды. Оң жақтан Вердье бұйрық бойынша қанаттық маневр жасап жатқанда, Давидович Бонавигода Адижеден өтіп, әскерлерінің бір бөлігімен оң жағалауға жеткенін білді. Вердье Перзаккодан өтуді жоспарлаған бастапқы ниетінен бас тартып, дереу Зевиодан өзенді кесіп өтуге шешім қабылдады. Бірақ, Нордман әскерлерінің тылына шабуыл жасаудың орнына, Вердье Нордман әскерлерінің басым бөлігімен бетпе-бет келді, бұл француздарды тез арада өзеннен кері шегінуге мәжбүр етті. Үшінші дереккөз бойынша австриялықтардың жоғалтулары 5500-ден асып кеткен, ал француздар өз шығындарын 2000 деп көрсеткен, бірақ олар кем дегенде 5000 адамды құрауы керек. 30 қазан күні Кальдиеродағы жеңіліс салдарынан австриялықтар тағы 5000 әскер және 70 офицер (олардың ішінде үш жоғары шенді офицер) қару-жарақтарымен және жеке заттарымен бірге жойылды. Бұл әскерлер генерал Хиллингердің басшылығымен Кара Альбертиниде орналасқан және капитуляциялауға мәжбүр болды. Француздар тұтқындарды босатуға келіссе де, 5000 әскер босатылмады. Тағы бір дереккөз оқиғаның жоғалтулары мен уақыты туралы мәлімет бермейді, бірақ Хиллингер "толықтай жойылды" деп жазады.

Archduke Charles had already made preparations for a French attack, occupying the strategic village of Caldiero, through which passed the main Lombardian road ('the Verona road') and deploying no less than 58 cannons and 24 mortars. The Austrian forces were divided into three main groups: to the right, Joseph Anton von Simbschen occupied the heights of Colognola and the ravine of San Zeno, where his cavalry was massed; in the centre, General Count Heinrich von Bellegarde covered the Verona road, holding the entrenchments north of the road as well as Monte Rocca and Ponterotta, to the south of the road; the left was formed by Prince Heinrich XV of Reuss Plauen's forces, which extended the Austrian line to Chiavighette and had the detached division of General Joseph Armand von Nordmann cover the Adige in front of Chiavica del Christo. To the extreme right, Verdier was operating the flanking maneuver as ordered, when he learned that Davidovich had crossed the Adige at Bonavigo and was on the right bank with a part of his troops. Verdier promptly abandoned his initial plan of crossing at Perzacco and instead decided to cross the river right away at Zevio. However, instead of striking at the back of Nordmann's force, as he had hoped Verdier found himself facing the bulk of Nordmann's troops, which soon forced the French back across the river. A third source puts Austrian losses higher than 5,500 and says that the French under reported their casualties as 2,000 when they must have been at least 5,000. On 30 October, as a result of the defeat at Caldiero, the Austrians also lost a further 5,000 men and 70 officers (among which there were three superior officers) with their weapons and effects. These men were stationed at Cara Albertini under the command of General Hillinger and were forced to surrender. Although the French had agreed to release the prisoners, the 5,000 men would not be released. Another source gives no casualties or date for the action but wrote that Hillinger was "annihilated".

Стратегиялық салдарлар

Архиегер Карл 1 қараша күні таңертең кері шегінуді бастады, француздардың қимылын тежеу үшін Фримонт басқаратын артқы жасақты қалдырды. Фримонттың құрамында төрт батальон мен 12 эскадрилья бар аралас бригадасы шайқасқа көп қатыспады. Жаяу әскер мен қосымша ат әскері полкімен нығайтылған артқы жасақ, д'Эспаньнің ат әскері және 22-ші жеңіл жаяу әскер полкінің қысымына ұшырағанда қарқынды қарсылық көрсетті. Архиегер Карл 4 қарашада Брента өзені жанындағы Сан-Пьетро-ин-Гуде тылдан шайқас жүргізіп, тұрақты түрде кері шегінді, онда Кройцер шекаралық жаяу әскері полкінің 5-ші батальоны Молитор дивизиясымен талқандалды. Тағы бір қақтығыс 11 қарашада Талььяменто өзенінің шығысындағы Вальвазонеде болды, онда Карл француздық күштердің қууын тойтарды. Шегіну кезінде д'Эспань өзінің жеңіл ат әскері дивизиясымен, Вердье дивизиясының Антуан Дигонет бригадасымен, Серастың жаяу әскері дивизиясымен және Пуллидің кирасиерлерімен австриялықтарды қуды. Д'Эспань қууды тиімді жүргізді, Карлға оны тығыз қадағалап отырғаны туралы сендірді. Бірақ шындығында Массенаның негізгі күштері австриялықтардан үш күндік сапарда қалып қойды. Карл 13 қарашада Изонцо өзенін кешіп өтті. Соғыс басталғанда Австрияның архиегері Иоанн Тироль және Форарльберг армиясын басқаруға тағайындалды. Ол Франц Йеллачич және Франц Ксавер фон Ауфенберг басқаратын күштерді Дунай армиясына жіберуге міндеттелді. Ауфенберг дивизиясы Вертинген шайқасында қиратылып, кейін Ульм шайқасында жасырынды. Йеллачичтің міндеті – Дунай армиясының оңтүстік қанатын Констанц көліне жақын күзету болды. Маршал Пьер Ожеренің VII корпусы оны Форарльбергте жеңді. Йеллачич 14 қарашада Дорнбирн капитуляциясында жаяу әскерімен бірге берілді, ал оның ат әскері қашып үлкерді. Тироль армиясының тағы бір бригадасы, принц Луи Виктор Рохан Гемене басқаруымен, шегіну кезінде бөлініп, оңтүстікке қарай тайып, Венецияға қарай бет алды. 24 қарашада Роханның 4400 әскері Кастельфранко Венето шайқасында Жан Рейнье мен Сен-Сир дивизиялары арасында қоршалып, капитуляциялауға мәжбүр болды. Иоанн шамамен 20 000 сарбазымен шығысқа қашып құтыла алды. Маршал Мишель Нейдің VI корпусы 4 қарашада Шарництегі шайқаста 800 қаза тапқанмен кері шегінді. Алайда сол күні тағы бір бригада батысқа қарай Лейташтағы өткел арқылы өтіп, 600-ға жуық австриялық жаяу әскерін тұтқынға алды. 7 қарашада Вейерде Аугуст Мармонттың II корпусы Максимилиан графы Мервельдттің корпусына қарасты екі батальонды басып алды. Келесі күні шығысқа қарай Луи Давудың III корпусының алғы шебі Марияцель шайқасында Мервельдттің колоннасын талқандады. Ней 7 қарашада Инсбрукты басып алды, ал Мармонт Штириядағы Леобенге қарай жол тартты. Осы жаңа мәліметтерге ие болған Карл өз әскерін шығысқа қарай Люблянаға (Лайбах) қарай бағыттап жіберді. Массена 16 қарашада Карлді қууды тоқтатты.

Archduke Charles began his retreat on the morning of 1 November, leaving a rearguard under Frimont to delay the French. Frimont's mixed brigade, consisting of four battalions and 12 squadrons, was only lightly engaged in the battle. Reinforced by infantry and an additional cavalry regiment, the rear guard put up a lively fight when pressed by d'Espagne's cavalry and the 22nd Light Infantry Regiment. Archduke Charles steadily retreated, fighting a rear guard action at San Pietro in Gu near the Brenta River on 4 November in which one battalion of the Kreutzer Grenz Infantry Regiment Nr. 5 was destroyed by Molitor's division. Another clash occurred at Valvasone, east of the Tagliamento River on 11 November, where Charles fended off the French pursuit. During the withdrawal, d'Espagne trailed the Austrians with his own light cavalry division, Antoine Digonet's brigade of Verdier's division, Seras' infantry division, and Pully's cuirassiers. D'Espagne managed the pursuit effectively, making Charles believe that he was being closely followed. In fact, Masséna's main body was a three day march behind the Austrians. Charles crossed the Isonzo River on 13 November. At the beginning of the war, Archduke John of Austria was assigned to command the army in the Tyrol and the Vorarlberg. He was directed to detach forces under Franz Jellacic and Franz Xaver von Auffenberg to the Danube army. Auffenberg's division was mauled at the Battle of Wertingen and later surrendered at the Battle of Ulm. Jellacic was required to guard the south flank of the Danube army near Lake Constance. Marshal Pierre Augereau's VII Corps ran him to earth in the Vorarlberg. Jellacic surrendered with his infantry on 14 November in the Capitulation of Dornbirn, his cavalry having gotten away. Another brigade of the Tyrol army under Prince Louis Victor Rohan Guéméné became separated in the retreat and slipped away to the south where it made a dash for Venice. On 24 November Rohan's 4,400 troops were caught between the divisions of Jean Reynier and Saint Cyr at the Battle of Castelfranco Veneto and forced to surrender. John managed to escape to the east with about 20,000 soldiers Marshal Michel Ney's VI Corps was repulsed at Scharnitz on 4 November with 800 casualties. However, that day, another brigade broke through a pass farther west at Leutasch, capturing about 600 Austrian line infantry. At Weyer on 7 November, Auguste Marmont's II Corps overtook and captured two battalions belonging to Maximilian, Count of Merveldt's corps. Farther east on the following day, Louis Davout's III Corps advance guard crushed Merveldt's column at the Battle of Mariazell. Ney occupied Innsbruck on 7 November and Marmont was heading for Leoben in Styria. Armed with this new information, Charles instead directed his troops' march on a more easterly path toward Ljubljana (Laibach). Massena suspended his pursuit of Charles on 16 November.

Комментарийлер

Бұл шайқас француздар үшін маңызды стратегиялық жеңіс болды, себебі ол оларға Австрия армиясы ішкі Австрияға қарай шегіне қалғанда, оны жақыннан қадағалап, үнемі мазалауға мүмкіндік берді. Осылайша Массена Карлдың жолын кесті, оның Дунай армиясына қосылуына және соғыстың басты майданына тікелей әсер етуіне бөгет жасады. Алайда Фредерик Шнайд оны "шешімсіз" деп сипаттады. Наполеон Андре Массенаны одан да қатты сынға алды: «Ол) салқынқандылық танытты. Ол дұрыс емес шешімдер қабылдады және Кальдиерода жеңіліске ұшырады».