"Коронация көшесінен Эна Шарплз"

Кіріспе

Британдық "Коронация көшесі" телесериалының ойдан шығарылған кейіпкері.

Ена Шарплз (қызметтес аты – Скофилд) – британдық ITV телесериалы "Коронация көшесі" кейіпкері, оны Вайолет Карсон сомдады. Ол 1960 жылдың 9 желтоқсанында көрсетілген алғашқы эпизодтан бастап, 1980 жылдың 2 сәуіріне дейін сериалда болды.

Даму

Ена – Glad Tidings Mission Hall-дың күйеуін жоғалтқан бақташысы болды және ол көп уақытын көшедегі басқа тұрғындардың іс-әрекеттерін және әдепсіздіктерін сынап өткізді. 1960 жылдары маңызды кейіпкерлердің бірі болған ол, актриса Вайолет Карсонның денсаулығының нашарлауына байланысты 1970 жылдары көріністерде сирек пайда болды және 1980 жылы жазудан шығарылды. Ол көбінесе қос жақты пальто мен шаш торы киіп, сериалдың басындағы жылдары екі досы Марта Лонгхерст (Линн Кэрол) және Минни Колдуэлл (Марго Брайант) екеуімен бірге жергілікті пабтың – The Rovers Return Inn-нің жылы әуежайында сүт шайы ішіп отыратын. Ена әсіресе Эльзи Таннерді (Пэт Феникс) сынады, оның осырақы мінезді деп санайтын. Эльзи де Енаның аяусыз әңгімелеуге құштарлығы мен басқалардың жеке өмірін білуге деген ұмтылысынан жиі ашуланып, олар жиі ұрысып қалатын. Енаның соңғы эпизоды 1980 жылдың 2 сәуірінде көрсетілді. Бұл оқиғаға бұқаралық ақпарат құралдары мен жұртшылықтың көп назары аударған жоқ, себебі продюсерлер оның сериалда одан әрі қатысуын жоспарлаған және кейіпкердің пәтері Коронация көшесінде жөндеуден өтуіне байланысты досы Генри Фостермен Сент-Эннс қаласына уақытша кетіп қалуы керек еді. Бірақ, Карсонның қатерлі анемияның белгілерін көрсетіп, ауырып қалғандықтан, Енаға қатысты барлық келесі сюжеттік желілер тоқтатылды. Карсон 1983 жылдың 26 желтоқсанында 85 жасында қайтыс болды. Ена туралы ешқандай мәлімет берілмеді және ол Сент-Эннске тұрақты түрде көшіп кеткен деп есептелді. Оған алғашқы сілтеме 1985 жылы шыққан "Юбилей жылдары" атты видеода Кен Барлоу оның "бірнеше жыл бұрын" қайтыс болғанын айтқанда жасалды, оның өлімі Карсонның қайтысымен бір уақытта болды делінген. Шоуда Енаның өлімі туралы алғашқы айтылу 1989 жылдың 27 қарашасында Rovers Return-де Дирдре құрылысшы Морис Джонсқа: "Эна Шарплс қабірінде айналып кетер еді" деген сөздері арқылы болды. 2010 жылы "Кен: Көшедегі өмір" атты қысқа онлайн-видеода Кен Барлоу (Уильям Роуч) немересі Саймонға (Алекс Бейн) "ол қазір бұрыннан өлген" деді, осылайша оның қайтыс болғанын мәлімдеді. Бұл 2011 жылы шыққан Tram Crash DVD-дегі қосымша материал ретінде қолжетімді.

Ena was the widowed caretaker of the Glad Tidings Mission Hall and spent much of her time criticising the activities and loose morals of the street's other residents. One of the main characters during the 1960s, she was featured less regularly in the 1970s due to the declining health of actress Violet Carson and was written out in 1980. Almost always wearing a double breasted overcoat and hairnet, she spent much of her free time in the serial's early years with her two cronies, Martha Longhurst (Lynne Carol) and Minnie Caldwell (Margot Bryant), in the snug bar of local pub The Rovers Return Inn, drinking milk stout. Ena particularly criticised Elsie Tanner (Pat Phoenix), who she believed had loose morals. In turn, Elsie strongly disliked Ena for her seemingly incessant gossip and desire to know about the private lives of others, and the two confronted each other frequently. The final episode featuring Ena was broadcast on 2 April 1980. It attracted little media or public attention, as the producers intended for her to continue in the serial and the character was merely going to stay with a friend, Henry Foster, in St Annes while her flat in Coronation Street was being renovated. However, all subsequent storylines involving Ena had to be scrapped owing to Carson developing symptoms of pernicious anemia and becoming too ill to appear. Carson died on Boxing Day 1983 at the age of 85. No further mention of Ena was made, and it was assumed she had moved to St Annes permanently. The first reference to her after this was in the 1985 spin off video The Jubilee Years when Ken Barlow revealed that Ena died "a couple of years ago", placing her death around the same time as that of Carson's. The first mention of Ena's death in the show itself was on 27 November 1989, during a scene in the Rovers Return when Deirdre says to builder Maurice Jones: "Ena Sharples would be turning in her grave." In 2010, a short online video titled Ken: A Life on the Street reiterated that she was no longer alive when Ken Barlow (William Roache) told his grandson Simon (Alex Bain) that she was "long dead now". This is available as an extra on the Tram Crash DVD, released in 2011.

Тарих

Эна Скофилд Уэзерфилдте 1899 жылғы 24 қарашада дүниеге келді. Оның екі үлкен бауыры болды: Элис Рейнольд (туған тегі Скофилд) (1885–1965) және Том Скофилд (1973 жылы қайтыс болған). Оқушы кезінде Эна Марта Хартли (Линн Кэрол) және Минни Карлтон (Маргот Брайант) танысып, өмір бойына сақталатын достық қарым-қатынас орнатты. Діни тәрбиеде өскен, зейін қоятын оқушы болған Эна дініне берілді және ережелердің, регламенттердің және моральдық қағидалардың маңыздылығына терең сенімді болды. Ол өзін-өзі қамтамасыз етуді ерте үйреніп, он бір жасында фабрикада жұмыс істеді. 1915 жылы Эна Глэдис Аркрайттың жүрегі жақын туысы Фил Моссқа кездесіп, оныңмен үйленуге келісті. Бірақ Фил Ұлы соғысқа шақырылып, шайқаста қаза тапты, бұл Энаға ауыр соққы болды. 1914 жылы Эна Динки Лоу деген жергілікті жігіт арқылы Альберт Татлокпен танысты. Эна мен Альберт жақын болып, ол демалысқа шыққанда Энаның отбасында тұратын болды. Бірақ Альберт одан достықтан артық қарым-қатынас тілегенде, Эна Филді жоқтап жатқанын айтып, бас тартты. 1917 шамасында Эна аяғы жарақаттанғандықтан үйге қайтарылған Альфред Шарплзбен танысты. Олардың арасында бірден тартымдылық пайда болды, бірақ Эна оның үйленгенін білгенде қатты ренжіді және онымен байланысын үзді. Соғыс аяқталғаннан кейін Альфред Энамен қайта кездесіп, оған бұл неке тек қағаз жүзінде ғана болғанын айтты – ол әкесінің қарызы болған адамның қызына үйленуге мәжбүр болған. Альфред сондай-ақ әйелінің жақында қайтыс болғанын хабарлады, сондықтан Эна оған тағы бір мүмкіндік беруге шешім қабылдады. Эна 1920 жылы Альфредке үйленді және олардың үш баласы болды: Вера, Мадж және Иан. Иан дүниеге келгеннен кейін екі күнде қайтыс болды, ал Альфред 1937 жылы Ұлы депрессия кезінде қайтыс болды, Эна екі баласымен жесір қалды. Вера мен Мадж өскен сайын Эна оларды өте сыншыл және әр нәрсеге араласатын мінезімен сыртқа ығыстырды – бұл Эна үшін үлкен мәселе болды. Мадж 1950 жылы эмиграцияға кеткеннен кейін анасымен қарым-қатынасы толығымен үзілді.

Ena Schofield was born in Weatherfield on 24 November 1899. She had two elder siblings, Alice Raynold (née Schofield) (1885–1965) and Tom Schofield (d. 1973). During her school days Ena met Martha Hartley (Lynne Carol) and Minnie Carlton (Margot Bryant), establishing lifelong friendships. An attentive student with a strong Christian upbringing, Ena became devoted to her religion and developed a firm belief in the importance of rules, regulations and morals. She also quickly learned to be self sufficient, taking on factory work when she was only eleven. In 1915, Ena became engaged to Phil Moss, nephew of Gladys Arkwright, her mentor at the Glad Tidings Mission Hall. However, he enlisted for military service in the Great War and was killed in battle, devastating Ena. In 1914, Ena had become friends with Albert Tatlock after Dinky Low, a local boy Ena had a crush on, asked her to write to Albert. Ena and Albert became close enough that he would stay with her family while on leave but, when he asked her if she wanted to be more than friends, she declined, stating that she was still mourning Phil. Around 1917, Ena met Alfred Sharples, who had been sent home because of a leg injury. There was an instant chemistry, but Ena was upset to learn he was already married, and broke contact with him. When the war ended Alfred and Ena met up again and he told her that his marriage had been in name only – he'd had to marry the daughter of someone his father had owed money to. Alfred also informed Ena that his wife had recently died, so Ena decided to give him another chance. Ena married Alfred in 1920 and they had three children: Vera, Madge and Ian. Ian died after only two days and Alfred died in 1937 during the Depression, leaving Ena a widow with two children. As Vera and Madge grew up Ena alienated them through her judgemental and frequently interfering nature – a point of much contention for Ena. Madge and her mother became almost completely estranged after Madge emigrated in 1950.

1960-1980 жылдар

1960 жылы Эна Миссияның жаңа уағызшысы Леонард Суиндлимен (Артур Лоу) қарым-қатынаста шиеленіс тудырды, ол оның «Роверлерге» жиі баруына қарсы болды. Эна стрестен құлдырады, бірақ ауруханадан шығып, өз лауазымына оралды, себебі ол сауығып кеткенде оның міндеттерін өз мойнына алған Марта Лонгхерст (Линн Кэрол) оның жұмысын ұрламас үшін. 1961 жылы Эна Коронашн-стриттің бұзылатындығы туралы қаңқу таратқаны үшін жұмыстан шығарылды, бірақ бұл жалған болып шықты. Суиндли оны жұмысқа қайта қабылдауға мәжбүр болды, өйткені оны алмастыруға қолайлы адам табылмады (Эна басқа үміткерлерге жұмыстан бас тарту үшін пара берді). Дегенмен, жұмыс жағдайларына риза емес болған Эна сол жылдың соңында жұмыстан шығып, Минни Колдуэллмен (Марго Брайант) бірге тұрды, ал Альберт Тэтлок (Джек Ховарт) уақытша күзетші болып жұмыс істеді. Кейін оған қайтадан жұмыс ұсынылды. 1962 жылы Эна гипостаздық пневмониядан туындаған жеңіл инсульт алды. Ол тез арада сөйлеу және қимыл-қозғалыс қабілетін қалпына келтірді, бірақ келесі жылы артериосклероз диагнозы қойылды. Эна жеке өмірі туралы өте жасырын болды және оның қызы Вера Ломакспен (Рут Холден) денсаулық мәселелерін талқылағаны үшін Мартаны сөкпеді. Сол жылы Энаның үлкен жүрегі інісі Том Скофилд (Дэвид Холлидей) оған келіп, оны ағасының АҚШ-тағы үйіне ұзақ уақытқа шақырды. Эна алғаш рет шетелге барып, бұрыннан білмеген туыстарымен танысу мүмкіндігін пайдаланды. Қайтып келгеннен кейін Эна Миссияның қоғамдық орталыққа айналғандығын көріп, үнемі әлеуметтік жұмыскер Рут Винтермен (Колетт О'Нил) жұмыс істейтінін көріп, қорқып қалды. Жаңалық естіген соң жұмыстан шығып, Миннимен 5-ші үйге көшті. Жұмыссыз болғанмен, Эна көп ұзамай басқа да проблемалармен айналысты, өйткені Вера күйеуі Боб Ломакстан ажырасып, оның үйіне келді. Вераның төлеуге қарызы бар еді, бірақ төлеуге ақшасы жоқ еді, сондықтан Эна оған ақша берді, тіпті ол оның барлық жинақтары болса да. Кейіннен Эна супермаркеттен ұрлық жасағаны үшін ұсталды. Сотта Эна кінәсін мойындамады, бірақ сұраққа жауап бергенде жасын айтудан бас тартты, тек 21 жастан асқандығын айтты. Кейін оған 40 шиллинг айыппұл салынды. Ақша мәселесін шешу үшін Эна Лен Фейрклоудың (Питер Адамсон) 9-шы үйінде үй шаруашылығын жүргізуші болып жұмыс істеді, бірақ Миссиядағы қоғамдық орталық жабылған кезде Эна қайтадан сакральдық бөлмеге көшіп кетті. 1966 жылы Вера ауырып жатыр деп тағы да келді. Эна Вераның дәрігерімен сөйлескенше оған сенбеді, ол Вераның ми ісігі бар екенін және өмір сүруіне бір ай ғана қалғанын айтты; алайда Вераға оның жағдайының нашар екені әлі айтылмаған еді. 1967 жылдың қаңтарында Эна қызының қайтыс болғанын көрді. Миссия бір жылдан кейін екі қабатты үйлер салу үшін фабрикамен бірге бұзылды. Энаға қарттар үйінде орын ұсынылды, ол күтпеген жерден бас тартты, қысқа уақыт бойы Миннимен бірге тұрғаннан кейін Сент-Эннстегі ескі досы Генри Фостермен бірге тұруды таңдады; алайда, үйлер салынғаннан кейін Эна 6-шы үйге көшіп барды, ол қарттарға арналған бірінші қабаттағы пәтер болды. Эна бұл туралы риза болды, өйткені ол сакральдық бөлме тұрған жерді алып тұрды. 1969 жылы Эна үйден шаршап, Эрнест Бишоптың (Стивен Хэнкок) фотосалонының үстіндегі пәтерге көшіп барды. «Жақсы хабар» газеті жабылғаннан кейін Энаға ең жақын ғибадат орны Виктория көшесіндегі миссионерлік үй болды. 1970 жылы ол өзінің гармонияға деген құштарлығын бөліскен жас Тони Парсонспен (Дэвид Хилл) танысуға қуанышты болды. Оның талантын мойындаған Эна оны өзінің шәкірті етіп алып, сабақ берді, сонымен бірге оған стипендия алуға көмектесті. 1971 жылы үйлер бұзылған кезде, олардың орнына салынған ғимараттардың бірі қоғамдық орталық болды. Энаға қарамастан, күзетші лауазымына ие болуға бел буды және аймақтағы зорлық-зомбылық туралы ескертіп, бәсекелес Хетти Торпты (Марджери Уизерс) қорқытты. Басқа біреу жұмысты алмағандықтан Эна таңдалды және орталыққа жақын пәтерге көшіп барды. Энаның жасы мен жұмысты атқару қабілеті кеңеске үнемі алаңдаушылық туғызды. Оған көмекші күзетші тағайындалды (Алберт Татлоктан басқа ешкім емес), бірақ ол «аға күзетші» деп аталуын талап етті. 1973 жылы Эна екі рет жүрек талмасына ұшырады, бірақ көшеде өлуді қалағандықтан, көшпелі өмір сүруден бас тартты. Рождествода орталықтың кілттерімен жоғалып кеткен кезде, балалардың сыйлық алуына кедергі келтіріп, Эна оны жұмыстан босатып, Генри Фостермен Сент-Эннсте қалды деп ойлады. Алайда, оған жұмысын сақтауға рұқсат берілді. 1970 жылдардың соңында Эна Уэзерфилд пен Сент-Эннс арасында ауысып-түйісті. Оның достары біртіндеп оны тастап кетті – Марта 1964 жылы қайтыс болды, ал Минни 1976 жылы Уэйли-Бриджге ескі досы Хендел Гартсайдпен (Гарри Маркхэм) бірге тұруға кетті. 1977 жылы кеңесші Таттерсалл (Джордж Уоринг) оның қызы жұмыс істеуі үшін Энаны жұмыстан шығаруға тырысты, бірақ Альф Робертс (Брайан Мосли) Энаның құқығы үшін күресті. Ломакстар Энаны Хартлпулда қонаққа шақырып, оны үйлеріне шақырып алды, бірақ ол бас тартты. 1980 жылы Эна Элси Таннерге (Пэт Феникс) және кейін Альбертке үйінің жөндеу жұмыстары аяқталғанша қонаққа келді. Жөндеу жұмыстарының баяу прогресі оны үйіне оралмайынша тоқтатып қойды, сондықтан ол Сент-Эннске кетіп, Коронашн-стритке қайта оралуға батыл болды. Эна енді Уэзерфилдке келген жоқ, ал оған жасалған барлық сілтемелер өткен шақта айтылды. 1989 жылы Дейрдре Барлоу (Энн Киркбрид) Коронашн-стриттегі соңғы оқиғаларға байланысты «Эна Шарплс қабірінде айналып жатыр» деді, ол оның осы уақытқа дейін қайтыс болғанын растады.

In 1960, Ena was in conflict with the Mission's new lay preacher Leonard Swindley (Arthur Lowe), who objected to her frequenting the Rovers. Ena collapsed due to the stress but walked out of hospital to return to her post so that Martha Longhurst (Lynne Carol), who had taken on her responsibilities while she recovered, could not steal her job. In 1961, Ena was sacked for spreading a rumour that Coronation Street was being demolished, which turned out to be untrue. Swindley was forced to rehire her when a suitable replacement could not be found (Ena had bribed the other candidates to turn the job down). Still unhappy with the working conditions, however, Ena walked out of the job later in the year and moved in with Minnie Caldwell (Margot Bryant), with Albert Tatlock (Jack Howarth) briefly taking on the caretaker position. She was eventually offered her job back. Ena had a health scare in 1962 when she suffered a minor stroke, brought on by hypostatic pneumonia. She quickly regained her speech and mobility, but the following year was diagnosed with arteriosclerosis. Despite her willingness to gossip Ena was very guarded about her private life, and berated Martha for discussing her health problems with Ena's daughter, Vera Lomax (Ruth Holden). Later that year Ena's great nephew, Tom Schofield (David Holliday), visited her and invited her to her brother's home in the US for an extended stay. Ena jumped at the chance to go abroad for the first time and meet the family she never knew she had. Upon her return, Ena was horrified to see the Mission converted into a Community Centre, with social worker Ruth Winter (Colette O'Neil) employed there full time. She quit upon hearing the news and moved in with Minnie at No.5. Despite being out of work, Ena was soon occupied with other problems as Vera came to stay, having separated from her husband Bob Lomax. Vera had debts to pay but not the money to pay them, so Ena gave her the money – even though it was all her savings. A disoriented Ena was later caught accidentally stealing from a supermarket. In court Ena pleaded not guilty, but refused to give her age when questioned, saying only that she was over 21. She was subsequently fined 40 shillings. To offset her money problems Ena took on the job of live in housekeeper at No.9 for Len Fairclough (Peter Adamson) although, when the Community Centre at the Mission closed down, Ena moved back into the vestry. Vera came to stay again later in 1966, claiming to be ill. Ena did not believe her until she spoke to Vera's doctor, who said that Vera had a brain tumour and had just a month to live; however, Vera had not yet been told that her condition was terminal. Ena watched her daughter decline over several weeks until she died in Ena's bed in January 1967. The Mission was closed permanently a year later, when it was demolished along with the factory to make way for a block of two storey maisonettes. Ena was offered a place at an old people's nursing home, which she unsurprisingly declined, choosing to lodge with her old friend Henry Foster at St. Annes after briefly living with Minnie; nevertheless, when the maisonettes were built Ena moved into No.6, a purpose built OAP ground floor flat. Ena was pleased, as it occupied the exact spot where the vestry had been. In 1969, Ena became bored with the maisonette and moved into a flat above Ernest Bishop's (Stephen Hancock) camera shop. With Glad Tidings gone, Ena's closest place of worship was the Victoria Street Mission, and she kept close tabs on the comings and goings there. She was delighted in 1970 to meet young Tony Parsons (David Hill), who shared her passion for the harmonium. Recognising his talent, Ena made him her protégé and gave him lessons, while seeing about getting him a scholarship. When the maisonettes were demolished in 1971, one of the buildings which replaced them was a community centre. Despite her age, Ena was determined to secure the position of caretaker, and scared off her competitor Hetty Thorpe (Margery Withers) by warning her about the violence in the area. With no one else to take the job, Ena was selected for the job, and she moved into a flat adjacent to the centre. Ena's age and ability to do the work was a constant concern to the council. A co caretaker was foisted on her (none other than Albert Tatlock), though she insisted on being called "senior caretaker". In 1973, Ena suffered two heart attacks, but refused to move away as she wanted to die in the street. When she disappeared with the centre's keys at Christmas, preventing the children from getting any presents, Ena assumed she would be sacked and left to stay with Henry Foster in St. Annes. However, she was allowed to keep her job. Later in the 1970s, Ena alternated between Weatherfield and St. Anne's. Her friends gradually left her life – Martha had died in 1964 and Minnie left in 1976 to live at Whaley Bridge with their old friend Handel Gartside (Harry Markham). In 1977, Councillor Tattersall (George Waring) tried to sack Ena so that his niece could take her job, but Alf Roberts (Bryan Mosley) fought on Ena's behalf. The Lomaxes offered to house Ena in Hartlepool, but she declined. In 1980, Ena dumped herself on Elsie Tanner (Pat Phoenix) and later Albert, while the flat was being redecorated. Angered by the lack of progress that prevented her from moving back into her home, she left to stay in St. Annes, unsure about whether or not to return to Coronation Street. Ena was never seen in Weatherfield again, and all subsequent references to her were in the past tense. In 1989, Deirdre Barlow (Anne Kirkbride) said that, due to recent events in Coronation Street, "Ena Sharples would be turning in her grave", confirming that she had died by this time.

Қабылдау

Әйелдер және телесериалдар туралы жазылған бір кітапта Ена "қатал, кешірімсіз, өзгеріп жатқан заманға бейімделуден бас тартатын" деп сипатталған. Ена сондай-ақ "Коронация көшесінің прототипі, күшті, бұйрық беруге жарамды әйел" деп аталған. Вайолет Карсон бір сұхбатында Енаны "мәңгілік тыңшы, ғасырлардың тасы; жақсы болғанда ол ескі қап, жаман болғанда оған бірінші болып жүгінеді" деп сипаттады. Тағы бір сұхбатында ол "балалар миссис Шарплстен қорқа қоймады" деді, Вайолет Карсон "балалар келіп, миссис Шарплстың қолын ұстайды" деді. Актер Майкл Мелия сұхбатында Ена кейіпкерін "көшедегі ең қатал бейне, шаш торы бар, ашулы мінезімен ересек адамды да тоқтата алатын қарт әйел" деп ойлағанын айтты.