Кіріспе
Айдахо штатындағы жергілікті американдық тайпа – Coeur d'Alene Tribe /k/ɜr/d/ə/'/l/eɪ/n/ kurdəLAYN (сондай-ақ Skitswish және Coeur d'Alene тілінде: Schi̲tsu'umsh) – Айдахо штатындағы федералды түрде танылған бес тайпаның бірі. Coeur d'Alene тайпасы Coeur d'Alene резервациясын, оның ішінде Coeur d'Alene көлінің маңызды бөлігін және оның су астындағы жерлерін толық басқарады. Айдахо штаты мен АҚШ арасындағы сот ісінде (2001), АҚШ Жоғарғы Соты штаттың Coeur d'Alene көлінің төменгі үштен бір бөлігінің және Сент-Джо өзеніне қатысты су астындағы жерлерге жасаған талабын қабылдамады. Сонымен қатар, Coeur d'Alene тайпасы бұл жерлердің дәстүрлі иесі екені және атқарушы билік пен Конгресс осы аумақты резервациясына енгізіп, алынған жерлер үшін өтемақы төлегені айтылды. Бұл аумақ 1983 жылы Қоршаған ортаны қорғау агенттігімен Банкер-Хилл кені мен балқыту кешені деп белгіленді, ол елдегі тазалау жұмыстары үшін екінші ірі Superfund нысаны болып табылады. 1991 жылы тайпа кен компанияларына зиянды қалдықтарды жою және тазалау шығындарын өтеу үшін сотқа жүгінді, ал 1996 жылы АҚШ, 2011 жылы Айдахо штаты да оларға қосылды. 2008 және 2011 жылдары ірі сотталғандармен келісімге қол жеткізілді, бұл қаражат зиянды қалдықтарды жоюға және тіршілік ортасы мен табиғи ресурстарды қалпына келтіруге жұмсалды. Тарихи тұрғыдан алғанда, Coeur d'Alene тайпасы қазіргі Айдахоның солтүстігінде, Вашингтонның шығысында және Монтананың батысында 3,5 миллион акр жерді мекендеген. Олар Coeur d'Alene, Сент-Джо, Кларк-Форк және Спокан өзендерінің бойындағы елді мекендерде, сондай-ақ Coeur d'Alene, Пенд-Орейл және Хейден көлдерінің жағалауларындағы жерлерде тұрған. Олардың ана тілі – Snchitsu'umshtsn, Ішкі Салишан тілдерінің бірі. Олар Салиш тілдерінде сөйлейтін халықтардың бірі, олар жазықтың ішкі аймақтарында және Тынық мұхитының солтүстік-батыс жағалауында қоныстанған.
The Coeur d'Alene Tribe /k//ɜr//d//ə/'/l//eɪ//n/ kurdəLAYN (also Skitswish and in the Coeur d'Alene language: Schi̲tsu'umsh) are a Native American tribe and one of five federally recognized tribes in the state of Idaho. The Coeur d'Alene have sovereign control of their Coeur d'Alene Reservation, which includes a significant portion of Lake Coeur d'Alene and its submerged lands. In Idaho v. United States (2001), the United States Supreme Court ruled against the state's claim of the submerged lands of the lower third of Lake Coeur d'Alene and related waters of the St. Joe River. It said that the Coeur d'Alene were the traditional owners and that the Executive Branch and Congress had clearly included this area in their reservation, with compensation for ceded territory. This area was designated in 1983 by the Environmental Protection Agency as Bunker Hill Mine and Smelting Complex, the nation's second largest Superfund site for cleanup. Concerned at the slow pace of progress, in 1991 the tribe filed suit against mining companies for damages and cleanup costs, joined in 1996 by the United States and in 2011 by the state of Idaho. Settlements were reached with major defendants in 2008 and 2011, providing funds to be used in removal of hazardous wastes and restoration of habitat and natural resources. Historically the Coeur d'Alene occupied a territory of 3.5 million acres in present day northern Idaho, eastern Washington and western Montana. They lived in villages along the Coeur d'Alene, St. Joe, Clark Fork, and Spokane rivers, as well as sites on the shores of Lake Coeur d'Alene, Lake Pend Oreille, and Hayden Lake. Their native language is Snchitsu'umshtsn, an Interior Salishan language. They are one of the Salish language peoples, which tribes occupy areas of the inland plateau and the coastal areas of the Pacific Northwest.
Экономика
Рулық кәсіпорындарға Куор-д'Ален казиноы, қонақ үйі және Куотенай округінің оңтүстік-батысындағы Circling Raven гольф клубы кіреді, бұл Уорлиден солтүстік-батысқа қарай шамамен үш шақырым (5 км) және Куор-д'Ален қаласынан оңтүстікке қарай 30 шақырым (50 км) қашықтықта, АҚШ 95 тас жолы арқылы орналасқан. Tribal Gaming шамамен 500 адамды жұмыспен қамтиды және жылына 20 миллион доллар пайда табады, бұл бағдарламаларды қаржыландыруға және экономикалық дамуға үлес қосады. Рулық басқаруға Benewah Automotive Center, Benewah Market, Coeur d'Alene Resort-тің бірінші үш қабаты және Ace Hardware да кіреді, олар Пламмерде, Уорлиден оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жерде, Benewah округінде орналасқан. Рулық басқару екі кәсіпорынға – өндіріс зауытына (BERG Integrated Systems) және нан пісіруге (HearthBread Bakery) инвестиция салды, олардың екеуінде де рудың басым үлесі бар. Рулық шаруашылық шамамен 700 гектар жерді алып жатыр. Онда бидай, арпа, бұршақ, жусан және рапс өндіріледі. Сонымен қатар, табиғи ресурстарының ішінде ағаш та бар.
Мәдениет
Рулық дәстүрлерге табиғи заңдарға құрмет пен оларды қастерлеу, сондай-ақ қоршаған ортаны жауапкершілікпен қорғау кіреді. Тайпа балық және жануарлар қорын қорғау, сақтау және арттыру ісіне белсенді түрде қатысады; сонымен қатар тайпалық жерлер мен су ресурстарын әсер ететін қорғау мәселелерімен айналысады. Дәстүр бойынша тайпада икемді туыстық жүйе болған, сонда кеңейтілген отбасында әке және ана тарапынан шыққан желілер ескерілетін. Адамдар өз тегін екі жақтан да анықтай алады және барлық туыстарын бірдей атап айтады. Бұл оларға икемді қоғам құруға мүмкіндік берді, себебі олар қоршаған ортаға бейімделу үшін әртүрлі маусымдарда әртүрлі топтарда өмір сүрген.
Экологиялық талап, жерді иемдену және өтемақы
1991 жылы Кёр-д'Ален тайпасы Кёр-д'Ален бассейнін қалпына келтіру жобасын бастады, 11-тарау бойынша банкроттықтан шыққаннан кейін. 2011 жылы үкімет, Кёр-д'Ален және Айдахо штаты (ол жылы сотқа қосылған) CERCLA, Суперфонд заңы бойынша ең ірі істердің бірін шешу үшін Hecla Mining Company компаниясымен келісімге келді. Hecla Mining Company АҚШ-қа және басқа да тараптарға 263,4 миллион доллар және үстеме төлейді, «оның кен өндірісінен қалдықтардың шығарылуынан туындаған талаптарды шешу үшін». Келісімнен түскен қаражат Кёр-д'Ален бассейніндегі табиғи ресурстарды қалпына келтіруге және залалды жоюға бағытталатын болады. АҚШ үкіметі штатпен «құқықты нақтылау» үшін бұл істі бастады, ал тайпа өз мүддесін қорғау үшін оған қосылды. Айдахо штаты төменгі соттың шешіміне шағымданып, бірақ АҚШ Жоғарғы Соты оны күшінде қалдырды.
Басқа БАҚ-та бейнелеу
Smoke Signals (1998) - бұл Coeur d'Alene ұлттық қорығында түсірілген тәуелсіз фильм. Ол Шерман Алексидің (Спокан Кьор д'Ален) "Жалғыз сарайшы және Тонтоның аспандағы жұмырылуы" (1993) кітабына енген "Феникс, Аризонаны айтудың мәні осы" атты әңгімесіне негізделген. Алекси сценарийін жазып, фильмнің продюсері болды. Фильм Coeur d'Alene ұлттық қорығынан екі жас жігіттің жеке ізденіс сапарына бағышталған. Бұл толығымен американдықтар жасаған туынды.