Кіріспе
Уорстер Джорджияға қарсы, 31 АҚШ (6 Пет.) 515 (1832) – АҚШ Жоғарғы Сотының Сэмюэл Ворчестердің айыптау үкімін күштен шығарған және Джорджия штатының лицензиясыз Түпкі халықтардың жерінде болуға тыйым салатын қылмыстық заңын конституцияға қайшы деп шешкен маңызды іс. Бұл шешім ең әйгілі болып табылатын тұжырымдамасымен танымал, ол тайпалар мен штат және федералды үкіметтер арасындағы қарым-қатынасты анықтады. Бұл АҚШ-тағы тайпалық егемендік доктринасының негізін қалаған деп есептеледі.
Өмірбаян
Сэмюэл Остин Ворчестер – шероки халқына миссионер, Киелі кітапты аударған, баспагер және шерокилердің тәуелсіздігін қорғаушы. Ол Американың оңтүстік-шығысында Элиас Будиномен бірлесіп, алғашқы үндістер газеті – «Чероки Фениксін» құрды. Осы кезеңде еуропалық американдықтардың батысқа қарай жылжуы шерокилердің жеріне үнемі еніп отырды, тіпті олар АҚШ үкіметіне бір бөлігін бергеннен кейін де. Ворчестер мен оның демеушісінің көмегімен Америкалық кеңес сот арқылы бұл енуге қарсы күресу жоспарын жасады. Олар АҚШ Жоғарғы Сотына федералды және штаттық үкіметтер арасындағы қарым-қатынасты анықтап, шероки ұлтының тәуелсіздігін орнату үшін іс қозғағысы келді. Бұрынғы АҚШ Бас прокуроры Уильям Уиртті жалдап, шерокилер өз позицияларын АҚШ Жоғарғы Сотында «Грузияға қарсы Тассел» ісінде (сот шероки аумағында болған кісі өлтіру ісі бойынша Грузия сотында сотталған шерокиге қате туралы бұйрық берді, бірақ штат бұл бұйрықты қабылдаудан бас тартты) және «Чероки ұлты Грузияға қарсы» (1831) ісінде (сот юрисдикцияның болмауына байланысты бұл істі қараудан бас тартты) қорғады. Көпшілік пікірін жазған Бас судья Маршалл шероки ұлтын «ішкі тәуелді ұлт» деп сипаттады, оның штатқа ешқандай міндеттемесі жоқ. Ворчестер және тағы он бір миссионер 1830 жылғы Грузия заңына наразылық білдіріп, резолюция жариялады. Бұл заң барлық ақ нәсілді ер адамдарға штаттық лицензиясыз үндістердің жерінде тұруға тыйым салды. Штат заңы шерокилердің жеріне ақ адамдардың қоныстануын шектеуге бағытталған болса да, Ворчестер заңға бағынудың, шын мәнінде, шерокилердің өз жерін басқаруға деген тәуелсіздігінен бас тартумен тең екенін түсіндірді. Заң күшіне енгеннен кейін губернатор Джордж Рокингем Гилмер милицияға Ворчестерді және құжатқа қол қойып, лицензия алудан бас тартқандарды қамауға бұйрық берді. Екі сот отырысынан кейін, барлық он бір адам айыпты деп танылып, Милледжвиллдегі штаттық түрмеде төрт жылға қатаң еңбекке кесілді. Тоғыз адам кешірімді қабылдады, бірақ Ворчестер мен Элизур Батлер кешірімді қабылдамады, соның арқасында шерокилер істі Жоғарғы Сотқа беруге мүмкіндік алды. Уильям Уирт істі қорғады, бірақ Грузия Жоғарғы Соттың істі қарауға құқығы жоқ деп санайтындықтан, өкілдік етуден бас тартты.
Шешім
Бас судья Джон Маршалл осы шешімде Үнді тайпалары мен АҚШ арасындағы қарым-қатынастың мемлекеттер арасындағы қарым-қатынас екенін айтты. Ол АҚШ-тың федералдық үкімет ретінде Британ коронасының заңдық құқықтарын мұра еткенін түсіндірді. Оның сөзіне қарағанда, бұл құқықтар Солтүстік Американың үнді тайпаларымен келіссөздер жүргізуге толық құқық берді, басқа еуропалық державаларды мүлдем шеттетуге мүмкіндік берді. Бұл олардың жерлеріне иелік ету құқығын немесе олардың заңдарына саяси билік орнату құқығын қамтымады. Ол жаулап алу мен сатып алу саяси билікке алып келуі мүмкін екенін мойындады, бірақ бұл құқықтар федералдық үкіметтің қолында болды, ал жеке штаттардың американдық үндістердің мәселелерінде ешқандай билігі болған жоқ. Сондықтан Грузия штатының қабылдаған заңы жарамсыз деп танылды. Сот судьясы Генри Болдуин бұл шешіммен келіспеді, оның пікірінше, іс материалдары қате туралы шақыру бойынша дұрыс қайтарылмаған, оны Гвинет округінің кеңсесі емес, Грузия штатының соты қайтару керек еді. Ал мәселенің мәніне келсек, ол 1831 жылы «Чероки тайпасы Грузияға қарсы» ісінде білдірген пікірінде қалғанын айтты. Маршаллдың «Вурчестер» ісінде айтқан сөздерінің себебі, оның бұрынғы «Флетчер Пекке қарсы» және «Джонсон Макинтошқа қарсы» істердегі шешімдері Грузияның әрекеттерін ақтау үшін пайдаланылғанына өкініш білдіруі болуы мүмкін. Джозеф Стори да осы пікірді қолдады, ол 1832 жылғы 4 наурызда әйеліне жазған хатында: «Құдайға шүкір, сот индейлерді қанау және олардың құқықтарын елемеу ісінен өздерін арылта алады», - деп жазды.
Атқару
Көптеген адамдар бұл цитатаның ақиқатқа сай емес екеніне күмәнданады. Президент Эндрю Джексонның «Джон Маршалл шешім қабылдады; енді оны орындасын!» деген жауабы бар екендігі айтылады. Бұл цитата алғаш рет Джексонның қайтысынан жиырма жыл өткен соң, 1865 жылы АҚШ-тағы Азамат соғысы тарихын жазған газет баспашысы Хорас Грилидің «Америкалық қақтығыс» атты еңбегінде пайда болды. Дегенмен, 1832 жылдың наурызында баспасөзде Джексон сот шешімін орындауға көмектеспейтіні хабарланды. 1832 жылдың сәуірінде Джон Коффиге жазған хатында Джексон «Жоғарғы соттың шешімі әлі туылмаған, және олар Грузияны өз бұйрығына бағынуға мәжбүрлей алмайтынын біледі» деп жазды. 1832 жылдың наурызында Вирджиния саясаткері Дэвид Кэмпбелл жеке әңгімеде Джексонның «қайырлы» түрде Жоғарғы сот араласуын сұраса, Массачусетс штатының милициясын шақыруды ұсынғанын айтты, себебі Джексон Солтүстік жақтағы адамдар сот шешімін қабылдауына себеп болды деп сенді. Сот федералды маршалдардан шешімді орындауды сұрамады. Осылайша Ворстер Джексонға ешқандай міндеттемелер жүктемеді; Джексонның саяси жаулары алдағы сайлауда пайдалану үшін, ол Ворстер шешімін орындаудан бас тартады деген дәлелдерді табуға тырысты, бірақ оны орындау үшін ештеңе болған жоқ. 1789 жылғы Сот жүйесі туралы заңға сәйкес, Жоғарғы соттың істері түпкілікті орындау үшін төменгі сотқа қайтарылуы керек еді. Жоғарғы сот төменгі сот Жоғарғы соттың нұсқауы бойынша әрекет етпеген жағдайда ғана соңғы шешімді орындай алады. 1832 жылдың наурызында Жоғарғы сот шешімі шығарылғаннан кейін сот кезекті мерзімге үзіліс жасады және 1833 жылдың қаңтарына дейін қайтадан жиналмады. 1832 жылдың 3 наурызындағы Жоғарғы соттың шешімімен Сэмюэл Ворстер мен Элизур Батлер түрмеден босатылуы керек болды. 17 наурызда Ворстердің адвокаттары Джорджия сотына Ворстерді босату туралы өтініш жасады, бірақ сот бас тартты. Келесі айларда Ворстердің адвокаттары Джорджияның жаңадан сайланған губернаторы Уилсон Лампкинге шартты кешірім беру туралы өтініш жасады, бірақ Лампкин федералды үкімет өкілеттігін асыра пайдаланып отыр деп өтінішті қабылдамады. Сонымен қатар, соғыс министрі Льюис Касс басқарған федералды үкімет Чероки ұлтымен келісімге келу үшін қарқынды науқан бастады, бұл Жоғарғы соттың шешімі мен Ворстердің түрмеде қалуының маңыздылығын жоғалтады. 6 қарашада Лампкин Джорджия штатының заң шығарушы органына жылдық хабарын жеткізді, ол Жоғарғы соттың шешіміне қарсы тұруын жалғастыратынын мәлімдеді. Он сегіз күннен кейін, 24 қарашада Оңтүстік Каролина штаты федералды билікке қарсы тұру үшін жарамсыздық туралы қаулы шығарды. Бұл «Жарамсыздық дағдарысы» деп аталатын оқиғалар сериясын бастады. Джорджияны Оңтүстік Каролинадан оқшаулау мақсатында Джексон әкімшілігі Ворстер шешіміне қатысты бағытын өзгертті. Соғыс министрі Льюис Касс, АҚШ сенаторы Джон Форсайт, вице-президент Мартин Ван Бюрен және Ван Бюреннің саяси одақтастары Лампкинге кешірім беруге уәде бере бастады, себебі Ворстер мен Батлер түрмеден босатылғаннан кейін черокилермен келісімге қол жеткізуге болады. Өз штаттарының құқықтарын қорғау үшін Лампкин Ворстер мен Батлер мемлекеттік заңдарды бұзғандықтарын мойындаумен кешірім сұрап өтініш жасауы керек екенін талап етті. Екеуі де бастапқыда бас тартты, себебі Жоғарғы соттың шешімі бойынша олар ешқандай заң бұзған жоқ. 1833 жылдың басында Жоғарғы сот отырысын бастағаннан кейін, екеуі апелляциялық шағымдарын жалғастыруға шешім қабылдады. Ұлттық жағдай желтоқсан айында нашарлай бастады. 8 желтоқсанда Эндрю Джексон Оңтүстік Каролинадағы жағдайды жоюды айыптап, бөлінуді конституцияға қайшы деп жариялады және егер Оңтүстік Каролина кері қайтпаса, АҚШ үкіметі күш қолданатынын мәлімдеді. Грузияның саясаткерлері мен федералды үкімет өкілдерінің одан әрі өтініші Ворстер мен Батлерді Грузияның Оңтүстік Каролинаның бөлінуіне қосылуы Чероки ұлтына қауіп келтіретініне сендірді. Ворстер мен Батлер Жоғарғы сотқа берген шағымдарын қайта қарауға кірісті. 22 желтоқсанда Джорджия штаты Ворстер мен Батлерді түрмеге қамап қойған заңды күшін жойды, оларға Джорджия штатынан немесе Чероки жерінен кету үшін ант берудің қажеті жоқ, кешірім сұрап өтініш беруге мүмкіндік берді. 1833 жылдың 8 қаңтарында миссионерлер кешірім сұрады, бірақ онда олар мемлекеттік заңды бұзғанын мойындамады, ал Лампкин оның сөздері Джорджия штатына құлықсыздық көрсеткен деп есептеді. Екі тараптың өкілдері миссионерлер жазған жаңа хат жобасын келісуге тырысты, ол келесі күні Лампкинге жеткізілді. Соңғы хатта Ворстер мен Батлер Джорджия штатының «үлкендігіне» олардың түрме жазасын аяқтауын сұрады. 14 қаңтарда Лампкин жалпы жарлық шығарды, формалды кешірім емес. Ворстер мен Батлер түрмеден босатылды. Екі күннен кейін, 16 қаңтарда Президент Эндрю Джексон Оңтүстік Каролинадағы бүліктерді басу үшін әскери күш беру туралы Конгреске хабарлама жіберді. Бұл сұраныс «Күш туралы заң» арқылы қабылданды. Ворстер мен Батлер жарамсыздық күшін қолдаушылар тарапынан сынға ұшырады, олар Джексонның Оңтүстік Каролинаға қарсы соғыс бастауға көмектескенін айтты. 19 қаңтарда Ворстер мен Батлер Чероки ұлтының астанасы болған Жаңа Эчотаға келді. Ақпан айында олар «Миссионерлік жаршыға» хат жіберді, онда Жоғарғы сотқа берген істен бас тартуының себебі «біздің көзқарасымыздағы өзгеріс емес, жағдайдың өзгеруіне байланысты» екенін түсіндірді.
Eighteen days later, on November 24, the state of South Carolina issued an Ordinance of Nullification, a separate and unrelated attempt by a state to defy federal authority. This began a series of events known as the Nullification Crisis. In an effort to isolate Georgia from South Carolina, the Jackson administration changed course in their approach to the Worcester decision. Secretary of War Lewis Cass, U. S. Senator John Forsyth of Georgia, incoming Vice President Martin Van Buren, and Van Buren's political allies of the Albany Regency began to lobby Lumpkin to offer a pardon, citing the probability that a removal treaty with the Cherokees could be achieved once Worcester and Butler were released from prison. To sustain his states' rights position, Lumpkin stipulated that Worcester and Butler had to petition for the pardon with an admission they had violated state law. The two missionaries at first refused, because the Supreme Court decision had ruled they had not broken any law. The two decided to continue their appeal once the Supreme Court convened in early 1833. The national situation began to deteriorate in December. On December 8, Andrew Jackson issued a Nullification Proclamation, denouncing nullification in South Carolina, declaring secession to be unconstitutional, and proclaiming the United States government would resort to force if South Carolina did not back down. Further entreaties by Georgia politicians and representatives of the federal government convinced Worcester and Butler of the risk to the Cherokee nation if Georgia were to join South Carolina's attempt at secession. Worcester and Butler began to reconsider their appeal to the Supreme Court. On December 22, Georgia repealed the law that had put Worcester and Butler in prison, allowing them to petition for a pardon without having to take an oath to leave the state of Georgia or Cherokee land. On January 8, 1833, the missionaries petitioned for their pardon, but it did not contain an admission they had broken state law, and Lumpkin believed its wording was insulting to the state of Georgia. Representatives for both sides negotiated for a new letter to be drafted by the missionaries, which was delivered to Lumpkin the following day. In the final letter, Worcester and Butler appealed to the "magnanimity of the State" of Georgia to end their prison sentences. On January 14, Lumpkin issued a general proclamation, not a formal pardon. Worcester and Butler were freed from prison. Two days later, on January 16, President Andrew Jackson sent a message to Congress requesting the military power to put down the South Carolina insurrection. This request would be granted in the form of the Force Bill. Worcester and Butler were criticized by supporters of the Nullification effort, accusing them of aiding Jackson's effort to inaugurate war against South Carolina. On January 19, Worcester and Butler arrived back at New Echota, the capital of the Cherokee Nation. In February, they sent a letter to the Missionary Herald, explaining that their abandonment of the Supreme Court case was "not . from any change in our views, but on account of changing circumstances".
Салдары
1835 жылғы 29 желтоқсанда Чероки ұлтының мүшелері даулы көшіру шартына, Жаңа Эхота шартына қол қойды, оған Черокилердің басым көпшілігі дереу наразылық білдірді. Сэмюэл Ворчестер 1836 жылы Чероки ұлтының батыс үнді аумағына көшіп барды, көшіру басталғаннан кейін. Ворчестер діни қызметін жаңартты, Киелі кітапты Чероки тіліне аударуын жалғастырды және АҚШ-тың сол бөлігінде алғашқы баспахананы құрып, Черокилермен бірлесіп газет шығаруға кірісті. Чарльз Уоррен өзінің Пулитцер сыйлығын жеңіп алған «АҚШ тарихындағы Жоғарғы Сот» атты кітабында, Ворчестер ісінен кейінгі оқиғалар тізбегі Жоғарғы Сотқа 1832 жылдың соңындағы тарихтағы ең төменгі деңгейден 1833 жылдың басына қарай он бес жыл ішіндегі ең күшті позицияға көтерілуге мүмкіндік берді деп мәлімдеді. 2000 жылы судья Стивен Брейер Жоғарғы Соттың үкімі орындалғаннан кейін бұл істе «нақты жеңімпаз» болғанын, бірақ Чероки ұлты «нақты жеңіліске» ұшырағанын, өйткені үкім оларға ешқандай пайда әкелмегенін айтты. Джексон Черокилерді көшіруді жалғастырғандықтан, Ворчестер сол кездегі халықтардың құқықтарын қорғауға көмектесе алмады. Чероки ұлтының көшірілуі Сэмюэл Ворчестер мен Элизур Батлер Джорджия түрмесінен босатылғаннан кейін үш жыл өткен соң басталды, ал 1838 жылы «Көз жасы жолы» арқылы мәжбүрлі көші-қон басталды. Ворчестер АҚШ-тағы тайпалық егемендік тақырыбына қатысты кейінгі бірнеше шешімдерде сілтеме жасалды. 2022 жылы Сот «Оклахомаға қарсы Кастро Хуерта» ісі бойынша шешім шығарды, бұл соттың «Макгиртке қарсы Оклахома» ісіндегі бұрынғы шешімінен туындаған жағдай, Оклахома штатының шығыс жартысындағы тайпалық жерлер Конгресс тарапынан ешқашан таратылмағанын, нәтижесінде, тайпалық жерлердегі американдықтар жасаған қылмыстар штат емес, тайпалық және федералдық юрисдикцияға бағынатынын көрсетті. «Кастро Хуерта» шешімі бойынша, тайпалық жерлердегі америкалық емес азаматтар жасаған қылмыстар федералдық және штаттық юрисдикцияда бірдей қарастырылады. «Кастро Хуерта» ісіндегі көпшілік пікірін жазған судья Бретт Кавано «Ворчестер дәуіріндегі Үндістан жерінің штаттан бөлек екендігі туралы түсінік 1800 жылдардың соңында тоқтатылды» деді, бұл «АҚШ-қа қарсы МакБратни» және «Дрейперге қарсы АҚШ» істеріне негізделген.
Танымал мәдениетте
2018 жылы Мэри Кэтрин Нейглдің "Егемендік" пьесасы осы істің тарихи жағдайларын бейнелейді.