АҚШ-тың Индеецтерді қайта ұйымдастыру заңы: 1934 жылғы «Жаңа мәміле»

Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының заңы

1934 жылғы 18 маусымдағы Үндістерді қайта ұйымдастыру туралы заң (IRA), немесе Уилер–Ховард заңы, – Америка Құрама Штаттарындағы американдық үндістердің мәртебесін реттейтін АҚШ-тың федералды заңнамасы. Бұл заң, көбінесе «Үндістердің жаңа келісімі» деп аталатын бағдарламаның негізгі бөлігі болды. Заң үндістерге жер және минералдық құқықтар сияқты активтерін басқару құқығын қайтарумен қатар, үнді резервацияларының тұрғындары үшін берік экономикалық негіз құруға бағытталған шараларды да қамтыды. 1920 жылдардың соңында АҚШ үндістерге жұмсаған қаражаты жылына шамамен 38 миллион долларды құраса, 1933 жылы 23 миллион долларға дейін төмендеп, 1940 жылы қайтадан 38 миллион долларға жеткен. ИРА – Джон Коллиердің ең маңызды бастамасы болды, ол 1933 жылдан 1945 жылға дейін президент Франклин Д. Рузвельттің Үнді істері жөніндегі бюросының (BIA) комиссары қызметін атқарды. Ол үндістердің мәселелерін ұзақ жылдар бойы зерттеді және 1920 жылдан бері, әсіресе Америка үндістерін қорғау қауымдастығымен бірлесіп, өзгерістер енгізу үшін жұмыс істеді. Оның мақсаты – американдық үнді мәдениеттеріне ауыр зиян келтірген ассимиляциялық саясатты кері қайтару, американдық үндістерге егемендік пен өзін-өзі басқару құқығын қайтару, резервациялық жерлердің жоғалуын азайту және экономикалық тәуелсіздікті қамтамасыз ету болды. Ол үнділердің дәстүрлі мәдениетінің қазіргі Америка мәдениетінен жоғарырақ екеніне сенді және оны үлгі алуға лайық деп есептеді. Оның ұсыныстары көптеген күшті топтардың жерді сатудан және басқарудан пайда табуына байланысты, өте даулы болды. Конгресс Коллиердің ұсыныстарын қайта қарап, Ішкі істер министрлігіне қарасты Үнді істері жөніндегі бюро арқылы тайпалар мен резервацияларға бақылауды сақтап қалды. Феликс С. Коэн, Ішкі істер министрлігінің заң кеңесшісінің кеңсесіндегі қызметкер, 1934 жылғы заңды әзірлеуге көмектескен «Үндістердің жаңа келісімі» архитекторының бірі болды. Өзін-өзі басқару ережелері, егер дауыс беруге құқығы бар үндістердің көпшілігі қарсы дауыс бермесе, ру үшін автоматты түрде күшіне енеді.

Өмірбаян

Заң қабылданған кезде, Америка Құрама Штаттарының саясаты бойынша, үнді резервацияларын жою, ортақ аумақты бөлу және әрбір үй шаруашылығының басшысына 160 акр жер участасын бөліп беру, оған жеке меншік құқығы берілу көзделді. Жер бөлісінен бұрын резервация аумағы еуропалық-американдық дәстүрлі түсінік бойынша меншік емес, бүкіл үнді тайпаларының игілігі үшін сақталған болатын. Ортақ пайда тайпа мүшелеріне тайпаның заңдары мен әдет-ғұрыптарына сәйкес үлестірілетін. Жалпы алғанда, үндістер жерді ортақ пайдалану құқығында ұстады. Үнді еместерге резервацияларда жерге ие болуға рұқсат берілмеді, бұл жердің құнын төмендетті, себебі оны сатып алуға қабілетті нарық шектеулі болды. Бөлісу процесі 1887 жылғы Жалпы жер бөлісу заңымен басталды. 1934 жылға қарай, үнді жерінің үштен екі бөлігі дәстүрлі жеке меншікке (яғни толық құқықтағы меншікке) айналды. Оның көп бөлігін үнді жер иелері сатты, көбінесе олардың жерге жаңадан жүктелген жергілікті салықтарды төлеуге мүмкіндігі болмады. IRA сатылған жерлерді қайтару механизмін ұсынды, соның ішінде тайпалық үндістерге сатылған жерлерді де. Олар заң бойынша жеке меншіктерінен айырылатын. Джон Коллиер 1933 жылғы сәуір айында президент Франклин Делано Рузвельт тарапынан Үндістер ісі жөніндегі бюроның (қазір Үндістер ісі жөніндегі бюро, BIA) комиссары болып тағайындалды. Оған өзінің бастығы, Ішкі істер министрі Гарольд Л. Айкс толық қолдау көрсетті, ол да үндістер мәселесінде сарапшы болды. Көптеген тайпалар жерлерін федералды үкіметке сенімді сақтауға берді. Үкіметтің мұндай жерлерді басқарудағы кемшіліктеріне байланысты Конгреске көптеген талаптар түсті. Үкіметтің тұрақты орман шаруашылығын қамтамасыз ете алмауына байланысты нақты шағымдар мен талаптар болды. 1946 жылғы Үнділердің талаптары заңы Ішкі істер департаментінің үнді орман ресурстарын "тұрақты өнімділік қағидасы бойынша" басқаруын талап етті. Заңның ұсынушысы және Үндістер ісі жөніндегі палата комитетінің төрағасы, Небраска штатының өкілі Эдгар Ховард, бұл ереже мақсатының "үнді орманшаруашылығын қазіргі заманғы тұрақты өнімділік әдістерімен дұрыс және тұрақты басқаруды қамтамасыз ету" екенін түсіндірді, осылайша "үнді орманшаруашылығының тұрақты өнімді болып қалатынына және тайпаларға үнемі кіріс әкелетініне кепілдік беруге" болады.

At the time the Act passed, it was United States policy to eliminate Indian reservations, dividing the communal territory and allotting 160 acre plots to individual heads of households, to be owned in severalty. Before allotment, reservation territory was not owned in the usual European American sense, but was reserved for the benefit of entire Indian tribes. The communal benefits were apportioned to tribe members according to tribal law and custom. Generally, Indians held the land in a communal fashion. Non Indians were not allowed to own land on reservations, a fact which limited the dollar value of the land, since there was a smaller market capable of buying it. The process of allotment started with the General Allotment Act of 1887. By 1934, two thirds of Indian land had converted to traditional private ownership (i. e. it was owned in fee simple). Most of that had been sold by Indian allottees, often because they had no means to pay local taxes on the lands, for which they were newly responsible. The IRA provided a mechanism for the recovery of land that had been sold—including land that had been sold to tribal Indians. They would lose individual property under the law. John Collier was appointed Commissioner of the Indian Bureau (it is now called the Bureau of Indian Affairs, BIA) in April 1933 by President Franklin Delano Roosevelt. He had the full support of his boss, Secretary of the Interior Harold L. Ickes, who was also an expert on Indian issues. The federal government held land in trust for many tribes. Numerous claims cases had been presented to Congress because of failures in the government's management of such lands. There were particular grievances and claims due to the government's failure to provide for sustainable forestry. The Indian Claims Act of 1946 included a requirement that the Interior Department manage Indian forest resources "on the principle of sustained yield management." Representative Edgar Howard of Nebraska, co sponsor of the Act and Chairman of the House Committee on Indian Affairs, explained that the purpose of the provision was "to assure a proper and permanent management of the Indian Forest" under modern sustained yield methods so as to "assure that the Indian forests will be permanently productive and will yield continuous revenues to the tribes."

Орындау және нәтижелер

Бұл заң рулардың жерлерін жеке ру мүшелеріне бөлу процесін баяулатты. Ол жеке тұлғаларға патенттелген жерді индейлерге қайтарған жоқ, бірақ сол кезде көптеген жерлер әлі бөлінбеген немесе жеке тұлғаға бөлінген, бірақ АҚШ үкіметі оны сол тұлға үшін сенімгерлікпен сақтап тұрды. Заң индейлік резервациялардағы жеке меншікке кедергі келтірмегендіктен, резервациялар тайпалық немесе жеке сенімдік және меншік жерлердің шахмат тақтасы тәрізді араласып орналасқан түрінде қалды, және бұл жағдай бүгінге дейін сақталуда. Алайда, Заң АҚШ-қа ақы төленген жердің бір бөлігін сатып алып, оны рулық сенімгерлік статусына қайтаруға мүмкіндік берді. Заңның және федералды соттар мен үкіметтің басқа да әрекеттерінің нәтижесінде, заң қабылданғаннан кейін алғашқы 20 жылда екі миллион акрдан астам (8,000 км²) жер әртүрлі тайпаларға қайтарылды. 1954 жылы АҚШ Ішкі істер департаменті (DOI) Конгресс қосымша енгізген Заңның тоқтату және көшіру кезеңдерін іске асыруды бастады. Бұл шаралар кейбір конгресс мүшелерінің американдық индейлерді басым қоғамға ассимиляциялауға деген ұмтылысының нәтижесі болды. Басқа да салдарлардың ішінде, тоқтату АҚШ-тағы 61 тайпалық ұлттың заңды түрде таратылуына және федералды үкіметпен олардың ресми қарым-қатынастарын тоқтатуға әкелді. Бұл сонымен қатар тайпалық ұлттар мен олардың мүшелерінің американдық индейлерге көмек көрсетуге арналған түрлі мемлекеттік бағдарламаларға қатысу құқығын жойды. "Таратылған тайпалардың" 46-сы өздерінің туып өскен қауымдастықтар ретіндегі заңды статусын қайта алды.

Конституциялық мәселелер

20-ғасырдың соңынан бастап және егемендік мәселелері бойынша үндістердің белсенділігінің күшеюімен, сондай-ақ көптеген тайпалардың резервацияларда казино бизнесін табыс көзі ретінде құруымен байланысты, АҚШ Жоғарғы соты ИРА-ның конституциялықтығын қарау туралы бірнеше рет сұралды. Заңның дау тудыратын ережесі – АҚШ үкіметіне үнді емес жерді (ерікті түрде берілген жағдайда) сатып алып, оны үнді жеріне айналдыруға (“сенімге алуға”) рұқсат беруі болып табылады. Осылайша, АҚШ үкіметі жерді штаттың құзырынан ішінара шығарып, казино бизнесі сияқты белгілі бір қызметтерді алғаш рет осы жерде жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Бұдан бөлек, жер штаттық мүлік салығынан және басқа да штаттық салықтардан босатылады. Осының салдарынан көптеген штаттық және жергілікті үкіметтер ИРА-ға қарсы шығып, оның конституциялықтығын күдікпен қарастырып сотқа жүгінді. 1995 жылы Оңтүстік Дакота штаты, ИРА бойынша Төменгі Бруле Сиу тайпасы атынан жерді сенімге алуға Ішкі істер министрінің құқығын күдікке салып, “Оңтүстік Дакота – АҚШ Ішкі істер департаменті” ісінде (69 F.3d 878, 881 85 (8th Cir. 1995)) сотқа шағымданып, өкілеттігін даулады. Сегізінші апелляциялық сот ИРА-ның 5-тармағын конституцияға қайшы деп танып, ол өкілеттік беру принципін бұзады және Ішкі істер министрінің жерді сенімге алуға құқығы жоқ деген шешім шығарды. АҚШ Ішкі істер министрлігі (ІІМ) АҚШ Жоғарғы сотынан істі қарауды сұрады. Бірақ, ІІМ жер қорына қатысты жаңа ережелерді енгізіп жатқандықтан, агенттік соттан істі төменгі сотқа қайтаруды өтінді, шешім жаңа ережелерге негізделуі тиіс еді. АҚШ Жоғарғы соты Ішкі істер министрлігінің өтінішін қабылдап, төменгі соттың шешімін жоққа шығарды және істі төменгі сотқа қайтарды. Жоғарғы соттың істі беру, босату және қайта қарау туралы шешімінен жеті ай өткен соң, ІІМ даулы жерді сенімнен шығарды. АҚШ Жоғарғы соты MichGO ісін қарауға қабылдамады, осылайша бұрынғы сот шешімі күшінде қалды. Сонымен қатар, АҚШ-тың Бірінші, Сегізінші және Оныншы апелляциялық соттары ИРА-ның конституциялықтығын қолдады. 2008 жылы “Карчири – Кемпторн” ісі АҚШ Жоғарғы сотында қарастырылды, ал 2009 жылы сот “Карчири – Салазар” деп аталған шешім шығарды. 1991 жылы Нарагансетт үнді тайпасы жер сатып алды. Олар 1998 жылы ІІМ-ден оны сенімге алуын сұрады, агенттік осыны іске асырып, оны көптеген штаттық заңдардан босатты. Штат тайпаның осы жерде казино немесе салықтан босатылған бизнес ашуы мүмкін деп алаңдады және оны беруді тоқтату үшін сотқа шағымданып, оның конституциялықтығын күдікпен қарастырды. Штат ИРА қолданылмайды деп мәлімдеді, өйткені Нарагансетт 1934 жылғы жағдай бойынша “қазіргі федералдық құзырында” емес, “федералдық танылғаннан” ерекшеленеді. Шындығында, Нарагансетт 1709 жылдан бері Род-Айлендтің қамқорлығында болған. 1880 жылы тайпаға өздерінің тайпалық билігін Род-Айлендке беруге заңсыз қысым көрсетілді. Тайпа 1934 жылы ИРА қабылданғаннан кейін 1983 жылға дейін федералдық тануды алған жоқ. АҚШ Жоғарғы соты Штаттың пікірін қолдады. АҚШ ІІМ-нің қазіргі Нью-Йорктегі Oneida Indian Nation үшін жерді сенімге алу туралы шешіміне қарсылық білдіріп, Upstate Citizens for Equality (UCE), Нью-Йорк, Oneida County, Madison County, Verona қаласы, Vernon қаласы және басқалар ИРА-ның конституцияға қайшы екенін мәлімдеді. Судья Кан UCE-нің шағымын, оның ішінде ИРА-ның конституцияға қайшы екендігі туралы сәтсіз теорияны, осы мәселе бойынша ұзақ уақыттан бері қалыптасқан және орныққан заң негізінде қабылдамады. АҚШ-тың Екінші округтік апелляциялық соты бұл шешімді бекітті.

Since the late 20th century and the rise of Indian activism over sovereignty issues, as well as many tribes' establishment of casino gambling on reservations as a revenue source, the US Supreme Court has been repeatedly asked to address the IRA's constitutionality. The provision of the Act that is controversial is the one that allows the US government to acquire non Indian land (by voluntary transfer) and convert it to Indian land ("take it into trust"). In so doing, the US government partially removes the land from the jurisdiction of the state, which makes certain activities, such as casino gambling, possible on the land for the first time. It also makes the land exempt from state property taxes and some other state taxes. Consequently, many state or local governments opposed the IRA and sued on the grounds of constitutionality. In 1995, South Dakota challenged the authority of the Interior Secretary, under the IRA, to take of land into trust on behalf of the Lower Brule Sioux Tribe (based on the Lower Brule Indian Reservation), in South Dakota v. United States Dep't of the Interior, 69 F.3d 878, 881 85 (8th Cir. 1995). The Eighth Circuit Court of Appeals found Section 5 of the IRA to be unconstitutional, ruling that it violated the non delegation doctrine and that the Secretary of Interior did not have the authority to take the land into trust. The US Department of the Interior (DOI) sought U. S. Supreme Court review. But, as DOI was implementing new regulations related to land trusts, the agency asked the Court to remand the case to the lower court, to be reconsidered with the decision to be based on the new regulations. The US Supreme Court granted Interior's petition, vacated the lower court's ruling, and remanded the case back to the lower court. Seven months after the Supreme Court's decision to grant, vacate, and remand, the DOI removed the land in question from trust. The U. S. Supreme Court did not accept the MichGO case for review, thus keeping the previous precedent in place. Additionally, the First, Eighth, and Tenth Circuits of the U. S. Court of Appeals have upheld the constitutionality of the IRA. In 2008, Carcieri v Kempthorne was argued before the U. S. Supreme Court; the Court ruled on it in 2009, with the decision called Carcieri v. Salazar. In 1991, the Narragansett Indian tribe bought of land. They requested that the DOI take it into trust, which the agency did in 1998, thus exempting it from many state laws. The State was concerned that the tribe would open a casino or tax free business on the land and sued to block the transfer. The state argued that the IRA did not apply because the Narragansett was not "now under federal jurisdiction" as of 1934, as distinguished from "federally recognized." In fact, the Narragansett had been placed under Rhode Island guardianship since 1709. In 1880, the tribe was illegally pressured into relinquishing its tribal authority to Rhode Island. The tribe did not receive federal recognition until 1983, after the 1934 passage of the IRA. The US Supreme Court agreed with the State. In a challenge to the U. S. DOI's decision to take land into trust for the Oneida Indian Nation in present day New York, Upstate Citizens for Equality (UCE), New York, Oneida County, Madison County, the town of Verona, the town of Vernon, and others argued that the IRA is unconstitutional. Judge Kahn dismissed UCE's complaint, including the failed theory that the IRA is unconstitutional, on the basis of longstanding and settled law on this issue. The US Court of Appeals for the Second Circuit affirmed the dismissal.

Ұрпақтардың мақұлдауы

IRA-ның 18-бабында зардап шеккен үнді ұлтының немесе тайпасының мүшелері актінің күшіне енген күнінен бастап бір жыл ішінде (25 U.S.C. 478) оны қабылдау не қабылдамау туралы дауыс беруге тиіс болды және көпшілік дауыспен мақұлдауы керек еді. Жаңа үкімет құруға кімге дауыс беруге рұқсат етілуі керек екендігі, резервацияларда көптеген үндістер емес адамдардың өмір сүруі және көптеген үндістердің онда жері болмауы, сондай-ақ дауыс беруден бас тартудың салдары туралы түсініспеушіліктер туды. Дауыс беру ережелері бойынша, дауыс беруден бас тарту – «иә» деп есептелді, бірақ мысалы, Оглала Лакота мәдениетінде дауыс беруден бас тарту дәстүрлі түрде «жоқ» дегенмен теңестірілді. Осыдан туған шатасу көптеген резервацияларда дауыс беру нәтижелеріне қатысты дау-дамаылдарға әкелді. Соңғы нәтижелер бойынша 172 тайпа актіні қабылдады, ал 75 тайпа оны қабылдамады. Ең ірі тайпа – Навахо, федералдық Навахо мал басын азайту бағдарламасынан ауыр зардап шекті, ол олардың мал басының жартысын алып, наразылық білдіргендерді түрмеге қамады. Олар актіге, оның басты қолдаушысы Джон Коллиерге және бүкіл Үндістердің Жаңа келісіміне қарсы күресті. Тарихшы Брайан Диппи Үнді құқықтары қауымдастығының Коллиерді «диктатор» деп айыптағанын және оны Навахо резервациясында «дегенге жақын террорлық билік» орнатуда деп айыптағанын атап көрсетеді. Диппи былай қосты: «Ол өзін қатты мазалаған адамдардың арасында «күшті жеккөрушілік» тудырды».

Мұра

Тарихшылар Үндістанның «Жаңа келісім» жобасы туралы әртүрлі пікір білдіреді. Көптеген адамдар Коллиердің күш-жігері мен бастамашылығын жоғары бағалайды. Кеннет Р. Филп Коллиердің Үндістанның «Жаңа келісімін» үндістердің дәстүрлі діни амалдармен айналысу еркіндігін қорғағаны, резервацияларға қосымша қаржы жәрдемі келтіргені, өзін-өзі басқару жүйесін құрғаны және дәстүрлі мәдениеттерді құрметтейтін антропологтардың көмегін алғаны үшін мақтайды. Алайда, ол Үндістанның «Жаңа келісімі» экономикалық өркендеуге ықпал ете алмағанын және үндістер саясаты үшін пайдалы құрылымды қамтамасыз етпегенін айтады. Филптің пікірінше, осы сәтсіздіктер Коллиер 1945 жылы отставкаға кеткеннен кейін бұрынғы саясатты қайта жаңғыртуға мүмкіндік берді. Ғылыми әдебиеттерді зерттеу барысында Э. А. Шварц мынадай қорытындыға келді: Үндістанның «Жаңа келісімі» тарихшылары арасында кең таралған пікір бойынша, Коллиер үнді қауымдастықтарын федералдық зорлық-зомбылықтан уақытша құтқарды және үнді халқына Ұлы депрессиядан аман қалуға көмектесті, бірақ сонымен қатар өз әлеуметтік және саяси идеяларын таңу арқылы үнді қауымдастықтарына зиян келтірді. Коллиердің үндістер арасындағы беделі әртүрлі болды – кейбіреулер оны мақтап, ал басқалары кінәлады. Ол ең ірі тайпа – навахолармен, сондай-ақ сенекалармен, ирокездермен және тағы да көптеген халықтармен келіспеді. Антропологтар оны Американың жергілікті тұрғындарының өмір салтының әртүрлілігін мойындамағаны үшін сынады. Хауптман оның Солтүстік Пуэбло өнері мен қолөнеріне баса назар аударғаны және барлық тайпаларға бірдей көзқарас танытқаны оның комиссар ретіндегі қызмет мерзімі қысқа болады деген сенімімен түсіндіріледі, себебі үлкен, ұзақ мерзімді заңнамалық реформаларды жасау саяси тұрғыдан қажеттілік тудырды. Ұйымдастыру туралы заң – бұл федералдық бақылауда тайпалардың өзін-өзі басқаруына рұқсат беретін, жерді бөлуді тоқтатып, тайпаларды нығайту және білім беруді қолдау шараларын іске қосатын кең ауқымды заң. Америкалық қоғамды «физикалық, діни, әлеуметтік және эстетикалық тұрғыдан қираған, бөлінген, бағытсыз» деп сипаттаған Коллиер кейіннен дәстүрлі қоғамның қазіргі заманнан жоғары моральдық құндылығы туралы романтикалық көзқарастары үшін сынға ұшырады. Филптің айтуынша, Таос Пуэблодағы тәжірибесінен кейін Коллиер «тайпалық өмірді сақтауға өмір бойы міндеттенді, өйткені ол заманауилікке мәдени балама ұсынды. Оның үндістерге қатысты романтикалық стереотиптері көбінесе қазіргі тайпалық өмірдің шындығына сай келмеді». Бұл заң тайпалық жерлерді сақтауға көмектесті. Коллиердің жақтастары Конгрессті Коллиер ұсынған заңды өзгергені үшін кінәлайды, осының салдарынан ол толыққанды нәтиже бермеді. Көптеген резервацияларда оның ережелері дәстүрлі өмір салтын ұстанатындар мен еуропалық-американдық мәдениетті қабылдағандар арасындағы ұзақ жылдар бойы қалыптасқан айырмашылықтарды күшейтті. Көптеген үндістер өздерінің дәстүрлі басқару жүйесі олардың мәдениеті үшін жақсырақ деп санайды.

Historians have mixed reactions to the Indian New Deal. Many praise Collier's energy and his initiative. Kenneth R. Philp praised Collier's Indian New Deal for protecting Indian freedom to engage in traditional religious practices, obtaining additional relief money for reservations, providing a structure for self government, and enlisting the help of anthropologists who respected traditional cultures. However, he concludes that the Indian New Deal was unable to stimulate economic progress nor did it provide a usable structure for Indian politics. Philp argues these failures gave ammunition to the return to the previous policy of termination that took place after Collier resigned in 1945. In surveying the scholarly literature, E. A. Schwartz concludes that there is:
a near consensus among historians of the Indian New Deal that Collier temporarily rescued Indian communities from federal abuses and helped Indian people survive the Depression but also damaged Indian communities by imposing his own social and political ideas on them. Collier's reputation among the Indians was mixed—praised by some, vilified by others. He antagonized the Navajo, the largest tribe, as well as the Seneca people, Iroquois, and many others. Anthropologists criticized him for not recognizing the diversity of Native American lifestyles. Hauptman argues that his emphasis on Northern Pueblo arts and crafts and the uniformity of his approach to all tribes are partly explained by his belief that his tenure as Commissioner would be short, meaning that packaging large, lengthy legislative reforms seemed politically necessary. The Reorganization Act was wide ranging legislation authorizing tribal self rule under federal supervision, putting an end to land allotment and generally promoting measures to enhance tribes and encouraging education. Having described the American society as "physically, religiously, socially, and aesthetically shattered, dismembered, directionless", Collier was later criticized for his romantic views about the moral superiority of traditional society as opposed to modernity. Philp says after his experience at the Taos Pueblo, Collier "made a lifelong commitment to preserve tribal community life because it offered a cultural alternative to modernity His romantic stereotyping of Indians often did not fit the reality of contemporary tribal life." The act has helped conserve the communal tribal land bases. Collier supporters blame Congress for altering the legislation proposed by Collier, so that it has not been as successful as possible. On many reservations, its provisions exacerbated longstanding differences between traditionals and those who had adopted more European American ways. Many Native Americans believe their traditional systems of government were better for their culture.

Негізгі дереккөздер

Делория, Вайн, ред. Үндістерді қайта ұйымдастыру туралы заң: Конгрестер мен заң жобалары (Оклахома университеті баспасы, 2002)