Кіріспе

Құс түрлері

Магелланның суға шомылатын құсы (Pelecanoides magellani) – суға шомылатын құстардың бір түрі, Оңтүстік мұхиттарда ғана кездесетін өте ұқсас, кішкентай, гагаркаға ұқсайтын бес құстың бірі. Бұл суға шомылатын құстардың ең кішкентай түрлерінің бірі, бірақ түрлерді жақыннан қарамайынша өлшемдерінің айырмашылығын ажырату қиын. Бұл бес түрдің ішіндегі ең нашар зерттелгені болып саналады.

Таксономия

Магелландық суға шомылатын құс 1912 жылы Австралияда туған орнитолог Грегори Мэтьюс тарапынан перуандық суға шомылатын құстың Pelecanoides garnotii magellani үш атаулы номенклатурасымен бір түрдің ішкі түрі ретінде ресми түрде сипатталды. Қазір ол жеке түр ретінде Pelecanoides magellani екі атаулы номенклатурасымен қарастырылады. Туыстың атауы ежелгі грек тіліндегі pelekan – «пеликан» және oidēs – «ұқсайтын» деген мағынаны білдіреді. Magellani – Магеллан бұғазына сілтеме жасайды. Түр монотипті: ешқандай ішкі түрлер танылмайды. Суға шомылатын құстар кішкентай ауктарға (мысалы, Dovekie немесе Little Auk) өте ұқсайды, бірақ олар тығыз байланысты емес. Бұл ұқсастық конвергентті эволюцияның көрнекті мысалы болып табылады, себебі екеуінің де экожүйелерінде ұқсас экологиялық орындары бар, сондықтан олар ұқсас белгілерді дамытқан.

Сипаттама

Бұл қысқа, тығыз питрлдің ұзындығы 19–22 см (7,4–8,7 дюйм), ал салмағы 5–6 унция (еркектер әдетте әйелдерге қарағанда ауыр). *P. magellani*-нің басы қара түсті, қарама-қарсы ақ түспен шектеліп, мойынның артқы жағына қарай созылатын ерекше ақ жарты айға алып келеді. Дененің қалған бөлігі пингвин сияқты жоғары қара, төмен ақ түс схемасын ұстанады, мойынның екі жағында және шапалақтардың үстінде ақ жолақтары бар. Жақтарында және кейде кеудесінің екі жағында қара-сұр түсті дақтар кездеседі. Жоғарғы қанаты көбінесе қара түсті, екінші қанаттарының шеттері ақ; қанаттың асты ақ (алқанда қараның шағын бөліктері бар), ал ұшу қауырсындарының төменгі жағы ашық сұр түсті. Құйрық қауырсындары (ректрицистер) көбінесе жоғары қара түсті (бірақ кейбір жарықта қоңыр көрінуі мүмкін), ұштары көрінеусіз ақ, ал төменгі жағы ақ немесе өте ақшыл сұр түсті. Мұнығы көбінесе қара түсті, сондай-ақ жоғары қараған мұрын тесіктері (бұл тек суға секіруші питрлдерге тән), аяқтары мен табандары ашық көк түсті, қара қоңыр желілі, қара тырнақтары бар, ал көздері өте қара қоңыр түсті. Ол тек Перудің суға секіруші питрлі *P. garnotii*-мен ғана қабысады, бірақ екеуі Магеллан питрлінің көрінетін ақ жарты айымен және Перу питрлінің дерлік толық қара басымен ерекшеленеді.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Магелландық суға шомылатын қазтұмсық жағалау және жағалауға жақын аралдардағы өсімдік жамылған беткейлерде көбейеді, көбінесе Чилідің оңтүстігінде, Аргентинада және Огнен Жерде фиордтар мен бұғаздарда, ал азығын аймақтың жағалау және жағалау суларында іздейді.

Тамақтандыру

Пелеканоидтердің ең сирек кездесетін түрі болғандықтан, Магеллан суға батып жем іздейтін құсының (петрель) экологиясы туралы көп мәлімет жоқ. Барлық суға батып жем іздейтін петрель түрлері сияқты, P. magellani 10 футтан аса тереңдікке суға сүңгіп, олжаны қуа алады, су астында 10 секундтан бастап, мүмкін, бір минуттан да артық уақыт қалуға қабілетті. Құстар көбінесе су бетінен суға секіреді, бірақ ауадан да бірнеше метрден мұхитқа түсе алады. Олар қанаттарымен суды итеріп алға жылжып, құйрықтары мен тырнақтарымен бағыттайды. P. magellani-дің жемі кішкентай шабақтар, копеподтар, амфиподтар және планктон сияқты су омыртқасыздарынан тұрады, сондай-ақ олардың рационында шағын балықтар да болуы мүмкін. Олар азық-түлікті жұмсақ таңдай қалталары арқылы балапандарына жеткізіп, содан кейін оларды қайтадан қоректендіреді.

Өсіру

Магелланның суға шомылатын қарақұйрығының көбейту әдеттері жақсы зерттелмеген. Олардың жұмыртқалары қарашадан желтоқсанға дейін туады, ал жас қозылары наурыз айында көрінеді. Туысқандары сияқты, P. magellani де жағалау аралдарындағы тығыз топтардағы қуыстарда ұялайды. Олар бір жұмыртқа туады және басқа Procellariiformes сияқты, моногамды болуы мүмкін. Инкубация кезеңінде екі ата-ана да кезекпен жұмыртқаны күтумен және қоректену үшін теңізге шығумен айналысады, содан кейін баласын тамақтандыруға кезекпен шығады, ол 2-3 жылға келгенде жыныстық жағынан жетіледі. Балаларын өсіргеннен кейін ересек құстар "некеден кейінгі түлеу" кезеңіне енеді, осы кезде олар ескі қауырсындарын тастап, жаңаларын өсіреді, әсіресе ұшу қауырсындарын. Осы уақыт ішінде Pelecanoides туысына жататын барлық құстар қауырсындары толық жаңартылғанша ұша алмайды.

Қалыптануы мен сақталуы

Магелландық суға шомылатын петрелл IUCN Қызыл тізімінде ең аз қызығушылық тудыратын түр деп саналады. Олардың саны 6 700-ден 330 000-ға дейін бағаланады; оларға қазіргі уақытта тікелей қауіп жоқ, бірақ инвазивті түрлердің (мысалы, егеуқұйрықтар немесе тышқандардың) әсеріне ұшырауы мүмкін, сондай-ақ адамның қызметі, атап айтқанда, мерзімік гуано жинау қауіпті болуы мүмкін. Дегенмен, бұл түр жетік зерттелмеген, қазіргі популяцияның өзгеруін және жаңа қауіптерді бағалау үшін жан-жақты зерттеулер қажет.