Кіріспе

Солтүстік Американың көлеңкесінің түрлері

Алоса (Alosa pseudoharengus; алевиф) – Солтүстік Америкада кездесетін анадромды шабақ балығының түрі. Ол Солтүстік Американың "типикалық" көлеңкелерінің бірі болып саналады және Алоса туысының Pomolobus кіші туысына жатады. Ересек шабақтар Атлант мұхитының солтүстік-батыс бөлігінде теңізде тіршілік етеді, көбейіп өсу үшін тұщы суға жүзуге дейін эстуарийлерге (сағаларға) кіреді, бірақ кейбір популяциялары толығымен тұщы суда өмір сүреді. Алевиф Ниагара шарлауынан өту үшін Велленд каналын пайдаланып, Ұлы көлдерге басып кіргенімен әйгілі. Онда оның саны артып, 1950-1980 жылдар аралығында көптеген жергілікті балық түрлеріне зиян келтірді. Оны биологиялық түрде бақылауға алу мақсатында Тыныш мұхитының лососі енгізілді, бірақ бұл толыққанды сәтті болмады. Теңіз балығы ретінде алевиф АҚШ Ұлттық теңіз балық шаруашылығы қызметінің "Назардағы түрлер" тізіміне енген.

Солтүстік Америкадағы Ұлы көлдер

Алевифтер Ниагара шарлауығын айналып өту үшін Велленд каналын пайдалану арқылы Ұлы көлдерге кеңінен таралғанымен белгілі. АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі олардың туған жері Онтарио көлі болуы мүмкін екенін ұсынса да, алевифтер басқа Ұлы көлдерді мекендеп, көбінесе Хьюрон және Мичиган көлдерінде көптеп кездеседі. Олар Эри көлінен Детройт өзені және Сент-Клэр көлі арқылы басқа Ұлы көлдерге тараған сияқты. Бір кезде, маусымдық қырылуға ұшырайтын алевифтер Ұлы көлдердің жағалауларында желдің әсерінен жиналып, жағаға шығып жатты. Тынық мұхитының түрлі лосось түрлері (алғаш кохо, кейін чинук лососі) жыртқыш ретінде енгізілді. Бұл шара толыққанды нәтиже бермесе де, көптеген спорттық балықшылар арасында танымал лосось/алевиф балық аулауының дамуына әкелді. Мұндай биологиялық бақылау шараларына қарамастан, алевифтер көптеген Ұлы көлдердегі жергілікті түрлердің азаюына себепкер болып отыр. Сонымен қатар, олар көптеген жергілікті және жерсіз зоопланктон түрлерінің (мысалы, Bythotrephes longimanus, Leptodiaptomus ashlandi, Limnocalanus spp., Leptodiaptomus minutus, Leptodiaptomus sicilis және Leptodora kindtii) кездесетін жалпы жыртқыштары болып табылады. Уэллс (1970) 1954-1966 жылдар аралығында Ұлы көлдерде алевифтердің санының өсуі зоопланктонның кейбір ірі түрлерінің санының төмендеуімен байланысты екенін, ал 1967 жылғы алевифтердің қырылуы сол түрлердің көпшілігінде популяцияның қалпына келуімен уақытша сәйкес келетінін анықтады. Алевиф – АҚШ Ұлттық теңіз балық шаруашылығы қызметінің назардағы түрі, оның мәртебесі және қауіп-қатерлері туралы Ұлттық мұхит және атмосфера басқармасы, Ұлттық теңіз балық шаруашылығы қызметі алаңдаушылық білдірсе де, АҚШ-тың жойылып бара жатқан түрлер туралы заңына сәйкес түрді тізімге енгізу қажеттігін көрсету үшін жеткіліксіз ақпарат бар.