Камило Торрес: Колумбия азаттығының күрескері және теологы

Кіріспе

Колумбиялық теолог (1929–1966) Колумбия тәуелсіздігінің алғашқы көшбасшысы

Камило Торрес Рестрепо (3 ақпан 1929 – 15 ақпан 1966) – колумбиялық марксистік-лениншіл, рим-католик діни қызметкері, азаттық теологиясының жақтаушысы және Ұлттық азаттық армиясының (ELN) мүшесі. Өмірі бойы революциялық марксизм мен католицизмді үйлестіруге тырысты. Оның әлеуметтік белсенділігі және марксистермен жұмыс істеуге дайындығы кейбір адамдарды алаңдатты. Колумбия Ұлттық университетінің академиялық құрамының мүшесі ретінде, ол 1960 жылы Орландо Фальс Бордамен бірге Социология факультетін құруға бастама жасады, сондай-ақ Эдуардо Уманья Луна, Мария Кристина Салазар, Вирджиния Гутьеррес де Пинеда, Карлос Эскаланте, Дарио Ботеро және Томас Дукай сияқты зиялылар да қатысты. Оның сол кездегі студенттік және саяси қозғалыстарға қатысуы оған көптеген жақтастар мен қарсыластарды әкелді, әсіресе Колумбия үкіметі мен шіркеу тарапынан. Радикалды саясатынан бас тартуға қысым күшейгеніне байланысты Камило Торрес қуғынға ұшырап, Колумбиядағы партизандарға қосылып, жасырын өмірге шықты (академиялық жұмысынан бас тартты). Ол ELN-нің қатардағы мүшесі болды және оған христиандық коммунистік көзқарас тұрғысынан рухани қолдау мен шабыт берді. Ол ELN колумбиялық әскери патрульді шабуылдағанда алғашқы шайқасында қаза тапты. Өлімінен кейін Камило Торрес ELN-нің ресми шейіті деп жарияланды. Ол, ең алдымен, "Егер Иса бүгін тірі болса, ол партизан болар еді" деген сөзімен танымал. Ол өмір бойы әріптес социалист Луис Виллар Бордамен және колумбиялық жазушы Габриэль Гарсия Маркеспен дос болды. 1970 жылы Доминикан Республикасында католик дін қызметкерлері мен университет студенттерін біріктірген революциялық топ құрылды, ол CORECATO деп аталды, яғни Comando Revolucionario Camilo Torres (Камило Торрес революциялық командасы). Нью-Йорктегі Американың Сан-Ромеро шіркеуі UCC 2009 жылы Камило Торрес жобасын іске қосты. Бұл жоба Вашингтон Хайтс қауымдастығының халқы үшін әлеуметтік әділдік пен бейбітшілікке қол жеткізу үшін жұмыс істейді.

Camilo Torres Restrepo (3 February 1929 – 15 February 1966) was a Colombian Marxist–Leninist, Roman Catholic priest, a proponent of liberation theology, and a member of the National Liberation Army (ELN). During his life, he tried to reconcile revolutionary Marxism and Catholicism. His social activism and willingness to work with Marxists troubled some. As part of the academic staff of the National University of Colombia, he was a co founder of the Sociology Faculty together with Orlando Fals Borda, as well as some intellectuals such as Eduardo Umaña Luna, María Cristina Salazar, Virginia Gutiérrez de Pineda, Carlos Escalante, Darío Botero and Tomás Ducay, in 1960. His involvement in several student and political movements during the time won him a large following as well as many detractors, especially from the Colombian government and the church itself. Due to the growing pressure to back down from his radical politics, Camilo Torres was persecuted and went into hiding (leaving his job as an academic) by joining the guerrillas in Colombia. He served as a low ranking member of the ELN to whom he also provided spiritual assistance and inspiration from a Christian communist point of view. He was killed in his first combat engagement when the ELN ambushed a Colombian Military patrol. After his death, Camilo Torres was made an official martyr of the ELN. He is perhaps best known for the quote: "If Jesus were alive today, He would be a guerrillero." He was a life long friend of fellow socialist Luis Villar Borda and Colombian writer Gabriel García Márquez. In the Dominican Republic in 1970, a revolutionary group that included Catholic clergy members and university students was founded under the name CORECATO, which stood for Comando Revolucionario Camilo Torres (Revolutionary Command Camilo Torres). In New York City, San Romero of the Americas Church UCC has founded the Camilo Torres Project in 2009. This project works for social justice and peace for the people of the Washington Heights community.

Балалық шағы мен білімі

Хорхе Камило Торрес Рестрепо 1929 жылғы 3 ақпанда Боготадағы либералды буржуазияның жақсы отбасында дүниеге келді. Анасы Изабель оған Куко атасы (Хуан де ла Круз Гавирия) туралы айтып берді, ол 19 ғасырдағы азамат соғыстарында консерваторларға қарсы әскери науқандарды қаржылаған либералды бизнесмен болған. Оның ата-анасы оны екі жасында Еуропаға алып кеткен. 1934 жылы ол елге оралды. Үш жылдан кейін, 1937 жылы, олар ажырасып, Камило мен інісі Фернандо анасының қамқорлығында қалды. Дәстүрлі Colegio Mayor de Nuestra Señora del Rosario-дағы мұғалімдерді сынағандықтан, ол 1946 жылы Лицео де Сервантес-те бакалавриатты бітірді, онда Луис Виллар Борда және Рикардо Сампермен танысып, дос болды. Оның әпкесі Герда Вестендорп Рестрепо, Изабель Рестрепоның алғашқы некесінен туған қызы, медицина студенті болды (Колумбияда университет білімін алған алғашқы әйел). Інісі Фернандо әкесі мен үлкен әпкесі сияқты медицинаға берілді және АҚШ-та қоныстанды. Ол Камиломен жақын болған, бірақ кәсіптерінің ерекшелігіне байланысты олар сирек кездесетін. Камило Торрес Колумбия Ұлттық университетінің құқық факультетіне түсті, онда ол Виллар Бордамен қайта кездесіп, тек бірінші семестрде оқыды. Осы қысқа мерзімде Камило мен Луис Боготадағы La Razón газетінің университет бетін редакциялады және кейде радикалды деп санайтын университет журналдарын сынап жазды. Оған екі француз доминикан дін қызметкері Нилли мен Бланшеттің әлеуметтік идеялары әсер етті, ол олармен Боготаның беделді отбасының қызы Тереза Монталвоның әкесі арқылы танысқан. Қызымен ажырасып, анасы мен әкесінің қарсылығына қарамастан, Камило Богота архиепископтығының Боготадағы соборлық семинариясына түсті (ата-анасымен келісіп, жағдайы нашар болған Чикинкирадағы доминикан семинариясына түсуден аулақ болды), онда ол жеті жыл бойы оқыды, осы уақыт ішінде ол әлеуметтік шындықтарға қызығушылық таныта бастады.

Jorge Camilo Torres Restrepo was born on 3 February 1929 in Bogotá into a well to do family of the liberal bourgeoisie. His mother Isabel told him the story of Father Cuco (Juan de la Cruz Gaviria), a liberal businessman who financed the military campaigns against the conservatives in the civil wars of the 19th century. His parents took him to Europe when he was only two years old. He returned to the country in 1934. Three years later, in 1937, the couple separated, leaving Camilo and his brother Fernando at their mother's side. Expelled for his criticism of the teachers at the traditional Colegio Mayor de Nuestra Señora del Rosario, he finished his baccalaureate at the Liceo de Cervantes in 1946 where he met and became friends with Luis Villar Borda and Ricardo Samper. His sister Gerda Westendorp Restrepo, daughter of Isabel Restrepo's first marriage, was a medical student (the first woman in Colombia to pursue a university degree). Her brother Fernando devoted himself to medicine like his father and older half sister, and settled in the United States. He was close to Camilo although their professions caused them to see each other sporadically. Camilo Torres entered the Faculty of Law at the Universidad Nacional de Colombia, where he would meet again with Villar Borda, and only studied there for the first semester. During this brief period Camilo and Luis edited the university page of the Bogota newspaper La Razón, and on some occasions wrote criticisms against some university magazines that they considered radical. Influenced by the social ideas of two French Dominican priests, Nielly and Blanchet, whom he met through the father of his girlfriend Teresa Montalvo, daughter of a prestigious Bogota family, the idea of becoming a priest began to take hold of Camilo, and to make this decision, he withdrew to meditate in the eastern plains. After breaking up with his girlfriend and despite the reluctance of his mother and father, Camilo entered the Conciliar Seminary of Bogotá of the Archdiocese of Bogotá (in agreement with his parents to avoid entering the Dominican Seminary of Chiquinquirá which was in poor condition) where he remained for seven years, during which time he began to take an interest in social realities.

Діни қызмет және академиялық өмір

Кедейлік пен әлеуметтік теңсіздік оның назарын аударды. Серігі Густаво Переспен бірге ол 1954 жылы Жонатан Гомес басшылығымен Торес дін қызметкері болып тағайындалғаннан кейін де жұмыс істеген әлеуметтік зерттеулер үйірмесін құрды. Камило ауылдық жерлерден көшірілген отбасылар тұратын Conciliar семинариясының маңындағы аудандарда қоғамдық шаралар ұйымдастырды. 1955 жылы Торрес мамандану үшін Бельгияға сапар шегіп, Лувендегі католик университетінде бірнеше жыл оқыды. Боготалық дін қызметкері үшін алғашқы айлар суық климат, бельгиялық тағамдар және Густавомен бірге тұрған пансионат жағдайы қиын болды. Сондықтан ол бірінші семестрдің соңында анасымен бірге пәтерге көшті. Университеттегі колумбиялық студенттер тобымен бірге ол ECISE (Equipo Colombiano de Investigación Socioeconómica) ұйымын құрды және Парижде христиан демократиясы, христиандық кәсіподақ қозғалысы мен алжирлік қарсылық топтарымен байланыс орнатты. Ол ECISE-тің Богота, Париж және Лондон бөлімшелерін құрды. 1957 жылы ол Маргарита Мари 'Гуитиме' Оливьеримен танысты. Ол француз, корсолық тегінен шыққан және Торрес сияқты дәрігердің қызы болды. Ол оның ең жақын досы мен хатшысы болды. Сол кезде ол Париждің кедей ауданында тұрып, күшпен Алжирге таңылған француз үкіметіне қарсы саботаж жұмыстарындағы pieds noirs-ті қолдады. Өз кезегінде Торрес Виллар Бордамен Берлинде қайта кездесіп, Белградта демалысқа шықты, онда ол дін қызметкерлігін атқаруға немесе Прагада болмаса мүмкіндік таппады. 1958 жылы Бельгия университеті оған әлеуметтанушы ғылымының дәрежесін берді. Оның докторлық диссертациясы "Боготаның әлеуметтік-экономикалық шындығына статистикалық көзқарас", Латын Америкасындағы қалалық социологияның алғашқы еңбегі, 1987 жылы "Боготаның пролетаризациясы" деген атпен жарияланды. 1959 жылы Колумбияға оралғанда, ол кедейлер мен жұмысшы табының мүддесін белсенді түрде қолдауға міндетті болды. Сол жылы ол Боготадағы Колумбия Ұлттық университетінің қосымша капелланы болып тағайындалды. Келесі жылы, 1960 жылы, ол Орландо Фальс Борда, Карлос Эскаланте, Эдуардо Уманья Луна, Мария Кристина Салазар, Дарио Ботеро Урибе, Вирджиния Гутьеррес де Пинеда және Томас Дукай сияқтылармен бірге Латын Америкасындағы алғашқы Әлеуметтану факультетін (қазіргі кафедра) құруға қатысты. Колумбия Ұлттық университетінде ол профессор болып жұмыс істеді және студенттерге жақын, танымал болды. Ол Университеттік қоғамдық даму қозғалысының (MUNIPROC) негізін қалаушы мүшесі және президенті болды. Альберто Ллерас Камарго үкіметінің 1958 жылғы 9-заңымен құрылған Коммуналдық әрекет жасайтын бірлестіктер (Juntas de Acción Comunal - JAC) құрылған кезде, Торрес оларда саяси билікті орталықтан тыс шығару және жергілікті қоғамдық ұйымдарға мүмкіндік беру мүмкіндігін мойындады. Ол ұстаздар мен студенттермен бірге Боготаның жұмысшы аудандарында қоғамдық шаралар бағдарламаларын жүзеге асырды. Сонымен қатар, Торрес Латын Америкасы әлеуметтану қауымдастығының IX конгресін ұйымдастырды. MUNIPROC-тың жұмысы Тунджуэлитода алғашқы Коммуналдық әрекет ұйымының (Junta de Acción Comunal (JAC)) құрылуына әкелді. Ол кезде ол бірнеше жыл бойы үздіксіз жұмыс істеген Боготаның оңтүстігіндегі жұмысшы табының шоғырланған жері болды. 1963 жылы ол бірінші Ұлттық әлеуметтану конгресін басқарды, ол да Тунджуэлитода (Богота) өтті және "Колумбияның ауылдық аймақтарындағы зорлық-зомбылық және әлеуметтік-мәдени өзгерістер" атты зерттеуді ұсынды. Торрес сонымен қатар Колумбияның Аграрлық реформа институтының (INCORA) құрылған аграрлық реформаның техникалық комитетінің мүшесі болды. Онда ол директорлар кеңесінің ең реформашыл позициясын білдірді. Бұл кеңес Консервативтік және Либералды партиялар арасында бөлінді, бұл Ұлттық майданға тән еді, бірақ Торрес Колумбия ауылдарының қажеттіліктеріне сәйкес тиімсіз деп санайтын. Басқарма мүшесі ретіндегі қызметінде Йопалда (Касасаре) Аграрлық мектеп құру жобасы және INCORA-ның сол кездегі директоры Энрике Пеньялоса Камарго (либерал, Боготаның бұрынғы мэрі Энрике Пеньялоса Лондононың әкесі) мен Альваро Гомес Хуртадо (консерватив, бұрынғы президент Лауреано Гоместің ұлы) ұсынған қиындықтар ерекшеленеді. Өмірінің осы кезеңінде ол аймақта қолдаған және басқа да ұйымдастырушылық жетістіктерге жеткен ауылдық іс-қимыл бағдарламасының бөлігі ретінде Йопалда (Касанар) ауыл шаруашылығы мектебін құруға қызығушылық танытты. Incora басқармасында ол өңдеуге жарамсыз жерлерге ғана шектеулі меншік құқығын жою заңын қолдану туралы дау тудырды, бұл оны сол органның мүшесі және Консервативтік партияның "Лауреанист" тобының басшысы Альваро Гомес Хуртадомен қақтығысқа түсірді. Бұл қақтығыстың резонансынан кейін консервативтік епископтар кардиналға оны басқармадан босатуды сұрап хат жазды. Перуге шақырылып, ол аграрлық реформа және әлеуметтік өзгерістер тақырыбында дәрістер оқыды. Латын Америкалық жағдай туралы оның пікірі жағымсыз, ол оны Лимадан жіберген хатында білдіреді:

Poverty and social injustice attracted his attention and, together with his fellow disciple Gustavo Pérez, he created a social studies circle that functioned even after Torres was ordained a priest in 1954 under the direction of Jonatan Gómez. Camilo started social activities in the neighbourhoods surrounding the Conciliar Seminary, which were populated by displaced families from the countryside. In 1955, in order to specialize, Torres travelled to Belgium, to study for a few more years at the Catholic University of Louvain. The first months were very difficult for the Bogota priest because of the cold climate, Belgian food and the conditions of the boarding house where he lived with Gustavo; for this reason, at the end of the first semester, he moved with his mother to a flat. With a group of Colombian students at the university, he founded the ECISE (Equipo Colombiano de Investigación Socioeconómica) and came into contact with Christian Democracy, the Christian trade union movement and Algerian resistance groups in Paris. He founded the Bogota, Paris and London sections of ECISE. In 1957 he met Marguerite Marie 'Guitemie' Olivieri, a Frenchwoman of Corso origin and bourgeois daughter of a doctor like Torres, who was to become his closest friend and secretary, and who by then was living in a poor neighbourhood of Paris, accompanying the pieds noirs in sabotage work against the French regime that was being imposed by force in Algeria. In turn, Torres met Villar Borda again in Berlin and spent holidays in Belgrade where he unsuccessfully wanted to exercise his priesthood, or failing that in Prague. In 1958, the Belgian university awarded him the degree of sociologist. His doctoral thesis, Una aproximación estadística a la realidad socioeconómica de Bogotá, a pioneering work in urban sociology in Latin America, was published in 1987 under the title La proletarización de Bogotá. In 1959, when he returned to Colombia, he felt compelled to actively support the cause of the poor and the working class. That year he was appointed auxiliary chaplain of the National University of Colombia, in Bogotá. The following year, in 1960, he participated along with Orlando Fals Borda, Carlos Escalante, Eduardo Umaña Luna, María Cristina Salazar, Darío Botero Uribe, Virginia Gutiérrez de Pineda and Tomás Ducay, among others, in the founding of the first faculty of Sociology in Latin America (today a department) of the Universidad Nacional de Colombia, where he was a professor and was close to and popular with the students. He was a founding member and president of the Movimiento Universitario de Promoción Comunal (MUNIPROC). With the creation of the Juntas de Acción Comunal (JAC), promoted by the government of Alberto Lleras Camargo, from Law 9 of 1958, Torres recognises in it the possibility of decentralising political power and giving possibilities of empowerment to grassroots communities. Together with teachers and students, he carried out community action programmes in working class neighbourhoods in Bogotá. Torres was also the organiser of the IX Congress of the Latin American Sociological Association. MUNIPROC's work led to the founding of the first Junta de Acción Comunal (JAC) in Tunjuelito, at that time a working class enclave in the south of Bogotá, where he had been working continuously for several years. In 1963, he chaired the first National Congress of Sociology, also held in Tunjuelito (Bogotá), and presented the study "La violencia y los cambios socio culturales en las áreas rurales colombianas" (Violence and socio cultural changes in rural areas of Colombia). Torres was also a member of the technical committee of the agrarian reform founded by the Colombian Institute of Agrarian Reform (INCORA), where he represented the most reformist position of the Board of Directors, which was divided between the Conservative and Liberal parties, typical of the National Front but considered by Torres an inefficient entity in the face of the needs of the Colombian countryside. In his career as a member of the Board, the episode of the project to set up an Agrarian School in Yopal (Casanare) and the difficulties presented by the then director of INCORA Enrique Peñalosa Camargo (liberal, father of the former mayor of Bogotá Enrique Peñalosa Londoño) and Álvaro Gómez Hurtado (conservative, son of former president Laureano Gómez) stand out. During this period of his life he was interested in founding a farm school in Yopal (Casanare), as part of the rural action programme that he encouraged in the region and which would go on to achieve other organisational successes; on the board of the Incora, he sparked off a controversy over the application of the law of extinction of ownership restricted to uncultivated lands, which brought him into conflict with Álvaro Gómez Hurtado, also a member of that body and head of the "Laureanist" group of the Conservative Party. Because of the resonance of this conflict, some conservative bishops wrote to the Cardinal to request his dismissal from the board. Invited to Peru, he gave courses and lectures on the subject of agrarian reform and social change. His view of the Latin American situation is not flattering, as he expresses it in a letter from Lima. He writes:

Лима – Перу емес. Басқа төрт миллион адамды шетелдік санайтын алты миллион таза үндіс бар. Үндістермен тек туристік қарым-қатынас орнатуға тырысқаным үшін қатты көңілім толады. Бұл Латын Америкалық революцияның ең шын және әлсіз негізі. Олардың әлеуметтік жағдайы қорқынышты. Дегенмен, Бразилияда тазартулар жалғасуда. Ойлайтындар жазаланады. Реакция біздің континентімізді көпшіліктердің бар екенін ескермей, басып өтуде. Қашанға дейін! Біз, прогрессивтер, өте зиялымыз. Біз өте жақсы сөйлейміз. Біз халыққа жақынбыз. Бірге болғанда біз өте жақсымыз. Бірақ реакция күшті саусағымен бізді парализге түсіреді! Ұйымдасу және тең қарумен қамтамасыз етусіз біз одан әрі өте алмаймыз. 1962 жылы, Папа Иоанн XXIII бастаған Екінші Ватикан соборы басталған жылы, Торрес алға қарай қарап, испан тілінде алғашқы дін қызметкерлерінің бірі болды, осы уақытқа дейін дін қызметкерлері артқа қарап, латын тілінде өткізілген. Сол жылдың 8-9 маусымында, ректормен қақтығысқа түсіп, Ұлттық полициясы таратып жіберген наразылықтан кейін қаза болған студенттерді дін қызметінде құрметтегеннен кейін және басқа студенттерді шығаруға қарсылық көрсеткеннен кейін, кардинал Луис Конча Кордованың қысымымен ол Колумбия Ұлттық университетіндегі барлық қызметінен кетуге мәжбүр болды. Боготадағы Ла-Веракрус шіркеуіне қосымша дін қызметкері болып ауыстырылды.

Саясатта

Куба революциясы, Американың барлық елдеріне әсер еткен, Торрестің назарын аударды, ол Еуропадан Колумбияға оралғаннан кейін. 1965 жылы Movimiento Revolucionario Libera (MRL) 1962 жылғы президенттік сайлаудан кейін жарылып, құлдырап кетті. 1964 жылғы парламенттік сайлауда үлкен үдеріс болды, онда Торрес дәстүрлі партиялар – Либералдық және Консервативтік партиялардың қоғамдық пікірден бас тартқанын түсінді, сондықтан ол саясаттағы «бейтараптарды» – кәсіби одақтарды, гильдияларды, қауымдастықтарды, студенттерді және жұмысшыларды біріктіретін жаңа құрал құруды қарастырды, әзірге бас тартуды талап ете отырып, ескірген дәстүрлі партияларға қарсы тұру үшін. Торрес сондай-ақ шаруалар мен Ұлттық армия арасында делдалдық жасауға тырысты, бұл оның Колумбия Коммунистік партиясымен алғашқы байланысы болған Маркеталияның «тәуелсіз республикасына» шабуылды болдырмау үшін. Американың Куба режимін құлатуға жасаған әрекеті Латын Америкасы бойынша социалистік партизандар мен революциялық студенттік қозғалыстарды біріктірді және Торреске антиимпериализм идеяларын таныстырды. Ол сол кезде прогрессивті католик ретінде танысты және Колумбияның кедейлігі мен тұрақсыз саяси жағдайы сияқты мәселелерді көтеруден қорықпады. Оның қарапайым мінезі оның уағыздарын кеңірек аудиторияға, тіпті атеистерге де тартымды етті. Дегенмен, ол христиандық қайырымдылық тұжырымын толық жүзеге асыру үшін билік құрылымдарын толығымен өзгерту қажет деп санайды, өйткені бұрынғы құрылымдар әлеуметтік және экономикалық теңсіздік пен кедейлікке жауапты болды: «Бұл құрылымдар бұқаралық қысымсыз өзгермейді, ал бұл қысым биліктегі азшылықтардың ұстанымына байланысты күшті немесе күшсіз болады. Қорқудың қажеті жоқ, өйткені құрылымдық өзгеріске ұшыраған қоғамда нағыз билік революциялық міндеттеме арқылы қол жеткізіледі, ал христиан үшін бұл міндеттеме қайырымдылықтан туындауы керек. Осылайша қол жеткізілген моральдық билік христианға марксистер билікке келген күні жеңілдіктерді талап етуге құқық береді». 1965 жылдың маусым айында Торрес өзінің шіркеулік жоғары лауазымды тұлғасы, кардинал Кончадан, оның іс-әрекеттері мен үйретулері Католик шіркеуінің 1937 жылы Папа Пий XI-нің Divini Redemptoris энциклопедиясында атеистік коммунизмді айыптаған алдын ала белгілегеніне қайшы келгендігі үшін діни лауазымынан шеттетілді, және Папа Иоанн Павел II-нің 1984 және 1986 жылдары Сенім туралы доктрина жөніндегі Конгрегация жариялаған екі құжатында расталды, олар бостандық теологиясы таратып жатқан қателерді көрсетті. Сонымен қатар, ол ESAP-дегі лауазымынан алынып, кардинал Кончамен қайтадан келіспеушілікке түсті, ол оған және оның көмекші епископы Рубен Исазаға Богота архиепископтығының социология факультетінің директоры лауазымын ұсынды, бұл кездегі дін қызметкері Эрнесто Уманья де Бригардтың араласуымен. Торрес бұл ұсыныстан бас тартты, өйткені бұл лауазым оның саясатқа араласуына және Медельиндегі әлеуметтік-саяси платформаны ұсынуына кедергі келтіретінін түсінді, бұл оның ESAP-дегі лауазымынан алынуының себебі болған еді. Кардинал Конча платформа католик идеалдарына қайшы келеді және дін қызметкерлері Католик шіркеуінің Консервативтік партиямен екіұшты және дәстүрлі қарым-қатынасынан алшақтау үшін саяси емес болуы керек деп мәлімдеді. Торрес Кончамен кездесті, ол Торрестің саясатқа кіруіне қарсылық білдірді. Уманья содан кейін Торреспен кездесіп, оған шіркеулік лауазым ұсынды, бірақ Торрес өзін саясатқа арнап, шіркеулік билікпен проблемалардан аулақ болу үшін рұқсат сұрады. Конча рұқсатты қабылдады, бірақ егер ол діни лауазымға оралса ғана Торреске оны қабылдауға ұсыныс жасады. Торрес 1965 жылдың 27 маусымында Боготадағы Сан-Диего шіркеуінде соңғы мессасын өткізді. Содан кейін Торрес Лимаға сапар шегіп, 3 шілдеде Боготаға оралды, онда оны анасы мен жастардың көпшілігі күтіп алды. Оның қозғалысының платформасы ауылдық және қалалық аймақтардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға, Ұлттық майданның шектеулі демократиясын кез келген құнмен жоюға және шіркеудің бостандық теологиясына қатысуына бағытталған. Алайда, Ұлттық майдан революциялық сол жаққа жақын және жанашыр болғанына қарамастан, нақты саяси платформасы болмады; олардың Педро Акоста басқарған, сол есімді газеттері де болды, ол 1965 жылдың 26 тамызынан бастап аптасына үш рет ғана таратылды, Антарес баспасының шеберханаларында басылып, Торрестің досы Гонсало Канал Рамиреске тиесілі болды. Біріккен майданның танымалдылығы артып келе жатқандығына қарамастан, Торрес 1965 жылдың 6 шілдесінде студенттік көшбасшы Хайме Аренас арқылы Фабио Васкес Кастаномен байланысуға шешім қабылдады. Біріккен майдан 1965 жылдың тамызынан қыркүйегіне дейін (бір ай) христиан демократиясымен партизандық бағытты қабылдауына байланысты тарап кеткеннен кейін өмір сүрді. Оның қарулы күреске жүгіну туралы шешімі Хорхе Элиэсер Гайтанның жағдайында қабылданды және өлтірілген көшбасшының қызы Глория Гайтанға айтылды, ол Торреске пана берді, ол бірте-бірте жасырынып кетті. Осыған қарамастан, Торрес Медельинде студенттерімен бірге бейбіт шеруге шықты және оның наразыларының барлығы, университет студенттерімен бірге қамауға алынып, Антиокия кәсіби одағында ұсталды. Кейіннен ол Тунжаға жолда келе жатып Вентакемадада тоқтатылды, ал Боготада Біріккен майданның демонстрациясын полиция басуынан кейін қайтадан қамауға алынды. 1966 жылдың 7 қаңтарында Торрес ELN құрамына кіргенін жариялады.

The Cuban Revolution, which impacted every country in the Americas, caught Torres' attention after he returned to Colombia from Europe. In 1965, the Movimiento Revolucionario Libera (MRL) went into decline after its split following the presidential elections of 1962. The 1964 parliamentary elections were marked by an enormous abstention, in which Torres concluded that the traditional parties; Liberal and Conservative, were abandoned by public opinion, so he considered creating a new instrument that would bring together the "Non aligned" in politics; unions, guilds, associations, students and workers, to confront the decadent traditional parties, although for the time being calling for abstentionism. Torres also tried unsuccessfully to act as a mediator between the peasants and the National Army to prevent the attack on the so called Independent Republic of Marquetalia, which was his first contact with the Colombian Communist Party. The American sponsored attempt to overthrow the Cuban regime rallied socialist guerrillas and revolutionary student movements across the Latin America, and it exposed Torres to the ideas of anti imperialism. At the time, he identified as progressive Catholic and wasn't afraid to raise topics such as poverty and unstable political situation of Colombia. His light hearted manners made his masses appeal to a wider public, even including atheists. However, he believed that in order to truly realise the concept of Christian charity, a total change of power structures was needed, as the hitherto structures were responsible for social and economical inequality and poverty:

blockquote|text=These structures will not change without pressure being exerted by the masses, and that pressure will be violent or nonviolent according to the attitude adopted by the minority governing classes. There is nothing to be afraid of, for in a society which needs structural change, genuine authority is earned by revolutionary commitment, and that commitment, for the Christian, should be a commitment out of charity. The moral authority thus gained will give the Christian the right to demand concessions the day the Marxists come to power. In June 1965, Torres was reduced to the lay state by his ecclesiastical superior, Cardinal Concha, given his practices and teachings that disregarded what was already established by the Catholic Church in the condemnation of atheistic communism made by Pope Pius XI in his encyclical Divini Redemptoris in the year 1937, and which was confirmed by Pope John Paul II in two documents published by the Congregation for the Doctrine of the Faith during his pontificate in 1984 and 1986 which set out the errors being promulgated by the liberation theology, and at the same time he was removed from his post at ESAP and once again had disagreements with Cardinal Concha, who offered him and his coadjutor bishop Rubén Isaza the post of director of sociology department in the Archbishopric of Bogotá with the mediation of the then priest Ernesto Umaña de Brigard. Torres turned down the offer, seeing that the position was to prevent him from intervening in politics as well as presenting the socio political platform in Medellín, which was the reason why he had previously been removed from his position at the ESAP. Cardinal Concha argued that the platform went against Catholic ideals and that priests should be apolitical in order to dissociate themselves from Catholicism's ambiguous and traditional relationship with the Conservative Party. Torres met with Concha who vehemently opposed Torres' entry into politics. Umaña then met with Torres and offered him an ecclesiastical post, but Torres requested a dispensation so that he could devote himself to politics and avoid problems with the ecclesiastical authority. Concha accepted the dispensation but offered Torres to accept it if he returned to the priesthood. Torres gave his last mass on 27 June 1965 in the Church of San Diego in Bogotá. Torres then travelled to Lima returning to Bogotá on 3 July to be received by his mother and a crowd of young people. The platform of his movement sought to address the needs of rural and urban areas, to eliminate the restricted democracy of the National Front at all costs, and the participation of the Church in Liberation Theology. However, the National Front lacked a clear political platform, despite being close to and sympathetic to the revolutionary left; they also had their own newspaper, headed by Pedro Acosta, of the same name, which was only distributed three times a week from 26 August 1965, printed in the workshops of the Antares publishing house and owned by Torres' friend Gonzalo Canal Ramírez. Despite the growing popularity of the United Front, Torres decided to contact Fabio Vásquez Castaño through student leader Jaime Arenas on 6 July 1965, who had previously led the strike at the Universidad Industrial de Santander. The United Front lasted from August to September 1965 (one month) after breaking with Christian Democracy for imposing a guerrilla line. His decision to resort to armed struggle was taken in the case of Jorge Eliécer Gaitán and expressed to Gloria Gaitán, daughter of the assassinated leader, who offered asylum to Torres, who gradually went underground. Despite this, Torres led a peaceful march with his students in Medellín and was arrested with his demonstrators, all university students, and held at the Asociación Sindical Antioqueña. He would later be intercepted in Ventaquemada on his way to Tunja, and in Bogotá he would also be detained after police repression of a demonstration by the Frente Unido. On 7 January 1966, Torres announced his incorporation into the ELN.

Католик партизандары

Партизандық қозғалыста Торресті Фабио Васкестің таңдаған Хайме Аренас баптады және кеңес берді, сонымен қатар оны прогрессивті ағымдардан алшақтатуға тырысты. ELN-ге қосылар алдында, ANAPO жетекшісі генерал Густаво Рохас Пинилья Торреске ешқандай партизандық топқа қосылмауды ұсынды, себебі ол дін қызметкері болғандықтан, әскермен қарулы күресу тәжірибесі болмады, сондықтан ол саяси өмірмен айналысуын ұсынды, өйткені ол мұқтаж адамдарға көмектескенін бағалады, бірақ Торрес бұл кеңесті қауіпсіздікке қарсы қадам деп санады. Аргемиро атты әскери лақап атымен ELN-ге қосылған Торрес бастапқыда партизандар арасында шетелдік деп қате түсінілді, бірақ кейін оның кім екені белгілі болды. "Біріккен фронт" журналының бірінші санында жарияланған "Христиандарға хабарда" ол былай деді: "Көпшіліктің әл-ауқатын жақсартудың тиімді жолдары азшылықтар тарапынан ізделмейді, ал биліктегі артықшылықты азшылықтар іздемейді, себебі әдетте бұл тиімді жолдар оларды өздерінің артықшылықтарынан айырылуға мәжбүр етеді". Сондықтан Торрес "билікті артықшылықты азшылықтардан алып, оны кедей көпшілікке беру қажет" деп қорытындылады және "Революция – барлық адамдарға деген сүйіспеншілікті іске асырудың жалғыз тиімді және кең жолы деп санайтын христиандар үшін ғана рұқсат емес, сонымен қатар міндетті" екенін айтты. Осылайша Камило Торрес 1965 жылы мұғалім және дін қызметкері қызметінен кетіп, партизандық қозғалысқа, атап айтқанда Ұлттық азаттық армиясына (ELN) қосылу шешімін негіздеді, бірақ бұрын оның шаруа тегіне байланысты Колумбияның революциялық қарулы күштеріне (FARC) қосылуға қызығушылық танытқан болатын. Мен дін қызметкерлерінің артықшылықтары мен міндеттерін тастадым, бірақ дін қызметкері болудан бас тартқан жоқпын. Мен өзімді көршіге деген сүйіспеншіліктен туған революцияға бердім. Мен осы көршілік сүйіспеншілікті рухани, экономикалық және әлеуметтік салаларда іске асыру үшін қасиетті рәсімдерді тоқтаттым. Егер Құдайға тәуекел етсем, көршімнің маған ешқандай наразылығы болмағанда және мен революцияға қол жеткізгенде, мен қайтадан қасиетті рәсімдерді орындаймын. Мен Мәсіхтің: "Егер құрбандық әкелгенде, бауырыңның саған реніші бар екенін есіңе алсаң, құрбандығыңды алдында қалдырып, барып бауырыңмен татуласып, содан кейін құрбандығыңды ұсын" (Матфей 5:23-24) деген өсиетін орындаймын деп сенемін. Камило Торрес, "Христиандарға хат", "Біріккен фронт", №1, 26/08/1965, Богота. Ұлттық армия денесін басқа жаппай қабірлерден бөлек, стратегиялық маңызға ие жерге жасырды және оның орны жұртшылыққа жарияланбады. Сан-Диего шіркеуінде рәсімдік жерлеу және бейнелі жерлеу рәсімдері өтті. Сонымен қатар, Ұлттық университетінің ауласында да еске алу шарасы өткізілді. Торрес қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай "Гуитиме" Оливьери, ELN-мен байланысы болғанына қарамастан, Колумбия билігі тарапынан қуғынға түсті және Джуниор Фахардо мен Рита Рестрепо де Агудело оған саяси пана алуға көмектесті, алдымен Панамада, содан кейін Мексикада, ол бұрынғы дін қызметкері Оскар Малдонадоға үйленді, соңында Кубада және Францияда қоныстанды. Көп жылдар өткен соң, генерал лауазымынан зейнеткерлікке шыққан Валенсия Товар "Камилоның соңғы күндері" атты кітап жазды, онда Камило Торрес қалай қаза тапқаны туралы егжей-тегжейлі мәліметтер келтірді. Валенсия Товардың сөзіне сүйенсек, Торрес нақты жерге жерленген, және олар денесін отбасына тапсыру рәсімін дайындаған. Оның ағасы, АҚШ-та тұратын доктор Фернандо Торрес Рестрепо бауырының тағдыры туралы хабардар болды. Сонымен қатар, генерал Альваро Валенсия Товар "Семана" журналына берген сұхбатында Камило Торрес денесі жерленгеннен кейін үш жыл өткен соң эксгумацияланғанын, оның сүйектері урнаға салынып, Букарамангаға жеткізілгенін, онда генералдың күш салуымен Ұлттық армияның Бесінші бригадасының әскери пантеоны құрылғандығын және осы пантеондағы алғашқы орынды Камило Торрес сүйектері алғанын айтты, бірақ олардың нақты орнын ашпады, бұл зейнеткер генералдың мәлімдемелерін ELN жетекшілері арасында күмәндікке түсірді. 2016 жылдың қаңтар айында Колумбия президенті Хуан Мануэль Сантос Колумбия Ұлттық армиясына ELN партизан тобымен бейбіт келіссөздерді жеделдету мақсатында оның сүйегін іздеу және эксгумациялау процесін бастауды тапсырды.

In the guerrilla, Torres was mentored and advised by Jaime Arenas, chosen by Fabio Vásquez, also to keep him away from progressive currents. Shortly before joining the ELN, General Gustavo Rojas Pinilla, leader of the ANAPO, had recommended Torres not to join any guerrilla group, since being a priest he had no experience in handling weapons to confront the army, so he suggested that he continue in political life since he admired his work with the needy classes, something that Torres disregarded considering the advice as a threat. On joining the ELN, under the nom de guerre of Argemiro, the identity of Torres, who was mistaken for a foreigner, was unknown for the moment within the guerrillas, but his identity was later revealed to the guerrillas. As he explained in his "Message to the Christians" published in the first issue of Frente Unido, he realised that the "effective means for the well being of the majorities are not going to be sought by the minorities" and "will not be sought by the privileged minorities in power, because generally these effective means oblige the minorities to sacrifice their privileges", Torres concluded that "it is therefore necessary to take power away from the privileged minorities to give it to the poor majorities" and that "the Revolution is not only permitted but obligatory for Christians who see in it the only effective and ample way of realising love for all". This is how Camilo Torres justified his decision in 1965 to quit his job as a teacher and priest, and join the guerrilla, more precisely the National Liberation Army (ELN), although he had previously been interested in joining the Revolutionary Armed Forces of Colombia (FARC) due to his peasant background. blockquote|I have left the privileges and duties of the clergy, but I have not ceased to be a priest. I believe that I have given myself up to the Revolution out of love of neighbour. I have stopped saying mass to realise this love of neighbour, in the temporal, economic and social fields. When my neighbour has nothing against me, when I have achieved the Revolution, I will offer mass again, if God allows me to do so. I believe that in this way I follow the command of Christ: "If you bring your offering to the altar and there remember that your brother has something against you, leave your offering there before the altar, and go and be reconciled with your brother first, and then come and present your offering" (Saint Matthew V, 23 24). |Camilo Torres, "Mensaje a los cristianos", Frente Unido, no. 1, 26/08/1965, Bogotá. The National Army hid the body in a strategic location separate from the other mass graves and the location was not revealed to the public. A symbolic funeral was held in the church of San Diego and a symbolic burial was held. A mass was also held in the grounds of the National University. Shortly after Torres's death, 'Guitemie' Olivieri, despite being linked to the ELN, was persecuted by the Colombian authorities and was helped by Junior Fajardo and Rita Restrepo de Agudelo to obtain political asylum, first in Panama, then in Mexico where she married ex priest Óscar Maldonado, finally in Cuba and then in France. Years later, Valencia Tovar, now retired as a general, wrote the book El final de Camilo, in which he clarified details of the death of Camilo Torres. According to Valencia Tovar, Torres was buried in a detailed place, and they prepared the procedures to hand over the remains to the family. His older brother, doctor Fernando Torres Restrepo, who lived in the United States, was informed about the fate of his brother. In addition, General Álvaro Valencia Tovar himself revealed in an interview to the magazine Semana that the body of Camilo Torres was exhumed three years after his burial, his remains were placed in an urn and transported to Bucaramanga where, through the efforts of the general himself, the Military Pantheon of the Fifth Brigade of the National Army was created and the first remains to occupy a place in that pantheon were those of Camilo Torres, although he did not reveal their exact location, leaving the retired general's statements in doubt among the ELN high command. In January 2016, the President of Colombia, Juan Manuel Santos, instructed the Colombian National Army to begin the process of searching for and exhuming his remains, in a gesture to accelerate the start of the peace talks with the ELN guerrilla group.

Университеттердегі құрмет көрсетулер

Антиокия университетінің негізгі театры "Команданте Камило Торрес Рестрепо" Халық театры деп аталады. Сантандер индустриалды университетінің маңызды ғимараттарының бірі "Камило Торрес ғимараты" деп аталады, оның сыртқы қабырғаларының бірінде оның суреті және ол өзі жазған бір сөзден тұратын үлкен сурет салынған. Валье университетінің Калидегі бас кеңсесінде оның бюсті орнатылған, ал оның суреті бірнеше университет ғимараттарына бейнеленген. Бельгиядағы KU Leuven университетінде студенттердің ірі жатақханасы "Камило Торрес" деп аталды.

Әндер

Уругвайлық әнші-күйші Дэниел Виглиетти 1967 жылы Камило Торрес туралы "Cruz de Luz" әнін жазды, оны Чилилік әнші-күйші Виктор Хара танымал етті. Сондай-ақ, Кубалық әнші-күйші Карлос Пуэбла Камило туралы "Камило Торрес" деген ән жазды. Мексикалық әнші-күйші Хосе де Молинаның "Cura y Guerrillero" әні Камило Торрес және осы идеалдар үшін күресіп жатқан басқа да дін қызметкерлеріне арналған.

Латын Америкасындағы құрмет

Камило Торрес суретшілер тобы, Чилидің христиандық солшыл партиясына жақын болды, және Аугусто Пиночеттің әскери диктатурасы кезінде режимге қарсы қабырға суреттерін жасады. Бұл суреттер көңілді дизайндарымен ерекшеленді, және Чили Коммунистік партиясының Рамона Парра бригадасы қолданған суреттерге қарағанда аз абстрактілі болды.