Кіріспе

Америкалық физик (1929-2016)

Дэвид Риц Финкельштейн (19 шілде 1929 – 24 қаңтар 2016) – Джорджия технология институтында физика профессоры қызметінде болған.

Өмірбаян

Нью-Йорк қаласында туған Финкельштейн 1953 жылы Массачусетс технология институтында физика ғылымдарының докторы дәрежесін алды және 1960 жылға дейін Стивенс технология институтында оқытумен айналысты. Сонымен қатар, 1959 жылдан 1960 жылға дейін ол Еуропалық ядролық зерттеулер ұйымында Форд қорының стипендиясын иеленді. 1964-1976 жылдары Йешива университетінде физика профессоры болды. 1980 жылы Джорджия Техникалық университетінің профессорлық құрамына қабылданды. Дэвид Финкельштейн 1958 жылы Эйнштейннің өріс теңдеулерінің Шварцшильд шешімінің кеңістіктегі ешбір нәрсенің қашып шыға алмайтын аймаққа сәйкес келетінін бірінші болып анықтады. 1959 жылы Финкельштейн мен Чарльз В. Мизнер гравитациялық иілімді – гравитациялық метрикадағы топологиялық ақауды тапты, оның кванттық теориясы 1/2 спинін көрсетуге мүмкіндік береді. Ең қарапайым иілім оқиғалар көкжиегін түсінуді жеңілдетіп, оны Шварцшильд метрикасындағысына ұқсатып, координаталық ерекшелігін жойды. Қысқасы, Финкельштейн Шварцшильд радиусынан өтіп, қара тесікке түскен нәрсенің одан қашып құтыла алмайтынын анықтады; мембрана бір бағытты. Бұл маңызды жұмыс Роджер Пенроуз бен Джон Арчибальд Уилердің оқиғалар горизонттары мен қара тесіктердің физикалық жа existenceынан хабардар болуына ықпал етті. Финкельштейннің көптеген еңбектері кеңістік-уақыт құрылымының кванттық теориясына бағытталған. Ол Джон фон Нейманның кванттық механикалық өлшеулердегі аномалиялардың кванттық механикалық жүйелер логикасының аномалиялары екенін тұжырымдаған ойын ерте қабылдады. Сондықтан ол жиын теориясының кванттық аналогтарын – классикалық кеңістік-уақыт құрылымдарының стандартты тілін жасады және кеңістік-уақытты "хронон" деп аталатын кеңістік-уақыт кванттарының кванттық жиынтығы ретінде қарастырды, бұл кванттық биттерге айналатын кванттық компьютердің бір түрі, фон Нейманның жасушалық автоматының кванттық нұсқасы. Оның алғашқы кванттық кеңістік-уақыты физикалық емес екенін дәлелдегеннен кейін, ол Бозе-Эйнштейн статистикасының реттелген түрін қолдана отырып, хронондарды зерттеді. Джулио Рубинштейн мен Джеймс Р. Пауэллмен бірлесіп, шар тәрізді молнияны зерттеді. Олар шар тәрізді молнияның, көбінесе, "Сент-Эльмо оты" екенін, атмосфералық электр тогы ағынындағы төмен температурадағы солитон екенін анықтады. Сонымен қатар, ол Альбрехт Дюрердің "Меланхолия I" гравюрасына терең түсіндіру ұсынды. Финкельштейн 2016 жылдың 24 қаңтарында Атлантада 86 жасында идиопатиялық өкпе фиброзынан қайтыс болды.

Жалпыға ортақ салыстырмалылық теориясы

Будда философиясы туралы Ақыл мен Өмір диалогтарындағы талқылауларының ықпалымен Фикельштейн "жаһандық салыстырмалылық" деп аталатын философиялық теорияны жасады, оның физиканы дамытуға көмектесетініне сенді. Фикельштейннің сөзінше: Буддизмнің бәрі бос деген қағидасы кейбір адамдар тарапынан барлық нәрсенің салыстырмалы екендігі ретінде түсініледі (Турман, 1993). Бұл әмбебап салыстырмалылық қағидасы Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық қағидасынан гөрі көбірек қамтиды, бірақ құрылымы жағынан кем дамыған, себебі ол әлі де көптеген абсолюттілерді мойындайды. Физикадағы маңызды өзгерістер осы ғасырда салыстырмалылық теориясының кеңейтілуімен байланысты, менің ойымша, одан әрі кеңейту қажет, бұрынғыдан да терең физикалық деңгейде. Философиялық зерттеулер бұрын да мұндай кеңейтулерге көмектескен, және олар тағы да көмектесе алады. Жалпыға ортақ салыстырмалылыққа қатысты философиялық аргумент болашақ физика үшін пайдалы бағыт болуы мүмкін.