Кіріспе

1940 жылғы Инвестициялық кеңесшілер туралы заң (Investment Advisers Act of 1940), заң кодексінде белгіленген, АҚШ-тың федералды заңы болып табылады және инвестициялық кеңесшілердің (немесе "кеңесшілер" деп те жазылады) қызметін бақылау мен реттеу мақсатында қабылданған. Бұл заң Сенат пен Палатада бірауыздан мақұлданды, инвестициялық кеңесшілерді реттеудің басты құралы болып саналады және АҚШ Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы (U.S. Securities and Exchange Commission) тарапынан басқарылады.

Қорытынды

Инвестициялық кеңесшілер туралы заң (IAA) 1940 жылы адамдарға, зейнетақы қорларына және мекемелерге инвестициялық мәселелер бойынша ақы алып кеңес беретіндерді бақылау мақсатымен қабылданды. Заңның қабылдануына түрткіс 1935 жылғы Қоғамдық пайдалы холдинг компаниялар туралы заң болды, ол Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясына (SEC) инвестициялық трасттарды зерттеуге рұқсат берді. Зерттеудің мақсаты, нәтижесінде 1940 жылғы Инвестициялық компаниялар туралы заң мен Инвестициялық кеңесшілер туралы заң қабылданды, инвестициялық трасттар мен инвестициялық компанияларды жақыннан қарау болды. Алайда, зерттеу барысында инвестициялық кеңесшілердің теріс пайдаланудың көптеген фактілері анықталды, мысалы, негізсіз "жедел кеңестер" және күмәнді сыйақылар. IAA инвестициялық кеңесшілерді реттеуге емес, саладағы адамдар мен олардың жұмыс істеу әдістерін анықтауға бағытталды. IAA инвестициялық кеңесші болу үшін біліктілік талаптарын қоймайды, бірақ инвестициялық кеңес беру қызметін жүргізу үшін пошта қызметін пайдаланатындарды тіркеуді міндеттейді. IAA инвестициялық кеңесші ретінде қызмет етіп, сыйақы алатын барлық жеке тұлғалар мен фирмалардың SEC-ке тіркелуін талап етті. Бұл талап содан бері бірнеше рет қайта қарастырылды, ең бастысы – 2010 жылғы Додд-Фрэнк Уолл-стрит реформасы және тұтынушыларды қорғау туралы заңның қабылдануы. Дегенмен, тіркеу талабынан бірнеше ерекшеліктер мен босатулар бар: кеңесшінің кеңсесі орналасқан штаттың тұрғындары ғана клиент болып табылатын және ұлттық биржаларда тіркелген бағалы қағаздар бойынша кеңес бермейтін инвестициялық кеңесшілер; клиенттері тек сақтандыру компанияларынан тұратын инвестициялық кеңесшілер; және АҚШ инвесторларынан 100 миллион доллардан кем қаражат басқаратын жеке қорларды ғана басқаратын белгілі бір инвестициялық кеңесшілер.

Инвестициялық кеңесшілер

Инвестициялық кеңесшілердің тіркелуі міндетті талап болып табылады. Дегенмен, инвестициялық кеңесші кім және инвестициялық кеңес дегеніміз не – туралы көп пікірталас болды. Заң инвестициялық кеңесшіні "компенсация алған кезде бағалы қағаздардың құны туралы, немесе бағалы қағаздарға инвестиция жасаудың, сатып алудың немесе сатудың тиімділігі туралы басқаларға тікелей немесе жарияланымдар арқылы кеңес беретін, немесе тұрақты қызметі ретінде бағалы қағаздарға қатысты талдаулар немесе есептер жасайтын немесе тарататын кез келген адам" деп анықтайды. SEC өзінің 1092-шы нұсқауында кеңесшінің анықтамасын одан әрі нақтылады, онда "кеңес беру, адамның инвестициялық кеңесші болуы үшін негізгі қызметі немесе қызметтерінің бір бөлігі болуы міндетті емес" делінген. 1092-шы нұсқауда сондай-ақ "кеңес беру, белгілі бір жүйелілікпен жүзеге асырылатын қызмет болып табылуы керек. Қызметтің жиілігі маңызды фактор, бірақ шешуші емес" деп көрсетілген. Адамның Инвестициялық кеңесшілер туралы заңға (IAA) сәйкес инвестициялық кеңесші саналатын-салмауы үш критерийге байланысты: ұсынылатын кеңес түрі, төлем әдісі және "кеңесшінің" табысының маңызды бөлігі инвестициялық кеңес беруден түсе ме, түспей ме. Соңғы критерийге байланысты, адамның өзін инвестициялық кеңесші деп жариялауы, мысалы, жарнама арқылы басқаларды оған сендіруі де қарастырылады. Заңға сәйкес, адам бағалы қағаздар бойынша кеңес беру арқылы инвестициялық кеңесші болып саналады, ал басқа типтегі инвестициялар бойынша емес. Бағалы қағаздар заңда ноталар, облигациялар, акциялар (жалпы және артықшылықты), өзара инвестициялық қорлар, ақша нарығы қорлары және депозиттік сертификаттарды қамтуы мүмкін, бірақ олармен шектелмейді. "Бағалы қағаздар" терминіне әдетте тауарлық келісімшарттар, жылжымайтын мүлік, сақтандыру келісімшарттары немесе өнер туындылары, сирек маркалар мен монеталар сияқты коллекциялық заттар кірмейді. Тіпті әлеуетті клиенттерді инвестициялық кеңесшілерге бағыттағандығы үшін сыйақы алатын адамдар да инвестициялық кеңесшілер саналады. Заң бойынша, кәсіби қатынасқа байланысты клиенттерге инвестициялық кеңес беруі кездейсоқ болатын мамандар осы заңнан шығарылған. IAA "өз мамандығын жүзеге асыру барысында мұндай қызметтерді ғана атқаратын заңгер, есепші, инженер немесе оқытушыны" босатады. Маңызды сөз – "ғана". Мысалы, инвестициялық кеңесші ретінде әрекет ететін есепші, заң бойынша инвестициялық кеңесші болып саналады. Егер мамандар IAA бойынша инвестициялық кеңесшілер саналмаса, олар өзін халық алдында инвестициялық кеңесшілер ретінде танытуға болмайды, берілген кез келген инвестициялық кеңес олардың негізгі кәсіби функциясымен байланысты болуы керек, ал "инвестициялық кеңес" үшін төленетін ақы, негізгі кәсіби функция үшін төленетін ақымен салыстырылатын критерийлерге негізделуі керек. Алайда, IAA инвестициялық кеңесшінің анықтамасынан "өз брокерлік немесе дилерлік қызметін жүзеге асыруына қосымша қызметтер көрсетіп, одан ерекше төлем алмаса, кез келген брокерді немесе дилерді" шығарып алады. Банктер, баспагерлер және мемлекеттік қауіпсіздік кеңесшілері де осы Заңнан босатылған. Өздерін "қаржылық жоспарлаушылар" деп атайтындар белгілі жағдайларда Заң бойынша инвестициялық кеңесшілер саналады. IAA-ға қатысты қаржылық жоспарлаушы мен инвестициялық кеңесші арасындағы айырмашылық жоғарыда аталған 1092-шы нұсқауда қарастырылған.

Тіркеу

Заң бойынша инвестициялық кеңесшілер салыстырмалы түрде шамалы төлемді ADV нысанымен бірге тіркелуге міндетті. ADV нысаны білім деңгейі, тәжірибе, қызметтің нақты түрі, активтер, клиенттер туралы мәліметтер, заңдық және/немесе қылмыстық тарихы, сондай-ақ ұсынылатын инвестициялық кеңес түрі сияқты ақпаратты талап етеді. Заң бойынша тіркелу инвестициялық кеңесшіге кепілдік бермейді, ал жеке тұлға немесе фирма осылай деп жарнамалай алмайды. ADV нысанының 2А және 2В бөлімдері тіркелген кеңесшілер клиенттерге ұсынуға тиіс "брошюраның" негізін құрайды. 3-бөлім, сондай-ақ CRS нысаны деп аталады, ол да клиенттерге ұсынылуға тиіс қысқаша қарым-қатынас туралы қорытынды. Тіркелген инвестициялық кеңесшілер өздерінің ADV нысанын кем дегенде жыл сайын жаңартуға міндетті. Кеңесшілер кеңестерінің нәтижесіне байланысты белгіленген жағдайларда ғана сыйақы ала алады және клиенттерге берген кеңестерінен туындаған артық сауда-саттықтарға немесе нарықтық белсенділіктен пайда табуға құқығы жоқ. Инвестициялық кеңесшілер әрқашан клиенттерінің мүддесін қорғап, олардың қаржылық жағдайы мен қаржылық сауаттылығын ескеруі керек. Заңда жарнама, клиенттер активтерін басқару, клиенттерді іздеу және ақпарат ашу саласындағы алаяқтыққа қатысты көптеген ережелер де қарастырылған.