Шұмер даласы: Үмма мен Лағаш арасындағы соғыс алаңы – Гу-Эдина
Gu-Edin
Гу Эдин – ежелгі Сумердегі даулы аймақ. Лагаш пен Умма қалалары арасында 150 жылға созған соғыс себебі. Месили́м бейбіт шарты мен канал пайдалану шарттары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гу Эдин (сонымен қатар "Гу'едена" немесе "Гуедена" деп те жазылады) – қазіргі Ирак аумағындағы Шумердегі құнарлы жазық. Ол Умма мен Лагаш қалаларының арасында жатқан, және екі тараптың да оған қойған талаптары Умма-Лагаш соғысының тууына себеп болды. Осы аумақ үшін талас шамамен 150 жылға созылды.
Gu Edin (also transcribed "Gu'edena" or "Guedena") was a fertile plain in Sumer, in modern day Iraq. It lay between Umma and Lagash, and claims made on it by each side were a cause of the Umma Lagash war. Argument over the territory continued for around 150 years.
Ерте тарих
Мессилимнің араласуымен жасалған Умма мен Лагаш арасындағы бейбіт келісімге сәйкес, Киш патшасы шекараның қайда өтетінін және жерді суаруға арналған каналдың пайдалану шарттарын белгілеген. Осы келісімнің талаптары тас стелаға жазылған, бірақ Умма Лагаш бұл келісім арқылы әділетсіз артықшылық алды деп есептеді.
According to a peace between Umma and Lagash mediated by Mesilim, king of Kish had determined where the boundary lay and the terms of use of a canal used to irrigate the land. The terms of that agreement were recorded on a stone monument called a stele, but Umma continued to feel that Lagash were unfairly advantaged by it.
Эаннатумның билігі
Құсбегілер стеласында Гу Эдинді Умманың кейінгі (énsi) тонағаны жазылған, ол сол қаланы оның құдайы Шара атынан биледі, ал Энметен конусына сәйкес оның аты Уш еді. Гу Эдинді Лагаш (énsi) Эаннатум – Арғымақтар стеласының авторы – Лагаш құдайы Нинджирсудың меншігі деп жариялаған еді. Бұл тонау екі қала арасында соғысқа себеп болды. Эаннатум қарсы шабуыл жасады және Умма ауыр жеңіліске ұшырады. Бейбітшілік қайта орнаған кезде Уш қайтыс болды немесе тақтан түсірілді.
It is recorded on the Stele of the Vultures that Gu Edin was pillaged by a later (énsi) of Umma, who ruled that city on behalf of its god Shara, and whose name, according to the Cone of Enmetena, was Ush. Gu Edin had been claimed by the énsi of Lagash, Eannatum – author of the Stele of Vultures – as the property of Lagash's god, Ninĝirsu, and the pillaging precipitated a war between the two cities. Eannatum attacked back and Umma was heavily defeated. By the time peace was re established, Ush was either dead or deposed.
Келісім
Оның мұрагері Енакалли мен Эаннатум арасында бейбіт келісімге қол қойылды, соның нәтижесінде Гу Эдин Нинжирсудың меншігі ретінде бекітілді. Жаңадан келісілген шекараны белгілеу үшін терең канал қазылып, екі тас ескерткіш орнатылды: бұрыннан бар Мессилим стеласы және жаңадан ойылған ескерткіш. Леонард Уильям Кинг 1910 жылы жазған еңбегінде екінші стелада Құсбегіштер стеласындағы сияқты мәтін болуы мүмкін екенін, бірақ соңғысы шекараның өзінде орналасқан жоқ деп болжайды. Анттармен және храмдар салу арқылы бекітілген осы келісімге "иесіз" жер учаскесін құру да кірді, ол буферлік аймақ ретінде қызмет етуі тиіс болды. Умма Гу Эдиннің осы аймағында өсірген арпаны Лагаштан алынған қарыз деп есептеді, оған сәйкес пайыз төленді. Демек, Умма бұл жерді пайдалана алғанмен, тек жалға төлеу арқылы ғана. Бірақ, Умма үнемі уақтылы төлемдер жасаған жоқ.
A peace treaty was agreed between his successor, Enakalli, and Eannatum which established Gu Edin as the property of Ninĝirsu. A deep canal was dug to mark the freshly agreed border and two stone monuments were put in place: the Stele of Mesilim, which had been there before, and a newly carved one. Leonard William King, writing in 1910, suggested that the second stele may have had much the same text as the Stele of the Vultures, but that the latter would not have been on the boundary itself. The treaty, which was sealed with oaths and the erection of temples, also included the establishment of an 'ownerless' tract of land intended as a buffer, and treated any barley Umma grew in that area of Gu Edin to which it had access as a loan from Lagash, with resulting interest. That area of land, then, could be used by Umma but only by paying rent. However, Umma did not reliably pay up.
Кейінгі оқиғалар
Гу Эдинге Умма, Эаннатумның ұлы Энтемена билік еткен кезде кем дегенде екі рет басып кірді: бір рет Ур-Лумма, ал екінші рет оның ізбасары Илли. Энтеменаның мәлімдемесіне сәйкес, алғашқы шабуыл мүжілсіз жеңіліске ұшырады, ал екіншісі ұзаққа тоқталмады. Лугальзагези бүкіл Шумерді жаулап алғаннан кейін, өзі Аққадтың Саргонынан жеңіліске ұшырады.
Gu Edin was invaded by Umma at least twice during the reign of Eannatum's son, Entemena: once by Ur Lumma and once by his successor Illi. The first attack was defeated soundly, according to Entemena's account, and the second was not lastingly successful. Lugalzagesi went on to conquer the whole of Sumer, until he was himself vanquished by Sargon of Akkad.