1481 жылғы Рим Папасының бұйрығы: Атлант мұхитының бөлінісі және Африка жағалауындағы құқықтар
Aeterni regis
1481 ж. Папа Сикст IV Aeterni regis бұйрығымен Канар аралдарын Испанияға, Африка мен Үндістанға португалиялықтардың құқығын бекітті. Атлант үстемдігі үшін күрес.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1481 жылғы папалық бұйрық
1481 papal bull
"Мәңгілік патша" (ағылш. "Of the eternal king") деген атпен белгіленген папалық бұйрық 1481 жылдың 21 маусымында Папа Сикст IV тарапынан жарияланды. Ол Алкасовас шартының мазмұнын бекітіп, Канар аралдарын Кастилияның меншігінде қалдыруын және Африкада және шығысқа қарай Үндістанға дейінгі христиан елдерінің барлық жаңа аумақтық иеленулерін Португалияға беруін қайта растады.
The papal bull Aeterni regis [English: "Of the eternal king"] was issued on 21 June 1481 by Pope Sixtus IV. It confirmed the substance of the Treaty of Alcáçovas, reiterating that treaty's confirmation of Castile in its possession of the Canary Islands and its granting to Portugal all further territorial acquisitions made by Christian powers in Africa and eastward to the Indies.
Өмірбаян
Кастилия мұрагерлігі соғысы 1475 жылдан 1479 жылға дейін Португалия мен Кастилия арасында Кастилияның Генрих IV-інен кейін кім мұрагерлікке ие болу керек – оның қызы Жоанна ма, әлде оның жартылай әпкесі Изабелла ма – деген мәселе бойынша жүрді. Жоанна Португалияның Афонсо V-ге, ал Изабелла Арагонның Фердинанд II-ге үйленді. Бұл соғыстың түпкі себебі Атлантикадағы үстемдік үшін ондаған жылдар бойы сақталған келіспеушіліктер болды. Екі мемлекет те Канар аралдары мен Африканың батыс жағалауына аумақтық құқық таластады. Кастилия құрлықтағы шайқастарда бірқатар жетістіктерге қол жеткізсе, теңізде Португалия артықшылыққа ие болды.
The War of the Castilian Succession was fought between Portugal and Castile from 1475 to 1479 over who should succeed Henry IV of Castile, his daughter, Joanna or his half sister, Isabella. Joanna was married to Afonso V of Portugal and Isabella was wed to Ferdinand II of Aragon. Underlying this were decades long disagreements over hegemony of the Atlantic. Both kingdoms claimed territorial sovereignty over the Canary Islands and the West Coast of Africa. While Castile had some success in land battles, Portugal had the advantage at sea.
Алкачовас шарты
Беатриче, Визеу герцогинясының, Афонсо V-нің бірінші туысы және Кастилияның Изабелланың тәтесі арқылы тараптар келісімге келді. 1479 жылы 4 қыркүйекте Португалияның оңтүстігіндегі Алкачоваста (Дона Беатрис үйінде) шарт жасалды. Екі жақ та бір-бірінің патшалығына кез келген талаптан бас тартуға келісті. Келісімде 1431 жылғы келісімнің шарттары, оның ішінде жерлерді қайтару, тұтқындарды босату және бекіністерді бұзу туралы мәселелер қамтылды. Сонымен қатар, Португалия Канар аралдарын Кастилияға өткізді, ал Кастилия өз кезегінде Португалияның Азор, Мадейра, Кабо-Верде аралдарындағы және Гвинея жағалауындағы иелігі мен сауда құқығын мойындады. Шарттарды бұзған жағдайда 300 000 алтын "добла" айыппұл салынатыны да белгіленді. "Терсериас де Моура" деген қосымша келісім Афонсо V-нің немересі Альфонсоның Кастилияның үлкен қызы Изабелламен, сол аттас Изабелламен некелесуін ұйымдастырды. Бұл келісімге сәйкес, балалар екі патшалықтың шекарасына жақын Морос қаласында Дона Беатристің қадағалауында, некеге тұруға жетілгенше өмір сүреді. Шартта тараптар оның шарттарын қатаң сақтауға солемді ант бергені және Пападан немесе оның өкілінен анттан босануға тырыспауға уәде бергені де көрсетілген. 1481 жылы 4 мамырда Португалия королі Афонсо V өзінің ұлы Инфанте Жоаоға Гвинеядағы сауда және балық аулау құқығын берді, сондай-ақ принцтің рұқсатынсыз ешкімнің сонда баруына тыйым салды. Тамыз айының соңында ханзада Жоао әкесінен кейін таққа отырды. Оның басты мақсаты – Шығысқа теңіз жолын табу болды.
Through the good offices of Beatrice, Duchess of Viseu, first cousin of Afonso V and aunt to Isabella of Castile, the parties negotiated a settlement. A treaty was entered into at Alcáçovas, in southern Portugal, (at the house of Dona Beatrice), on 4 September 1479. Each side agreed to relinquish any claims to the other's kingdom. The agreement incorporated terms of a 1431 agreement regarding restitution of places, release of prisoners, and demolition of fortresses. In addition, Portugal ceded the Canaries to Castile, and Castile, in turn recognized Portugal's possession and rights of trade in the Azores, Madeira, the Cape Verde Islands, and the coast of Guinea. It was further stipulated that any violation of the terms would incur a fine of 300,000 gold "doblas". A collateral agreement, the "Tercerias de Moura" arranged the marriage of Afonso V's grandson Alfonso to Isabella of Castile's oldest daughter, also named Isabella. It provided that the children would live at Mouros, a town near the border between both kingdoms, under the supervision of Dona Beatrice, until they were old enough to wed. The treaty also states that the parties took a solemn oath to abide by its terms, and pledged not to subsequently seek or avail themselves of a dispensation from the oath from the Pope or his representative. On May 4, 1481, King Afonso V of Portugal granted his son, Infante Joao the trade and fisheries of Guinea, and prohibited anyone from going there without a license from the prince. By the end of August Prince John had succeeded his father as king. His main objective was to find a sea route to the East.
Папаның қолдауы
Бұл бұйрық Николай V-тің 1455 жылы жариялаған Romanus Pontifex бұйрығын растады. Ол сонымен қатар Португалия мен Кастилияның Алкачовас шартында келіскен шарттарын да қамтыды, бұл тараптардың аумақтық бөлінісіне моральдық құқық берді. Малин Ньюиттің "Португалияның теңіз арқылы кеңею тарихы" еңбегінде айтылғандай, "Португалия империясы, егер қарсыластары жақсы қаруланған болса, мұндай өркендеуге жете алмас еді". Дегенмен, Изабелла мен Фердинанд Гранада соғысына қатысып жатты, Англия династиялық шиеленіске тартылған, ал Франция королі Людовик XI Италия мәселелеріне ден қойып отырды.
The bull confirmed the earlier bulls Romanus Pontifex, issued by Nicholas V in 1455. It also incorporated the terms already agreed to by Portugal and Castile in the Treaty of Alcáçovas, lending moral authority to the parties' territorial division. According to Malyn Newitt in A History of Portuguese Overseas Expansion, "Portuguese's empire was able to grow in a manner which would have been impossible if it had been challenged by a well armed opponent." However, Isabella and Ferdinand were involved in the Granada War, England was embroiled in dynastic conflict, and Louis XI of France was drawn to the affairs of Italy.