Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испанияның тарихи аймағы
Historical region of Spain
Кастилия немесе Кастилия (/k//æ/'/s//t//iː//l/; Lang es kasˈtiʎa) – Испанияда орналасқан, нақты шекаралары жоқ аумақ. Кастилия ұғымын қолдану, 19 ғасырғы детерминистік географиялық түсінік – Кастилияны Испанияның орталық таулы жазығының ("далалық ядро", Месета Орталықпен байланысты) ретінде қарастыру және аумақтық жағынан өзгеретін, ұзақ уақытқа созылған тарихи бірлік (Кастилия Корольдігі)пен байланыстыруға негізделген. Ұғымның нақты семантикалық бекітілуін/шектелуін (диалогтық құрылым) жақтаушы ұсыныстар, Кастилияны құраушылардың әлеуметтік іс-қимылынан тысқарыда жоқ нәрсені шындыққа айналдыруға негізделген эссенциалистік аргументтермен байланысты, олар Кастилияны кез келген отан ретінде қабылдап қана қоймай, сонымен қатар оған қарсы тұрады. Кастилия мен Испания арақатынасы – қызу тақырып, себебі зиялылар, саясаткерлер, жазушылар немесе тарихшылар Кастилияның Испанияны ана ретінде қарастыру идеясын қолдады, жіңішкеледі немесе жобады, соның салдарынан Кастилия туралы ғылыми емес пікірталастарға әсер етті. Кастилия атауының "қамалдар жерінен" шыққандығы айтылады (испан тілінде castillo – қамал), бұл маврлардан христиандық қайта басып алу үшін аймақта салынған қамалдарға сілтеме жасайды. Олар Испанияның 1833 жылғы аумақтық бөлінісінде ресми түрде анықталды.
Castile or Castille (/k//æ/'/s//t//iː//l/; Lang es kasˈtiʎa) is a territory of imprecise limits located in Spain. The use of the concept of Castile relies on the assimilation (via a metonymy) of a 19th century determinist geographical notion, that of Castile as Spain's centro mesetario ("tableland core", connected to the Meseta Central) with a long gone historical entity of diachronically variable territorial extension (the Kingdom of Castile). The proposals advocating for a particular semantic codification/closure of the concept (a dialogical construct) are connected to essentialist arguments relying on the reification of something that does not exist beyond the social action of those building Castile not only by identifying with it as a homeland of any kind, but also in opposition to it. A hot topic concerning the concept of Castile is its relation with Spain, insofar intellectuals, politicians, writers, or historians have either endorsed, nuanced or rejected the idea of the maternity of Spain by Castile, thereby permeating non scholar discourses about Castile. Castile's name is generally thought to derive from "land of castles" (castle in Spanish is castillo) in reference to the castles built in the area to consolidate the Christian Reconquest from the Moors. as they were formally defined in the 1833 territorial division of Spain.
Тарих
Бастапқыда Леон патшалығының шығыс аймағы болған Кастилия 11 ғасырда Бургос қаласын астана етіп, тәуелсіз мемлекетке айналды. Бастапқыда Бургостың көп бөлігін, сондай-ақ Виская, Алава, Кантабрия және Ла-Риоханың аймақтарын қамтитын Кастилия графлығы, 800 жылдық Реконкиста ("қайта жаулау") кезеңінде солтүстік христиан мемлекеттерінің орталық және оңтүстік Испанияны 8 ғасырдың басынан бері билеп келген мавр билеушілерінен қайтарып алудағы жетекші күшке айналды. 1085 жылы Толедо қаласын басып алу Кастилия тажының аумағына Жаңа Кастилияны қосты, ал Лас-Навас-де-Толоса шайқасы (1212) маврлардың оңтүстік Испанияның көп бөлігінен айырылуын білдірді. 1230 жылы Леон патшалығы Кастилия тажына біріктірілді, ал келесі онжылдықтарда Кордова (1236), Мурсия (1243) және Севилья (1248) қалалары жаулап алынды. 1460 жылғы 6 наурызда Португалиямен жасалған Алькачовас шарты бойынша Канар аралдарының меншігі Кастилияға берілді. 1469 жылы Арагонның Фердинанд II мен Кастилияның Изабелла I-нің некесі Кастилия мен Арагонның династиялық одағына әкелді, бұл олардың немересі Карл V екі тақты да қабылдаған 1516 жылы Испанияның біртұтас мемлекет ретінде ресми құрылуына жол ашты. Испания монархтарының тізімі мен Испания корольдерінің шежіресін қараңыз. 1492 жылы Гранада мұсылмандық патшалығы (қазіргі Гранада, Малага және Альмерия провинцияларын қамтиды) жаулап алынып, сол жылы Кастилия тажына өтті.
Originally an eastern county of the kingdom of León, in the 11th century, Castile became an independent realm with its capital at Burgos. The County of Castile, which originally included most of Burgos and parts of Vizcaya, Álava, Cantabria and La Rioja, became the leading force in the northern Christian states' 800 year Reconquista ("reconquest") of central and southern Spain from the Moorish rulers who had dominated most of the peninsula since the early 8th century. The capture of Toledo in 1085 added New Castile to the crown's territories, and the battle of Las Navas de Tolosa (1212) heralded the Moors' loss of most of southern Spain. The kingdom of León was integrated in the Crown of Castile in 1230, and the following decades saw the capture of Córdoba (1236), Murcia (1243) and Seville (1248). By the Treaty of Alcaçovas with Portugal on March 6, 1460, the ownership of the Canary Islands was transferred to Castile. The dynastic union of Castile and Aragon in 1469, when Ferdinand II of Aragon wed Isabella I of Castile, would eventually lead to the formal creation of Spain as a single entity in 1516 when their grandson Charles V assumed both thrones. See List of Spanish monarchs and Kings of Spain family tree. The Muslim Kingdom of Granada (roughly encompassing the modern day provinces of Granada, Malaga and Almeria) was conquered in 1492, formally passing to the Crown of Castile in that year.
География
Кастилия ресми мойындалмағандықтан, нақты шекаралары жоқ. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл аймақ Кастилия Корольдігінен тұрған. Корольдік көршілерімен бірігіп, Кастилия Тажына, кейіннен Испания Корольдігіне айналды. Арагон Корольдігімен және Наварра Корольдігімен біріккеннен кейін, Кастилияның құрамына ненің кіретінін анықтау біртіндеп өзгерді. Оның тарихи астанасы Бургос қаласы болды. Қазіргі Испанияда ол, әдетте, Кастилия және Леон мен Кастилия-Ла Манчадан тұрады деп есептеледі, ал оның орталығы Мадрид қаласы. Батыс Кастилия және Леон, Альбасете, Кантабрия және Ла Риоха кейде осы анықтамаға енгізіледі (тарихи, саяси және мәдени себептерге байланысты даулы мәселе). 1982 жылдан бері Испанияда екі номиналды кастильдік автономиялық қауымдастық бар, олар өздерінің ресми атауларында топонимді пайдаланады: Кастилия және Леон және Кастилия-Ла Манча. Үшіншісі, Мадрид қауымдастығы, географиялық жағдайы мен, ең бастысы, оның Автономиялық Статутындағы мәлімдемелеріне байланысты Кастилияның бір бөлігі деп есептеледі, себебі оның автономиялық процесі ұлттық мүддеден туындаған, ал Кастилияға наразылықтан емес. Бұрынғы Кастилия Тажының басқа аумақтары түрлі себептермен осы құрамнан шығарылған. Кастилия Тажының аумағында Испаниядағы барлық басқа автономиялық қауымдастықтар кірді, Арагон, Балеар аралдары, Валенсия және Каталониядан басқа, олардың барлығы бұрынғы Арагон Тажына тиесілі, сондай-ақ Наварра, оның тамыры сол аттас ежелгі Корольдікке дейін жетеді. Кастилия солтүстіктегі Ескі Кастилияға және орта ғасырларда Толедо Корольдігі деп аталған Жаңа Кастилияға бөлінді. 1230 жылдан бастап Кастилия Тажының құрамында болған Леон аймағы орта ғасырлардан бастап екі Кастилиямен тең дәрежеде дербес аймақ ретінде қарастырылды және 1980 жылдарға дейін Ескі Кастилиямен бірге карталарда көрсетілді, содан кейін екеуі бірігіп Кастилия және Леон аймағын құрады. 1833 жылы Испания әкімшілік провинцияларға бөлінді. 1833 жылдан 1982 жылға дейін екі әкімшілік емес, номиналды кастильдік аймақ болды: Сантандерді (1981 жылдан бері Кантабрияның автономиялық қауымдастығы), Бургосты, Логроньоны (1982 жылдан бері Ла Риоханың автономиялық қауымдастығы), Паленсияны, Вальядолидті, Сорияны, Сеговияны және Авиланы қамтитын Ескі Кастилия, сондай-ақ Мадридтен (1983 жылдан бері Мадридтің автономиялық қауымдастығы), Гвадалахаран, Куэнканы, Толедоны және Сиудад-Реалдан тұратын Жаңа Кастилия.
Since it lacks official recognition, Castile does not have clearly defined borders. Historically, the area consisted of the Kingdom of Castile. After the kingdom merged with its neighbours to become the Crown of Castile and later the Kingdom of Spain, when it united with the Crown of Aragon and the Kingdom of Navarre, the definition of what constituted Castile gradually began to change. Its historical capital was Burgos. In modern Spain, it is generally considered to comprise Castile and León and Castile–La Mancha, with Madrid as its centre. West Castile and León, Albacete, Cantabria and La Rioja are sometimes included in the definition (controversial for historical, political, and cultural reasons). Since 1982 there have been two nominally Castilian autonomous communities in Spain, incorporating the toponym in their own official names: Castile and Leon and Castile La Mancha. A third, the Community of Madrid is also regarded as part of Castile, by dint of its geographic enclosure within the entity and, above all, by the statements of its Statute of Autonomy, since its autonomic process originated in national interest and not in popular disaffection with Castile. Other territories in the former Crown of Castile are left out for different reasons. The territory of the Castilian Crown actually comprised all other autonomous communities within Spain with the exception of Aragon, Balearic Islands, Valencia and Catalonia, all belonging to the former Crown of Aragon, and Navarre, offshoot of the older Kingdom of the same name. Castile was divided between Old Castile in the north, so called because it was where the Kingdom of Castile was founded, and New Castile, called the Kingdom of Toledo in the Middle Ages. The Leonese region, part of the Crown of Castile from 1230, was from medieval times considered a region in its own right on a par with the two Castiles, and appeared on maps alongside Old Castile until the two joined as one region Castile and Leon in the 1980s. In 1833, Spain was further subdivided into administrative provinces. Two non administrative, nominally Castilian regions existed from 1833 to 1982: Old Castile, including Santander (autonomous community of Cantabria since 1981), Burgos, Logroño (autonomous community of La Rioja since 1982), Palencia, Valladolid, Soria, Segovia and Ávila, and New Castile consisting of Madrid (autonomous community of Madrid since 1983), Guadalajara, Cuenca, Toledo and Ciudad Real.
Тіл
Кастилия тілі Испанияның басты тілі ретінде қалыптасты – көптеген сөйлеушілер оны кастелано деп, ал ағылшын тілінде кейде кастиль, бірақ көбінесе испан тілі деп біледі. Испан тілінің атауларын қараңыз. Тарихи тұрғыдан алғанда, Кастилия Корольдігі мен халқы испан мемлекетін құрушылардың бастылары саналды, бұл оңтүстікке қарай морилерге қарсы кеңею, сондай-ақ көршілес кішігірім шығыс және батыс халықтарымен некелесу, соғыстар, ассимиляция және аннексия арқылы жүзеге асты. Испания мұрагерлік соғысынан кейін Бурбон монархиясы орнағаннан бастап, 1977 жылы парламенттік демократия келгенге дейін, кастиль тілі Испания мемлекетіндегі жалғыз ресми тіл болды.
The language of Castile emerged as the primary language of Spain—known to many of its speakers as castellano and in English sometimes as Castilian, but generally as Spanish. See Names given to the Spanish language. Historically, the Castilian Kingdom and people were considered to be the main architects of the Spanish State by a process of expansion to the South against the Moors and of marriages, wars, assimilation, and annexation of their smaller Eastern and Western neighbours. From the advent of the Bourbon Monarchy following the War of the Spanish Succession until the arrival of parliamentary democracy in 1977, the Castilian language was the only one with official status in the Spanish state.