Кіріспе

Уусимаадағы метрополитен аймағы, Финляндия

Хельсинки метрополитен аймағы (Helsingforsregionen) немесе Үлкен Хельсинки (Storhelsingfors) – Финляндияның астанасы Хельсинки төңірегіндегі метрополитен аймағы. Оған кішігірім астаналық аймақ та кіреді. «Хельсинки метрополитен аймағы», «Үлкен Хельсинки», «Елордалық аймақ» және басқа да қолданылатын терминдер нақты бекітілмеген және әртүрлі контексттерде өзгеруі мүмкін. Бұл метрополитен аймағы – елдегі ең ірі қалалық аймақ, халық саны шамамен миллионға жуық, және Финляндияның ең маңызды экономикалық, мәдени және ғылыми аймағы болып табылады. Финляндияның 14 университетінің бесеуі және қолданбалы ғылымдардың алты университеті осы аймақта орналасқан, сондай-ақ ірі компаниялар мен мемлекеттік мекемелердің көп бөлігі де осында шоғырланған. Финляндияның басты әуежайы – Хельсинки әуежайы Вантаа қаласында орналасқан. Бұл аймақтар Финляндияның оңтүстігінде, Балтық теңізінің бір бөлігі – Фин шығанағының жағалауында жатыр. Олар Уусимаа аймағының құрамына кіреді.

Елордалық аймақ

Финляндияның астаналық аймағы қатаң мағынада Хельсинки, Вантаа, Эспоо және Кауниайнен қалалық муниципалитеттерінен тұрады. Оның халқы шамамен миллионға жуық. Бұл аймақ ағылшын тілінде Capital region, фин тілінде Pääkaupunkiseutu және швед тілінде Huvudstadsregionen деп аталады, алайда терминдердің қолданылуы толыққанды бірдей емес. Тұрғындардың көп бөлігі қалалардың қалалық аймақтарында тұрады, бірақ осы қалалардың шегінде қала маңындағы және ауылдық жерлер де бар.

Хельсинки астаналық аумағы

Хельсинки астаналық аймағына Хельсинкидің серіктес қалалары және қала шенінен тыс жерлер деп есептелетін тағы онға жуық муниципалитет кіреді. Бұл муниципалитеттер – Hyvinkää, Järvenpää, Kerava, Kirkkonummi, Nurmijärvi, Sipoo, Tuusula, Mäntsälä, Pornainen және Vihti, олардың халқы шамамен миллионға жетеді. Барлық муниципалитеттер Уусимаа облысына жатады. Олардың ішінде Järvenpää, Kerava, Tuusula, Nurmijärvi, Sipoo, Kirkkonummi, Mäntsälä және Vihti қалаларының құрамында қалалық аумақтың бөліктері бар. Сонымен қатар, Porvoo, Lohja, Karkkila және шамалы дәрежеде Riihimäki қалалары, олар тығыз байланыста, тас жолмен және Riihimäki қаласында қала маңындағы пойызбен қолжетімді, сондай-ақ астанаға жақын орналасқандықтан, қазіргі уақытта аймақтық жоспарлауға жиі қосылады, бұл жалпы халық санын шамамен миллионға дейін арттырады.

Хельсинки субрегионы

Хельсинки метрополитен аймағы Карккила, Лохья және Сиунтио қалаларын да қамтитын Хельсинки кіші аймағынан ерекшеленеді. Хельсинки кіші аймағы статистикалық мақсаттар үшін пайдаланылады. Ол муниципалитеттердің және жұмыспен қамту аймағының арасындағы ынтымақтастыққа негізделген. Кіші аймақтың халқы шамамен миллион адамды құрайды.

Хельсинки аймағының ынтымақтастық ассамблеясы

Хельсинки аймағының ынтымақтастық ассамблеясы – Хельсинки аймағы муниципалитеттерінің ынтымақтастық органы, оның мүшелері муниципалитеттердің жетекші сайланған өкілдері болып табылады. Хельсинки аймағында 17 муниципалитет ынтымақтастық жасайды: Хельсинки астаналық аймағындағы қалалар: Хельсинки, Эспоо, Вантаа және Кауниайнен. KUUMA деп аталатын муниципалитеттер: Ярвенпяа, Нурмиярви, Туусула, Керава, Мянтсяля, Порнайнен, Хювинкяа, Киркконумми, Вихти және Сипоо. Әріптес муниципалитеттер: Порвоо, Лохья және Сиунтио. Қатысушы муниципалитеттердің ортақ мақсаты – ынтымақтастық пен әрекет етуді дамыту. Ынтымақтастық Хельсинки аймағындағы муниципалитеттердің аймаққа қатысты келе жатқан мәселелер туралы ортақ көзқарасына және аймақтың дамуына үлес қосуға деген ортақ ниетіне негізделген. Финляндия Статистикасы Хельсинкинің жұмыспен қамту аймағын (Helsingin työssäkäyntialue, Helsingfors pendlingsområde) 27 муниципалитеттен және миллионнан астам тұрғыннан тұрады деп көрсетеді. Бұдан өзге, күн сайын Лахтиден және тіпті Тампереден де адамдар Хельсинкиге жұмысқа барып қайтады. Финляндия Статистикасы Хельсинки қалалық аймағын да фин тіліндегі қалалық аймақ туралы ресми анықтамаға (тааджама) сәйкес анықтайды. Финляндияда қалалық аймақ – кемінде 200 адам тұратын және ғимараттар арасындағы ең көп арақашықтық 100 метрден аспайтын елді мекендер. Хельсинки қалалық аймағы Финляндиядағы ең ірісі болып табылады және бүкіл астаналық аймақты қамтиды, орманды және басқа да сирек қоныстанған аймақтарда айтарлықтай үзілістер бар. Лохья мен Порвоо қалалары әдетте Хельсинки астаналық аймағына кірмейді, бірақ егер оларды қоссақ (Хельсинкиге жақындығы мен жоғары жұмыспен қамту деңгейін ескере отырып), жалпы халық саны екі миллионға жуық болар еді. Соңғы онжылдықтарда Орталық Уусимаа муниципалитеттері ретінде белгіленген Хювинкяа, Ярвенпяа, Нурмиярви, Туусула, Мянтсяля және Порнайнен қалалық және біраз ауылдық ортаның болуына байланысты халық санының айқын өсуін көрсетті. Бұлар "Kuuma kunnat" (сөзбе-сөз "ыстық муниципалитеттер") деп те аталады.

Экономика

2020 жылы Хельсинкидің жалпы ішкі өнімі 94,2 миллиард евроны (100 миллиард АҚШ доллары) құрады. Бұл Хельсинкині Еуропалық Одақтағы қалалардың арасында 23-орынға қойды.