Кіріспе

Triphyophyllum, /t/r/ɪ/f/i/oʊ/'/f/ɪ/l/əm/ – монотиптік өсімдіктер туысы, құрамында Dioncophyllaceae тұқымдасының Triphyophyllum peltatum түрі бар. Бұл өсімдік тропикалық Батыс Африкаға, Пил Сүйелі жағалауына, Сьерра-Леоне және Либерияға тән, тропикалық орманды мекендейді. Бұл лиана, үш кезеңді өмірлік циклмен, әрқайсысы әртүрлі пішінді жапырақтарға ие, бұл оның грекше атында көрсетілген. Бірінші кезеңде T. peltatum қарапайым, сүйір жапырақтарынан тұратын, толқынды жиектері бар розетка құрайды. Топырақта жеткіліксіз фосфор болған кезде, ол дрозофиллға ұқсас, ұзын, жіңішке, безді жапырақтарды дамытады, олар шырындарды ұстайды; әрбір розеткада мұндай жапырақтардың бірінен үшке дейін болады. Өсімдіктің ересек лиана түрінде, оның ұзындығы 50 метрге дейін жететін, қалың сабақта жұптасқан "ілгектің қысымдары" бар, етқоректі емес жапырақтары болады. T. peltatum – әлемдегі расталған ең ірі етқоректі өсімдік, бірақ оның етқоректі табиғаты 1979 жылы ғана белгілі болды, өсімдіктің ашылуынан кейін 51 жыл өткен соң. Оның тұқымдары диаметрі шамамен, ашық қызыл түсті, дискі тәрізді, жемістен шығатын пішінді сабаққа ие. Тұқымның дамуының көп бөлігі жемістен тыс жүреді. Жемісі мен тұқымы бес иілген жапырақтары бар, қызғылт сары гүлден пайда болады. Тұқым кепкен кезде, оның кең шатыр тәрізді пішіні желмен таралуына мүмкіндік береді. Triphyophylum peltatum өсіру қиын; ол төрт ботаникалық бақта өсіріледі: Абиджан, Бонн, Кембридж университеті және Вюрцбург, сондай-ақ жеке коллекцияларда өте сирек кездеседі.

Қолданылуы

Triphyophyllum peltatum дәстүрлі түрде халық медицинасында қолданылады. Ол көптеген фармацевтикалық активті екіншілік метаболиттерді өндіреді, олардың кейбіреулері күшті плазмодияға қарсы активтілікке ие екені анықталды. Кейбір метаболиттердің ісікке қарсы және көп миеломаға қарсы активтілігі анықталды.