Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1954 жылы түсірілген Дэвид Макдональдтың британдық фильмі.
1954 British film by David MacDonald
"Марстан келген шайтан қыз" – 1954 жылғы британдық екінші планды қара-ақ ғылыми фантастика фильмі. Оны Данцигер ағайындары өндірді, режиссері Дэвид Макдональд, ал басты рөлдерде Патрисия Лаффан, Хью Макдермот, Хейзел Корт, Питер Рейнольдс және Адриенн Корри ойнады. Фильмді British Lion компаниясы көрсетті, ал келесі жылы ол Америка Құрама Штаттарында шықты. Марстан келген әйел ғарышкер адамдарды әкелу үшін жіберіледі, себебі олардың еркек халқы азайып барады. Келіссөздер мен қорқытулар сәтсіз аяқталған жағдайда, ол Шотландияның шалғай ауылынан күшпен көмек алуға мәжбүр болады, онда ол бұзылған ғарыш кемесін қондырды.
Devil Girl from Mars is a 1954 British second feature black and white science fiction film, produced by the Danziger Brothers, directed by David MacDonald and starring Patricia Laffan, Hugh McDermott, Hazel Court, Peter Reynolds, and Adrienne Corri. It was released by British Lion, and released in the United States the following year. A female alien is sent from Mars to acquire human males to replace their declining male population. When negotiation, then intimidation, fails she must use force to obtain co operation from a remote Scottish village where she has landed her crippled flying saucer.
Сюжет
Марстан келген әйел командир Нья өзінің ұшқыш табағында Лондонға бет алды. Ол өзінің әлеміндегі еркектер санының азаюын, "жыныстар арасындағы қырғын соғыстың" салдарынан толтыру үшін жерді іздеудегі алдыңғы қатардағы шетелдік топтың бір бөлігі еді. Жер атмосферасына кіргендегі зақым мен ұшақпен соқтығысқаннан кейін, ол Шотландияның шұңқырлы аймағына қонуға мәжбүр болды. Ол параличтейтін немесе өлтіретін сәулелі қарумен қаруланған және Чани атты алып, қауіпті роботпен бірге болды. Астрофизик профессор Арнольд Хеннесси мен журналист Майкл Картер британ үкіметі тарапынан метеорит салдарынан болған апатты зерттеу үшін жіберілді. Олар Джеймисон жұбайлар басқаратын, Шотландия тауларының тереңдігіндегі "Бонни Чарли" атты шалғайдағы қонақ үйіне келді. Барда олар үйленген ер адаммен болған махаббат оқиғасынан қашу үшін "Бонни Чарлиге" келген Эллен Прествикпен кездесті. Ол Картермен тез арада романдық қарым-қатынас орнатты. Сонымен қатар, қашқан сотталған Роберт Джастин (Альберт Симпсон есімімен) әйелін қасақана өлтіргені үшін сотталған, Дорис барменмен қайта қосылу үшін қонақ үйіне келді. Нья қонақ үйіне келіп, Джеймисонның жөндеушісі Дэвидті күлге айналдырып, барға кірді. Марсқа өзімен бірге келуге көнбегендерді көргенде, ол оларды қорқытып, қонақтар мен қызметкерлерді көрінбейтін қабырғамен тоғытып, Чаниді босатып, сарайдың көп бөлігін жоқ қылды. Джастин мен Томмиді, Джеймисонның жас немересін, жасырынғанын байқаған Нья Томмиді еркек үлгісі ретінде ұрлап, Джастинді миды басқару арқылы қонақ үйіне қайтарды. Нья профессор Хеннессиді ғарыш кемесіне алып келіп, марстық өркениеттің технологиялық жетістіктерін, соның ішінде кеменің атомдық қуат көзін көрсетті. Томми үшін Картер Ньямен Марсқа ерікті түрде баруға келісті. Ньяны жеңудің жалғыз жолы – алаялық екенін түсінген Хеннесси Картерге ұшып шыққаннан кейін кеменің қуат көзін саботаждауды ұсынды. Бірақ Картер кемеге кірмес бұрын, Чаниді басқару құралын ұрлап алуға тырысты, бірақ Ньяның миді басқару қабілеті бұл әрекетін тоқтатып қойды. Нья Картерді босатып, екеуі де барға оралды, онда ол Лондонға кеткенде қонақ үйін жойып, ішіндегі барлығын өлтіретінін жариялады. Алайда ол өлімнен құтылу үшін бір еркектің өзімен бірге келуіне рұқсат берді. Ерлер лотерея тартты және Картер жеңіске жетті, әлі де Хеннессидің ғарыш кемесін жою жоспарын іске асыруға үміттенеді. Соңғы сәтте Джастин, барда жалғыз және енді Нья қайтып келгенде миді басқарудан босап, өз еркімен онымен бірге баруға ұсыныс жасады. Ұшып шыққаннан кейін ол Ньяның ұшқыш табағын саботаждап, Жердегі адамдарды құтқару үшін өзін құрбан етіп, әйелінің өлімі үшін өкпесін тоқтатты. Тірі қалғандар барда ішімдік ішіп, құтылуларын тойлады.
Nyah, a female commander from Mars, heads for London in her flying saucer. She is part of the advance alien team looking for Earthmen to replace the declining male population on her world, the result of a "devastating war between the sexes". Because of damage to her craft, caused when entering the Earth's atmosphere, and an apparent crash with an airliner, she is forced to land in the remote Scottish moors. She is armed with a raygun that can paralyse or kill, and is accompanied by a tall, menacing robot named Chani. Professor Arnold Hennessey, an astrophysicist, accompanied by journalist Michael Carter, is sent by the British government to investigate the effects of the crash, believed to be caused by a meteorite. The pair come to the Bonnie Charlie, a remote inn run by Mr and Mrs Jamieson in the depths of the Scottish Highlands. At the bar they meet Ellen Prestwick, a fashion model who came to the Bonnie Charlie to escape an affair with a married man. She quickly forms a romantic liaison with Carter. Meanwhile, escaped convict Robert Justin (under the alias Albert Simpson), convicted for accidentally killing his wife, comes to the inn to reunite with barmaid Doris, with whom he is in love. Nyah happens across the inn, incinerates the Jamiesons' handyman David, and enters the bar. When she finds no one willing to come with her to Mars, she responds with intimidation, trapping the guests and staff within an invisible wall and turning Chani loose to vaporise much of the manor’s grounds. Discovering Justin and Tommy, the Jamiesons' young nephew, hiding in the grounds, Nyah kidnaps Tommy as a possible male specimen, and sends Justin back to the inn under some manner of mind control. Nyah then brings Professor Hennessy aboard her spaceship to view the technological achievements of Martian civilisation, including the ship's atomic power source. In exchange for Tommy, Carter volunteers to go to Mars with Nyah. Realising that the only road to victory over Nyah requires trickery, Hennessy suggests Carter sabotage the ship's power source after take off. However, Carter attempts a double cross before boarding the ship, snatching Nyah's controller for Chani, but this attempt is thwarted by Nyah's mind control powers. Carter is released by Nyah, and they both return to the bar, where she announces that she will destroy the inn and kill everyone within when she leaves for London. However she allows for one man to go with her in order to escape death. The men draw lots and Carter wins the draw, still hoping to enact Hennessy's plan to destroy the spaceship. At the last minute, Justin, alone at the bar and now free from mind control when Nyah returns, offers to go with her of his own free will. After take off he successfully sabotages Nyah's flying saucer, sacrificing himself to save the men of Earth, and atoning for the death of his wife. The survivors celebrate their escape with a drink at the bar.
Өндіріс
Франк Дж. Делло Стриттомен сұхбаттасқанда сценарист Джон Чартрс Матер «Марстан келген шайтан қызы» фильмі Данцигерлермен жұмыс істеп жатқанда туындағанын айтты, олар «Calling Scotland Yard» (1953) фильмін американдық телесериал ретінде де, Ұлыбритания мен Британ Достастығында кинофильмдер ретінде де көрсетті. Матердің сөзіне қарағанда, түсірілім мерзімінен бұрын аяқталған соң, оған Данцигерлер үшін фильм түсіру студиясының қалған уақытын пайдалануға бұйрық берілді. Сондай-ақ, Патрисия Лаффанның «шайтан қызы» костюмін дизайнер Джон Сатклифф экономикалық тұрғыдан жасаған. Фильм Шеппертон студиясында суретші-қоюшы Норман Г. Арнольд салған декорациялармен түсірілді. Бұл фильм өте төмен бюджетпен түсірілді, фильмнің өзі зақымданған жағдайларды қоспағанда, қайта түсірілмеді; ол үш апта бойы түсірілді, көбінесе түнгі уақытта. Кейіннен актриса Хейзел Корт: «Мен түсірілім алаңындағы керемет көңілді есімде сақтаймын. Бұл фильмді репертуарлық труппа ойнағандай болды» деді. «Чени» деп аталған роботты Джек Уайтхед жасады және оны адам басқарды. «Жер бетіндегі тыныш күн» (1951) фильміндегі «Мистер Карпентер» кейіпіндегі Клаутуды сценарист Эдмунд Х. Норт Иса Мәсіхті еске түсіру үшін ойлап тапқан. Марстан келген Ньях әйелінің анти-Мария бейнесі болуы мүмкін деген жорамалдар бар. «Devil Girl from Mars» фильмінің дыбыс режиссері Джерри Андерсон (Джеральд Андерсон деп те белгіленген), кейіннен «Thunderbirds» сияқты Ұлыбритания телесериалдарын жасады. Уақыт пен ақшаны үнемдеу үшін композитор Эдвин Астли «Сабер Лондон» телесериалының музыкасын фильмге қайта пайдаланды.
In an interview with Frank J. Dello Stritto, screenwriter John Chartres Mather claimed that Devil Girl from Mars came about while he was working with The Danzigers, who were producing Calling Scotland Yard (1953) that appeared as both an American television series and as cinema featurettes in Great Britain and the British Commonwealth. When production finished ahead of schedule, Mather says he was ordered to use up the remaining film studio time already booked and paid for by working on a feature film for the Danzigers. The interview also states that Patricia Laffan's devil girl costume was economically made by designer John Sutcliffe. The film was made at Shepperton Studios with sets designed by the art director Norman G. Arnold. It was made on a very low budget, with no retakes except in cases where the actual film stock became damaged; it was shot over a period of three weeks, often filming well into the night. Actress Hazel Court later said: "I remember great fun on the set. It was like a repertory company acting that film". The robot, named Chani, was constructed by Jack Whitehead and was operated by a human being. The alien Klaatu, posing as "Mr. Carpenter" in The Day the Earth Stood Still (1951), was intended by screenwriter Edmund H. North to evoke Jesus Christ, are there are indications that the Martian woman Nyah was intended to evoke an anti Virgin Mary image. Devil Girl from Marss sound editor was Gerry Anderson (credited as Gerald Anderson), later to create UK television series such as Thunderbirds. To save time and money, composer Edwin Astley reused his Saber of London TV series score for the film.
Сыни қабылдау
Фильмнің түсірілуі кезінде Гавин Ламберт The Monthly Film Bulletin журналында былай деп жазды: Бұл ғылым фантастикасындағы алғашқы британдық әрекет өте қызықты, әсіресе Патрисия Лаффанның керемет Ньясының арқасында. Қара жібек шұлық, қара плащ, металл сияқты перука және макияжбен жабылып, ол ұйқыдағы адамдай қимылдайды, сөйлесіп тұрған адамына ешқашан қарамастан, өз сөздерін – әсіресе планетасының ғылыми кереметтерін сипаттайтындарын – сабырсыздықпен, монотонды түрде айтады, олардың кез келген мағынасы бар екенін тіпті мойындамайды. Ньяны қайтадан көргіміз келеді, әсіресе сериалда. Манекен мен журналист арасындағы махаббат оқиғасы да ағылшын өмірін жақсы білетіндерге ұнайды. Сценарий, диалог, кейіпкерлер мен арнайы эффектілердің деңгейі төмен; бірақ олардың қарапайым шынайы еместігінің өзі де қызықты. Бұл фильмде жоюға тілек білдіретін бірде-бір кемшілік жоқ. Барлығы өз орнында өте кемелді. Kine Weekly журналы да осы кезеңде былай деп жазды: Кейіпкерлердің тиімді өзара әрекеттесуі адамдардың қызығуын оятып, маңызды көріністерді шектемейді, ал соңындағы жарылыс әсерлі. Бірден тапқырлықпен жасалған және шеберлікпен сомдалған әйелдік элементтері бар, екі әлемді де жеңіп алуы оған үлкен көмек тигізеді. Суреттегі "ұшатын тарелка" қашықтықта көрсетілгенімен, шеберлікпен түсірілген кадрлар оның шындығына сендіреді, ал кейіпкерлер осы эффектілерге көлеңке түсірмейді. Ракета кемесінің қонуы, ұшып кетуі және жойылуы әсерлі болғанымен, бұл адамдардың қызығуын жоймайды. Альберт жасаған құрбандық – оқиғаның мағынасы мен мәнін анықтайды. Rolling Stone журналының авторы Даг Пратт "Марстан келген шайтан қызды" "керемет жаман фильм" деп атады. "Ойнау өте нашар, бірақ фильмнің өзі қызықты, тіпті жергілікті театр үйірмесіне барып, оны "Бригадун" орнына қоюға кеңес берер едім". Америкалық киносыншы Леонард Мальтин бұл фильмді "күлкілі түрде салтанатты, британдық арзан фильмдердің пародияс" деп сипаттады. "Марсқа саяхат: NASA-ның Марс миссиясының артындағы адамдардың оқиғалары" атты кітабында Мюрхед және авторлар тобы фильмді "күдіссіз нашар, бірақ қызықты" деп атады. Олар сюжеттің "қазіргі және болашақ мүмкіндіктерді зерделеуден гөрі, 1950-ші жылдардағы саяси көзқарас пен гендерлік теңсіздіктің көрінісі" екенін атап өтті. "Марс: Адам қиялының саяхаты" кітабында Эрик С. Рабкин Нья кейіпкерін доминатриксаға, тіпті неонацистке теңеді. Ол фильмде "көптеген күшті суреттер мен санадан тыс қорқыныштар" кеңінен ирониямен көрсетілгенін айтты. Әйтпесе, "психологиялық байланыс болмаса, мұндай нашар фильмді қалай көруге болады?" Британдық киносыншысы Лесли Хэлливелл: "Ол кездегі ғылыми фантастикалық қызығушылықты пайдалануға жасалған ақымақтық әрекет. Бюджет қиялыңызға сай". "Британдық дыбыстық фильмдер: студиялық жылдар 1928–1959" кітабында Дэвид Куинлан фильмді "орташа" деп бағалады: "Сөйлейтін ғылыми фильм ертедегі сериал сияқты дамып өтеді". Чибналл мен Макфарлейн "Британдық 'Б' фильмі" кітабында былай деп жазды: "[Нья] былғары бас киім, плащ және шпилькалы бут киіп, доминатрикса ретінде бейнеленген, сол кездегі британдық киноөндірісіндегі шынымен де таңғаларлық кейіпкер: бұл S&M фетишизмінің астындағы әлемі кенеттен пайда болғандай, сонымен бірге ұлттың ұжымдық санасыздығы да ортаға шыққандай. Өзінің механикалық күшімен (тоңазытқышты еске түсіретін аяқтары бар роботтың) қолдауымен ол фильмнің сценарийінде қамтылуға тырысатын жыныстық қуатты береді және қонақ үйдің басқа қонағы, Хазел Корт сомдаған, қаладан келген модельдің елде көбірек уақыт өткізу, дұрыс адамды табу және балалы болу тілегіне мүлдем басқа мағына береді. Нья – соғыстан кейінгі жылдары алаңдаған патриархатқа эротикалық қауіп. Ол жер бетіндегі мақтаныш еркектерді өзінің аналық тәртібі үшін жыныстық құлға айналдыру үшін келеді. Сондықтан "Марстан келген шайтан қыз" – лагерь классигі ғана емес, сонымен қатар 1950-ші жылдардағы британдық киносындағы идеологиялық маңызды сәт. Лос-Анджелестегі авангардтық суретші Гронк бұл фильмді өзінің мансабын таңдауда басшылыққа алған маңызды фактор деп атады. "Марстан келген шайтан қыз" үй видеосы арқылы танымал болды.
At the time of the film's release Gavin Lambert wrote in The Monthly Film Bulletin: This primitive British effort at science fiction is quite enjoyably ludicrous, mainly on account of Patricia Laffan's splendid Nyah. Clothed in black silk tights, a black cloak, a metallurgical looking wig and walled in make up, she moves with the air of a sleep walker, never looking at the person to whom she is talking and speaking her lines – particularly those describing the scientific marvels of her planet – in an impatient monotone, as if contemptuous of any meaning they may, from time to time, contain. One would like to see Nyah again, preferably in a serial. The romance of mannequin and journalist, also, will have its appeal to connoisseurs of life among the English. Settings, dialogue, characterisation and special effects are of a low order; but even their modest unreality has its charm. There is really no fault in this film that one would like to see eliminated. Everything, in its way, is quite perfect. Contemporaneously Kine Weekly said:Effective interplay of character establishes human interest without curbing essential spectacle, and the ending literally goes with a bang. At once ingenious stunt ofering and artful woman's stuff, its conquest of both worlds stands it in good stead. The picture keeps the strange and frightening 'flying saucer' at a respectable distance, but resourceful camera work gives the illusion validity and the characters are not dwarfed by the gimmicks. Although the shots of the rocket ship landing, departing and disintegrating are arresting, they are not introduced at the expense of human interest. The sacrifice made by Albert is the heart of its sensational and salutary matter. Rolling Stone columnist Doug Pratt called Devil Girl from Mars a "delightfully bad movie". The "acting is really bad and the whole thing is so much fun you want to run to your local community theatre group and have them put it on next, instead of Brigadoon." American film reviewer Leonard Maltin said the film is a "hilariously solemn, high camp British imitation of U. S. cheapies". In Going to Mars: The Stories of the People Behind NASA's Mars Missions Past, Present, and Future, Muirhead et al describe the film as "an undeniably awful but oddly interesting" film. They noted that the plot was "more a reflection of the 1950s view of politics and the era's inequality of the sexes than a thoughtful projection of present or future possibilities". In Mars: A Tour of the Human Imagination, Eric S. Rabkin likens the character Nyah to a dominatrix and even a neo Nazi. He said of the film that, "a host of charged images and subconscious fears" are handled with a broad camp irony. Otherwise, "without some underlying psychological engagement, how could anyone sit through a movie so badly made"? British film critic Leslie Halliwell said: "Absurd attempt to cash in on the then new science fiction craze. The budget matches the imagination." In British Sound Films: The Studio Years 1928–1959 David Quinlan rated the film as "average", writing: "Talky science film runs like an early serial." Chibnall and McFarlane in The British 'B' Film wrote: <blockquote>Clad as a dominatrix in leather cap, cloak and stiletto boots, [Nyah] is a genuinely shocking figure in the staid world of British film making of the time: it is as if the underworld of S&M fetishism had suddenly surfaced, and with it the collective unconscious of the nation. Backed by the mechanised might of her faithful robot (resembling a fridge on legs) she imparts a sexual charge that the film's scenario struggles to contain, and gives a wholly different spin to the desire expressed by another of the inn's visitors, the prodigal metropolitan model played by Hazel Court, to spend more time in the country, find the right man, have children. Nyah is an eroticised threat to a patriarchy that was increasingly troubled in the post war years. She comes to turn the proud men of Earth into sex slaves for her matriarchal order. Devil Girl From Mars is, therefore, not only a camp classic but an ideologically significant moment in 1950s British cinema. The Los Angeles avant garde artist Gronk lists this film as the crucial factor that guided him in his career choice. Devil Girl from Mars developed a following via home video.