Кіріспе

АҚШ Әскери-теңіз күштеріндегі шен

Флот адмиралы (қысқартылған FADM) – АҚШ Әскери-теңіз күштеріндегі бес жұлдызды жоғары офицерлік шен, оның артықшылықтары өмір бойына белсенді қызметтегі жалақыны қамтиды. Флот адмиралы адмиралдан жоғары, Армия генералы мен Әуе күштері генералына баламалы. Бұл шен қазіргі уақытта қолданыста және бекітілгенімен, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ешбір офицері қазір оны иеленбеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде осы шенді төрт офицер ғана алған: Уильям Д. Лихи, Эрнест Дж. Кинг, Честер У. Нимиц және Уильям Халси кіші. Лихи, Кинг және Нимиц 1944 жылдың желтоқсан айында, ал Халси 1945 жылдың желтоқсан айында осы шенге көтерілді. Барлық төрт офицер 1940 жылдардың соңында зейнетке шықса да, флот адмиралы шені өмір бойы сақталады. Соңғы белсенді флот адмиралы Нимиц болды, ол 1966 жылы қайтыс болды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Флот адмиралы дәрежесін алудың тағы бір үміткері адмирал Реймонд А. Спраунс болды; ол мен Холси арасындағы таңдау адмирал Кинг ақыры Холсиді таңдағанға дейін бірнеше ай бойы талқыланған мәселе болды. АҚШ өкілі Карл Винсон, Өкілдер палатасының Қарулы Күштер комитетінің төрағасы және Холсидің жақтаушысы, Спраунстің флот адмиралы қызметіне көтерілуіне кедергі келтірді (бірақ оның қызметі Винсон зейнеткерлікке шыққаннан кейін де тоқтатылды). Оның орнына Спраунстің жетістіктері Конгрестің арнайы актісі арқылы ерекше құрметке ие болды, оған өмірінің қалған бөлігінде төрт жұлдызды адмиралдың толық жалақысы берілді. Спраунс бұл мәселеге қатысты келесі сезімдерін білдірді:

Әскери қызметтен шыққан алғашқы флот адмиралы – Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін дереу зейнеткерлікке шыққан Эрнест Кинг болды. Честер Нимиц пен Уильям Холси екеуі де екі жылдан кейін зейнеткерлікке шықты, ал Уильям Лихи 1949 жылы белсенді қызметтен кеткен соңғы флот адмиралы болды. 78-482 мемлекеттік заңға сәйкес, белсенді қызметте жүрген флот адмиралдары жоғарғы жартысының контр-адмиралымен (екі жұлдызды) бірдей жалақы алады және 5000 доллар жеке жәрдемақы алады, ал зейнеткерлікке шыққаннан кейін белсенді қызметтегі жалақысының 75% көлемінде жалақы алады. 79-333 мемлекеттік заңы Лихи, Кинг, Нимиц және Холсидің атағын тұрақты етіп бекіткенде, сондай-ақ осы офицерлер зейнеткерлікке шыққаннан кейін толық жалақы мен жәрдемақы алуларын қарастырды. Әскердің генералы сияқты, флот адмиралы да әскери-теңіз күштерімен бірге көмекші (капитандық әскери-теңіз дәрежесі), хатшы және санитармен қызмет етуге құқылы болды. 1950 жылдардың соңында флот адмиралдарының үшеуі қайтыс болды, ал 1960 жылға қарай Честер Нимиц АҚШ әскери-теңіз күштерінің жалғыз тірі флот адмиралы болды. Ол Сан-Францискодағы штабымен Батыс теңіз шекарасының әскери кеңесшісі қызметін атқарды. Нимиц 1966 жылы қайтыс болды, содан бері басқа флот адмиралдары тағайындалмады.

Қазіргі қолданысы

Уильям Холсиден бері флот адмиралы шеніне ешбір офицер тағайындалмаған. Флот адмиралы шені АҚШ Әскери-теңіз күштерінің шені ретінде сақталады және АҚШ Сенатының мақұлдауымен қайтадан берілуі мүмкін. Дегенмен, Президент Сенаттың келісімімен, қажет деп тапқан кез келген уақытта бесінші жұлдызды тағайындауға құқылы. 1990 жылдары Қорғаныс министрлігінің академиялық орталарында Біріккен штабтар төрағасына бес жұлдыздық шен беру туралы ұсыныстар жасалған. Соңғы 2000 жылдардың аясында кейбір сарапшылар жаһандық терроризмге қарсы соғыстағы әскери жетекшіні бес жұлдыздық шенге көтеруді ұсынды.

Әскери-теңіз флотының адмиралынан жоғары дәрежеде

Әскери-теңіз күштерінде флот адмиралынан жоғары ресми атақ жоқ. АҚШ әскери қызметінде флот адмиралынан жоғары танылған жалғыз атақ – 1976 жылы Конгресс қабылдаған заңмен Джордж Вашингтонға берілген Армия генералдары атағы. Ол бұл атақ арқылы Армияның өткен және қазіргі барлық шендерінен жоғары қойылды.