Кіріспе

Әскери-теңіз күштерінің командирі пайдаланатын кеме – топтың жетекші кемесі, дүкені, университеті немесе өнімі. Флагман – әскери-теңіз кемелері тобының командирі пайдаланатын кеме, әдетте арнайы туымен ұшқысына рұхсат етілген жоғары шенді офицердің кемесі. Көбірек қолданылғанда, бұл кемелер флотындағы жетекші кеме, әдетте бірінші, ең үлкен, ең жылдам, ең қаруланған немесе ең танымал кеме. Сонымен қатар, "флагман" термині жылдар бойында телерадио хабарларын тарату, автомобиль, білім беру, технология, әуе компаниялары және бөлшек сауда сияқты салалардағы ең жоғары беделді немесе ең қымбат өнімдер мен орындарды білдіретін метафораға айналды.

Теңізде пайдалану

Әскери-теңіз күшінде флагман термині негізінен уақытша тағайындама болып табылады; флагман – адмиралдың туы көтерілген жерде болады. Дегенмен, адмиралдарға әрқашан қосымша жабдықтар қажет болды, оның ішінде флоттың барлық капитандырын қабылдай алатын үлкен кеңес бөлмесі және адмирал штабының жоспарлар жасап, бұйрықтар дайындауға арналған орын. Тарихи тұрғыдан алғанда, мұндай талаптарды тек ірі кемелер ғана қанағаттандыра алды. Бұл термин сауда флотында да қолданылды, себебі мемлекеттік теңіз күші мен сауда флоты арасындағы шекара анық емес еді. Мысалы, «Си Венчур» – Вирджиния компаниясы флотының флагманы, оның капитаны Корольдік теңіз күшінің вице-адмиралы Кристофер Ньюпорт болса, 1609 жылғы үшінші жөнелтім кезінде компания флотының адмиралы сэр Джордж Сомерс оның бортында болды. Желкенді кемелер дәуірінде флагман әдетте бірінші рангтағы кеме болды; үш палубаның бірінің кормасы адмиралдың кабинеті мен штаб кеңсесі ретінде пайдаланылды. Мұны 1805 жылғы Трафальгар шайқасында адмирал Горацио Нельсонның флагманы болған және қазір Портсмуттан Корольдік теңіз күшінің Бірінші теңіз лордының салтанатты флагманы ретінде қызмет ететін кемеде көруге болады. Бірінші рангтан төменгі кемелер де флагман ретінде қызмет ете алатын: «Конституция» фрегаты (төртінші ранг) 19 ғасырдың басында АҚШ Әскери-теңіз күшінің бір бөлігі үшін флагман болды. 20 ғасырда кемелердің өлшемдері артқандықтан, ірі типтегі кемелер – крейсерлер және одан да үлкендері командир мен штабты қабылдай алатын болды. Кейбір ірі кемелерде адмирал мен оның штабы пайдалануы үшін жеке флагшток болуы мүмкін, ал капитан негізгі навигациялық мостиктен басқаруды жүзеге асырады. Флагманның негізгі міндеті флотты үйлестіру болғандықтан, ол міндетті түрде басқа кемелерге қарағанда күшті қаруланған немесе брондалған емес. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде адмиралдар көбінесе үлкен кемеге қарағанда жылдам кемені артық көретін. Қазіргі заманғы флагмандар негізінен соғыс үшін емес, басқару және бақылау үшін жасалған, олар басқару кемелері деп те аталады.

АҚШ-тағы колледждер мен университеттер

АҚШ-тың көптеген штаттары мемлекеттік университет білімін бір немесе бірнеше университет жүйесі арқылы ұсынады, әр жүйеде штаттың әр жерінде орналасқан бірнеше кампус болады. «Флагмандық мекеме» немесе «флагмандық университет» термині әрбір штаттық жүйедегі жеке мектепке немесе кампусқа қолданылуы мүмкін. Мысалы, Колледж кеңесі флагмандық университеттерді ең алғаш құрылған және ең зерттеуге бағытталған мемлекеттік университеттер деп анықтайды. Бұл оқу орындары көбінесе жер гранты алған зерттеу университеттері болып табылады. Калифорния университетінің Берклидегі сол кездегі ректоры Роберт М. Бердальдың айтуынша, «флагман» термині 1950 жылдары пайда болды, сол кезде Моррилл заңының негізінде құрылған университеттер соғыстан кейінгі штаттық университеттердің кеңейісінен пайда болған жаңа мекемелерге қосылды. Бердаль сондай-ақ, флагмандық мектептер әдетте жүйедегі ең көне оқу орындары болғандықтан, олар көбінесе ең ірі және жақсы қаржыландырылатын болып табылады және флагман емес штаттық мектептерге қарағанда элиталық деп есептеледі. Мемлекеттік университеттер өздерін флагман ретінде белгілейтін жағдайлар да жиі кездеседі. Жоғары білім беру агенттіктері, ғылыми журналдар және басқа да ұйымдар да осы терминді қолданады, бірақ олардың флагмандық университеттердің тізімі айтарлықтай ерекшеленуі мүмкін. Жоғары білім беруді үйлестіру кеңесі, Колледж кеңесі және көптеген басқа мемлекеттік және федералды білім беру және үкіметтік органдар әртүрлі мақсаттар үшін, соның ішінде оқу ақысын және бағаларды салыстыру, зерттеулер жүргізу және мемлекеттік саясатты талдау үшін 50 флагмандық университеттің тізімін (әр штаттан біреу) пайдаланады. Оның кең таралғанына қарамастан, бұл 50 флагманның тізімі штаттар бойынша флагмандық оқу орындарының жалғыз сараптамасы емес. 2010 жылғы мақалада Standard & Poor's өзінің флагмандық университеттер тізімін жасады, сонда әр штаттың әдетте бір немесе екі флагмандық сипаттамалары бар мекемелері бар екені атап өтілді. Білім беру саясатын зерттейтін «Білім беру секторы» ұйымы 2011 жылдың тамызында колледж қарызын зерттеу үшін 51 флагмандық университеттің басқа тізімін қолданды. Кейбір штаттарда бірнеше университет флагман ретінде саналды, себебі «сол штаттарда бір флагман мен басқа мемлекеттік университеттер арасында нақты айырмашылық болған жоқ». Сонымен қатар, жеткіліксіз салыстыру деректері болғандықтан, бірнеше штат зерттеуге қосылмады. 2012 жылдың ақпан айында Айдахо штатының білім беру басқармасы Айдахо университетінің миссиясынан «флагман» сөзін алып тастау туралы даулы шешім қабылдады. Басқарма төрағасы Ричард Вестерберг бұл түзетунің Айдахо университеттерінің миссиялық мәлімдемелеріне жасалған көптеген өзгерістердің бір бөлігі болғанын түсіндірді, бұл барлық мәлімдемелердің біркелкі және өзара құрметті болуын қамтамасыз ету мақсатында жасалды, салыстыруға немесе бәсекелестікке түсірмеу үшін.

Бөлшек сауда

Флагмандық дүкендер – бұл брендтік сауда желілері үшін маңызды дүкендер, олар стандартты дүкендерден аумағы үлкен және тауар ассортименті молырақ болады. Мұндай дүкендер көбінесе Нью-Йорктегі Бесінші авеню, Лондонның Оксфорд көшесі, Стамбулдағы Ыстыққал көшесі немесе Токионың Гинзасы сияқты көрнекті сауда орталықтарында орналасады.

Хабар тарату

Флагмандық станция – радио немесе теледидар тарату желісінің бас станциясы. Ол желі үшін ең көп материал өндіретін станция, немесе бас компания орналасқан қаладағы станция, немесе екеуінің де комбинациясы болуы мүмкін. Бұл термин радио таратудың кең таралған кезеңінде, штаб-пәтерлер өз желілері үшін бағдарламалар жасаған кезде пайда болды. Мысалы, ABC, NBC және CBS телерадиожелілерінің флагмандық станциялары Нью-Йорк қаласындағы олардың меншігіндегі және басқарылатын станциялары болып табылады. Сондай-ақ, WNET мемлекеттік теледидар станциясы National Educational Television (NET) – АҚШ Мемлекеттік Хабар тарату қызметінің (PBS) алғашқысы үшін негізгі мүше станциясы болды. Спорттық хабар таратуда "флагман" – команданың өзінің нарығындағы бас станциясы, ол ойынды тікелей эфирде көрсетеді және оны филиалдарға жібереді. Мысалы, WGN – бірнеше штатты қамтитын Cubs радиожелісіне ие Чикаго Cubs бейсбол командасының флагмандық станциясы болды.

Автомобильдер

Флагман термині автокөлік өндірушінің ең басты (яғни ең үлкен/ең қымбат/ең мәртебелі) көлігін сипаттау үшін де қолданылады. Қазіргі заманғы мысалдарға Mercedes-Benz S класы, Toyota Century, Hongqi L5 және Land Rover Range Rover кіреді.

Әуе компаниялары

American Airlines компаниясы 1937 жылдың 3 мамырында "Flagship" терминіне авторлық құқық алды, бұл туралы Авторлық құқықтар тізілімінде көрсетілген. 2019 жылдың 20 желтоқсанындағы заңдық құжатта айтылғандай, бұл "Flagship", "Flagship Lounge" және "Flagship Suite" ("Flagship Marks") таңбаларын қамтиды – 1930 және 1940 жылдардан бері бірінші және бизнес-клас жолаушыларына арналған премиум әуе саяхаты қызметтерін сипаттау үшін. Delta Airlines та AA компаниясы көрсеткендей, өздерінің ең жақсы қызметтерін сипаттау үшін "Flagship" сөзін қолданды немесе қолданып келді, бұл мәселе 2019 жылдың желтоқсанында және 2020 жылы заңды жолмен қарастырылды.

Қорғау

Қорғау биологиясында "флагмандық түр" термині консервациялық шараларды жеделдетуге арналған символ немесе біріктіруші нүкте болып табылатын түрді немесе таксономдық топты білдіреді.