Кіріспе

Шарлотта Дундас әлемдегі екінші сәтті пароход, алғашқы сүйреуге арналған пароход және кемелерде бу күшінің пайдалы екенін көрсеткен қайық деп есептеледі.

Алғашқы тәжірибелер

Уильям Саймингтонның бу қозғалтқыштарымен жүретін қайықтарын әзірлеуі, демеуші Патрик Миллер Долсуинтоннан жобаны тоқтатып, қолдауын кері тартып алғаннан кейін үзіліске ұшырады. Саймингтон бумен жұмыс істейтін соратын және дизельдік қозғалтқыштар жасауды жалғастырды. 1793 жылы ол тік цилиндрдің үстінде орналасқан иілмелі қиылысқан арқалықты пайдаланып, қуатты кривошипке (кранкқа) беруге мүмкіндік беретін механизм ойлап тапты. Миллердің жобасы және капитан Джон Шенктің каналдағы бу тартқышымен жасаған сәтсіз әрекеті Форт және Клайд каналы компаниясының губернаторы, Томас, Лорд Дандастың назарына ілікті. Канал компаниясы директорларының 5 маусым 1800 жылғы отырысында капитан Шенктің кеме үлгісіне сүйене отырып, Саймингтонның бу қозғалтқышымен жұмыс істейтін ұсынысы мақұлданды. Қайық Александр Харт Грангемутта Саймингтонның жобасы бойынша, тік цилиндрлі қозғалтқышпен және дөңгелектерді қоздыратын кривошипке қуат жеткізетін қиылысқан механизммен салынды. 1801 жылдың маусым айында Каррон өзенінде жүргізілген сынақтар сәтті аяқталды. Бұл алғашқы қайық «Шарлотта Дандас» деп аталған болуы мүмкін, сынақтар Форт өзенінен Карронға, содан кейін Форт және Клайд каналы бойымен кемелерді буксирлеуді қамтыды. Канал жағалауларына толқындардың тигізетін зияны туралы алаңдаушылық болды, сондай-ақ қайықтың каналда жеткіліксіз қуатты екені анықталды, сондықтан канал компаниясы одан әрі сынақтар жүргізуден бас тартты.

Шарлотта Дундас

1801 жылы Саймингтон тікұюлы бу машинасының кривошипке тікелей қосылатын нұсқасын патенттеді және Лорд Дандас оның екінші бу кемесіне қолдау көрсетті, ол Лордтың қызының құрметіне «Шарлотта Дандас» деп аталды.

Құрылыс

Симингтон өзінің қуатты көлденең қозғалтқышына арналған жаңа корпусты жобалады, оның кривошипі корпустың орталық бөлігінде орналасқан үлкен қалақ дөңгелегін айналдырып, арна жағалауларына зиян келтіруден сақтауға бағытталған. Жаңа қайықтың ұзындығы 56 фут (17 метр), ені 18 фут (5 метр) және тереңдігі 8 фут (2 метр) болды, корпусы ағаштан жасалған. Қайықтың моделі жасалып, Лорд Дандасқа көрсетілгеннен кейін, қайықты Джон Аллан, ал қозғалтқышты Каррон компаниясы салды.

Бірінші жүзу

Бірінші тестілік саяхат 1803 жылдың 4 қаңтарында Глазго каналында өтті, бортта лорд Дундас және оның бірнеше туыстары мен достары болды. Кейбір жақсартулардан кейін, 1803 жылдың наурызында «Шарлотта Дундас» Форт және Клайд каналы арқылы Глазгоға екі 70 тонналық баржаны сүйреп әкелді. Барлық басқа канал қайықтарын тоқтатқан «алға қарсы күшті жел» болғанына қарамастан, саяхат тоғыз сағаттың төрттен бір бөлігін алды, орташа жылдамдық шамамен болды. Бұл бу күшінің қайықтарды сүйреудегі тиімділігін көрсетті.

Жобаның аяқталуы

Форт және Клайд каналына қайықтар енгізу жоспарлары, көбінесе жағалаудың эрозиялануына қатысты алаңдаушылықтар салдарынан сәтсіз аяқталды, ал Бриджвотер каналы үшін сүйрегіш қайықтар салу жобасы Бриджвотер герцогының наурыз айындағы сынаққа бірнеше күн қалғанда қайтыс болуымен аяқталды. Шарлотта Дундас 1861 жылы бұзылғанға дейін Бэйнсфордтағы каналдың шалқарына тасталды. Симмингтон Шарлотта Дундастың құрылысына салған барлық шығындарын қайтармады және көңілі қалды, бірақ пароходтарды жетілдіруді АҚШ-тағы Роберт Фултон және Шотландиядағы Генри Белл сияқты басқалар жалғастырды.