Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ-тың Вашингтон штатының Челан округіндегі көл, әуежай.
Lake in Chelan County, Washington, United States
the airport
Челан көлі (/ʃ//ə/'/l//æ//n/ shəLAN') – АҚШ-тың Вашингтон штатының солтүстік-орталық бөлігінде орналасқан, 81 км ұзындығы бар тар көл. 1927 жылы Челан бөгетінің құрылысы аяқталғаннан кейін көлдің деңгейі 21 футқа (6 метрге) көтеріліп, қазіргі максималды деңгейі 1100 футқа (335 метрге) жетті.
Lake Chelan (/ʃ//ə/'/l//æ//n/ shəLAN') is a narrow, 50.5 mile (81 km) long lake in Chelan County, north central Washington state, U. S. Upon the completion of Lake Chelan Dam in 1927, the elevation of the lake was increased by 21 feet (6 m) to its present maximum capacity elevation of 1100 feet (335 m).
Гидрология
Жыл сайын көлге орташа есеппен су ағып түседі. Көлге құйылатын судың шамамен 75% екі саладан келеді. Стехекин өзені ғана Шелан көліне жыл сайын орташа есеппен барлық судың 65% -ін жеткізеді. Екінші ірі сала – Рельс-Крик өзені жыл сайын орташа есеппен су жеткізеді. Көлдің жалпы су жиналатын алабы 924 шаршы миль (2393 км²) құрайды. Су жиналатын алабының 90% -дан астамы орманды жерлерді құрайды. Ал қалған бөлігі көлдің өзі (5,6%) және егіс жері (3,5%) болып бөлінеді.
On an annual basis, an average of flow into the lake. Approximately 75% of the water that flows into the lake comes from two tributaries. The Stehekin River alone contributes 65% of all water to Lake Chelan, averaging annually. The other major tributary, Railroad Creek, averages annually. The total watershed of the lake is 924 square miles (2,393 km2) More than 90% of the watershed is forested land. The remainder of the basin is composed of the lake itself (5.6%) and agriculture (3.5%).
Геология
Шелан көлі аңғарының фьорд тәрізді топографиясы Плейстоцен кезеңінде қайталама мұздық эрозиясы мен шөгінділердің қалыптасуының (бірнеше рет, шамамен тоғыз немесе он рет) нәтижесінде пайда болған. Астықтың соңғы эрозиясы мен жинақталуы шамамен 21 000 жыл бұрынғы Соңғы Мұздық Максимум кезінде орын алды. Ол кезде Британдық Колумбияның Симилкамин өзенінің жоғарғы аңғарындағы Скагит бөлігі Кордилер мұздықтарының Оканоган бөлігінен бөлініп, Скагит өзенінің суайдынына қарай оңтүстікке қарай жылжыды. Скагит мұзы Фишер және Рейни өткелдері арқылы өтіп, Бридж-Крик арқылы Шелан көлі аңғарына құлады. Мұздық доңғалағы Шелан көлі аңғарынан төмен ағып, Мэнсон маңындағы Колумбия өзенінің суайдынынан аңғарға қарай жылжыған негізгі Оканоган доңғалағының мұздықтарымен кездескенше ағып жатты. Солтүстік-батысқа қарай жылжыған Оканаган жапырағының шөгінділері ірі, базальттық мұздық сынықтарымен сипатталады. Көлдің бұл бөлігі 12 миль (19 км) ұзындығында және орташа тереңдігі 190 фут (58 м) құрайды. Жоғарғы Люцерн алабы 38 миль (61 км) ұзындығында, орташа тереңдігі 350 метр, сондықтан екі алаптың ішіндегі ең үлкені осы. Көлдің максималды тереңдігі – 453 метр осы бөлігінде орналасқан. Люцерн алабы Шелан көлі суының 92% және беттік ауданының 74% -ін қамтиды, ал Вапатоға су көлемінің 8% және беттік ауданының 26% -ы ғана қалады.
The fjord like topography of the Lake Chelan valley results from repeated glacial erosion and deposition (maybe nine or ten times) during the Pleistocene Period. The last episode of glacial erosion and deposition in the basin occurred during the Last Glacial Maximum about 21,000 years ago. At that time, in the upper Similkameen River valley of British Columbia, the Skagit Lobe split from the Okanogan Lobe of the Cordilleran ice sheet and advanced south into the Skagit River drainage. Skagit ice passed through Fisher and Rainy passes, and down Bridge Creek into the Lake Chelan valley. The glacial lobe flowed down the Lake Chelan valley until meeting glacial ice of the main Okanogan Lobe advancing up the valley from the Columbia River drainage near Manson. The deposits of the northwestward advancing Okanagan lobe are characterized by large, basalt glacial erratics. This section of the lake is 12 mile (19 km) long, and has an average depth of 190 feet (58 m). The upper Lucerne basin is 38 mile (61 km) long with an average depth of 1148 feet (350 m) and thus by far the larger of the two basins. It is in this part of the lake that the maximum depth of 1486 feet (453 m) is found. Lucerne basin contains 92% of the water in Lake Chelan and 74% of the surface area, leaving Wapato with only 8% of the total volume of water and 26% of the surface area.
Этимология
Шелан атауы – Салиш тайпаларының "Цзи Лаан" сөзі, "Телең су" деген мағынаны білдіреді.
The name Chelan is a Salish Indigenous word, "Tsi Laan," meaning 'Deep Water'.
Қалалар
Шелан көлінің оқшауланған орналасуының, әсіресе солтүстік бөлігінде, жағалау бойында көптеген адамдар тұрмайды. 2020 жылғы халық санауы бойынша 4222 тұрғыны бар Челан қаласы қазіргі таңда көл жағалауында орналасқан жалғыз ресми қала. Қала көлдің оңтүстік ұшында, Челан көлінің бөгеті мен Челан өзенінің шығысына жақын орналасқан. 2020 жылы 1523 тұрғыны бар Мансон елді мекені де көлдің оңтүстік жағында орналасқан. Стехекин ауылы, корпорацияланбаған қауымдастық, көлдің солтүстік ұшында, Стехекин өзенінің құйылатын жеріне жақын орналасқан. Теміржол арнасының сағасында Люцерн орналасқан, ол коммерциялық кемелермен қызмет көрсететін жеке коттедждердің шағын ауылы. Люцерн сонымен қатар көлден 18 шақырым ішке орналасқан лютерандық Холден ауылына барудың негізгі жолы болып табылады. Шамамен 50 тұрақты тұрғыны бар Холденде АҚШ-тың құрлық бөлігіндегі сирек қалған мемлекеттік K-12 екі сыныпты мектептердің бірі бар.
Due to the isolated nature of Lake Chelan, especially at its northern reaches, there is not a large population that resides along the shore. Chelan, which had 4,222 residents at the 2020 census, is currently the only incorporated city situated along the lake shore. The city is located at the southern terminus of the lake, adjacent to the Lake Chelan Dam and the Chelan River outflow. The census designated place of Manson, which had 1,523 residents in 2020, is also located at the southern end of the lake. The unincorporated community of Stehekin, is located at the northern terminus of the lake, adjacent to the Stehekin River inflow. At the mouth of the Railroad Creek sits Lucerne, a small community of private cabins served by commercial boats. Lucerne is also the primary gateway to the community of Holden Village, a Lutheran retreat center located 11 mile (18 km) inland from the lake. With approximately 50 long term residents, Holden includes one of the few remaining public K 12 two room schools in the contiguous United States.
Шарап жасау
Шелан көлі АВА Шелан көлінің оңтүстікке қарайғы 12 мильдік бөлігін қоршап жатыр. Ірі Колумбия аңғары АВА-сының ішкі аймағы болатын Шелан көлі АВА-сында 31 дәм тату залы орналасқан.
The Lake Chelan AVA surrounds the southernmost 12 miles of Lake Chelan. A subzone of the larger Columbia Valley AVA, the Lake Chelan AVA is home to 31 tasting rooms.
Қорғалатын жерлер
Көлдің солтүстік жағында, Стехекин қаласын қоршап тұрған Челан көлі ұлттық демалыс аймағы (NRA) орналасқан. Челан көлі ұлттық демалыс аймағымен шектесетін Шелан көлі Тісті жабайы аймақ бар. Көлдің екі жағында да Уэначи ұлттық орман жатыр. Екі мемлекеттік саябақ Челан қаласынан көп алыс емес, оңтүстік жағасында орналасқан. Бұл мемлекеттік саябақтар – Twenty Five Mile Creek State Park және Lake Chelan State Park. Челан көлінің жағалауындағы қорғалған жерлерден өзге, Стейкин Челан көлі ұлттық демалыс аймағына ғана емес, Солтүстік Каскадтар ұлттық паркі кешенінің қалған бөлігіне, Стивен Мэтер шөлдігіне және іргелес ұлттық орман шөлді аймақтарына жол ашады. Челан көлінің су жиналатын алабының шамамен 87 пайызы федералдық, мемлекеттік немесе жергілікті мекемелерге тиесілі, ал қалғаны жеке меншікте.
At the north end of the lake, surrounding the town of Stehekin, is Lake Chelan National Recreation Area (NRA). Bordering the Lake Chelan NRA is the Lake Chelan Sawtooth Wilderness. The Wenatchee National Forest surrounds much of the lake on either side. Two state parks are located on the southern edge, not far from the city of Chelan. These state parks are Twenty Five Mile Creek State Park and Lake Chelan State Park. In addition to the protected land located directly on the shores of Lake Chelan, Stehekin serves not only as a gateway to the Lake Chelan NRA, but also to the rest of the North Cascades National Park Complex, Stephen Mather Wilderness, and adjacent National Forest Wilderness Areas. Approximately 87% of the Lake Chelan watershed is owned by either federal, state, or local entities, with the rest in private ownership.