Calcium tungstate mineral
the community in California
Шеелит – химиялық формуласы CaWO4 болатын кальций вольфраматы минералы. Вольфрамның (вольфрамның) маңызды кені болып табылады. Шеелит швед химигі Карл Вильгельм Шееле (1742–1786) құрметіне аталған. Жақсы қалыптасқан кристалдар коллекционерлерге ізденіс нысаны және тиісінше кемшіліктері болмаған жағдайда әшекей тастарға өңделеді. Шеелит Цзохральски процесі арқылы синтезделген; алынған материал алмасты имитациялауға, сцинтиллятор ретінде немесе қатты күйдегі лазерлік орта ретінде қолданылуы мүмкін. Ол сондай-ақ цинк сульфиді сияқты радий бояуында қолданылған. Томас Эдисон кальций вольфраматымен жабылған экранды флюороскопты ойлап тапты, бұл барий платиноцианидімен салыстырғанда суреттерді алты есе жарқыратады. Соңғы химиялық зат Рентгенге 1895 жылдың қараша айының басында Х-сәулелерді ашуға мүмкіндік берді. Назарда болыңыз, "көк шеелит" деп сатылатын жартылай қымбат тас – бұл негізінен кальцит пен доломиттен тұратын тау жынысы, онда кейде сары-қызыл шеелит іздері кездеседі.
Scheelite is a calcium tungstate mineral with the chemical formula CaWO4. It is an important ore of tungsten (wolfram). Scheelite is originally named after Swedish chemist Carl Wilhelm Scheele (1742–1786). Well formed crystals are sought by collectors and are occasionally fashioned into gemstones when suitably free of flaws. Scheelite has been synthesized using the Czochralski process; the material produced may be used to imitate diamond, as a scintillator, or as a solid state lasing medium. It was also used in radium paint in the same fashion as was zinc sulphide, and Thomas Edison invented a fluoroscope with a calcium tungstate coated screen, making the images six times brighter than those with barium platinocyanide; the latter chemical allowed Röntgen to discover X rays in early November 1895. Note, the semi precious stone marketed as 'blue scheelite' is actually a rock type consisting mostly of calcite and dolomite, with occasional traces of yellow orange scheelite.
Қасиеттері
Оның кристалдары тетрагональды кристалл жүйесінде, дипирамидалық псевдо-октаэдрлер түрінде кездеседі. Түстері алтын сары, қоңыр жасылдан қара қоңырға дейін, қызғылт сұр, қызғылт сары және түссіз болуы мүмкін. Мөлдірлігі жартылай мөлдірден толық мөлдірге дейін өзгереді, ал кристалл беттері жоғары жылтыр (шыны тәріздіден алмастай жылтырға дейін). Шеелит анық бөліну қасиеттеріне ие және оның сынығы субконхоидтық немесе тегіс болуы мүмкін. Оның меншікті салмағы 5.9–6.1 аралығында, ал қаттылығы 4.5–5 шамасында. Көбінесе касситерит, вольфрамит, топаз, флюорит, апатит, турмалин, кварц, гроссуляр-андрадит, диопсид, везувианит және тремолит минералдарымен қатар табылады. 1990 жылға дейін Австралияның Кинг аралында, Орталық Отагодағы Гленорчиде және Солтүстік Отагодағы Макрейс Флэтте, сондай-ақ Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жаңа Зеландияның Нельсон қаласындағы Dead Horse Creek-тегі Алтын Бар кенішінде өндірілді. Шеелит Бразилияның солтүстік-шығысында, әсіресе Рио-Гранде-ду-Норте штатындағы Кураис-Новос кенішінде көп мөлшерде кездеседі. Әлемдегі ірі шеелит өндіруші компанияларының бірі Қытайдың Луоян қаласында орналасқан.
Its crystals are in the tetragonal crystal system, appearing as dipyramidal pseudo octahedra. Colors include golden yellow, brownish green to dark brown, pinkish to reddish gray, orange and colorless. Transparency ranges from translucent to transparent and crystal faces are highly lustrous (vitreous to adamantine). Scheelite possesses distinct cleavage and its fracture may be subconchoidal to uneven. Its specific gravity is high at 5.9–6.1 and its hardness is low at 4.5–5. Typical mineral association includes cassiterite, wolframite, topaz, fluorite, apatite, tourmaline, quartz, grossular–andradite, diopside, vesuvianite and tremolite. It was mined until 1990 at King Island, Australia, Glenorchy in Central Otago and Macraes Flat in North Otago and also at The Golden Bar mine at Dead Horse Creek during World War I in Nelson, New Zealand. There is a high concentration of Scheelite in Northeast of Brazil, mainly in the Currais Novos mine in Rio Grande do Norte State. One of the world's largest Scheelite mining companies is in Luoyang, China.
Тарих
Шеелит алғаш рет 1751 жылы Швецияның Даларна аймағындағы, Сэтердегі Биспбергс-клак тауынан табылып сипатталған және Карл Вильгельм Шееле (1742–1786) құрметіне аталған.
Scheelite was first described in 1751 for an occurrence in Mount Bispbergs klack, Säter, Dalarna, Sweden, and named for Carl Wilhelm Scheele (1742–1786).
Синтетикалық
Қазір алмаз имитациясы ретінде ол сирек кездеседі (оны кубикалық цирконий мен моассанит сияқты әлдеқайда сенімді өнімдер ұзақтан бері ығыстырды), бірақ синтетикалық шиелит кейде табиғи шиелит ретінде ұсынылады, сондықтан коллекционерлер оны қымбат бағаға сатып алуға қателесіп қалуы мүмкін. Гемологтар табиғи шиелитті синтетикалық материалдан негізінен микроскоп арқылы қарастырып ажыратады: Табиғи материалда ішкі өсу белгілері мен қоспалар (кемшіліктер) өте сирек кездеседі, ал синтетикалық материал көбінесе өте таза болады. Синтетикалық шиелитте көзге көрінетін жасанды қисық сызықтар мен ұсақ газ көпіршіктерінің бұлттары да байқалуы мүмкін. Шейлиттің қолмен ұстап қарауға арналған (тікелей көру) спектроскопы арқылы көрінетін сіңіру спектрі де пайдалы болуы мүмкін: көптеген табиғи тастар спектрдің сары аймағында (~585 нм) празеодим мен неодимнің іздік мөлшерінен туындаған бірнеше әлсіз сіңіру сызықтарын көрсетеді. Ал синтетикалық шиелитте мұндай спектр көбінесе болмайды. Дегенмен, кейбір синтетикалық материалдар неодим немесе басқа сирек кездесетін элементтермен қоректендірілуі мүмкін, бірақ олардан шығатын спектр табиғи тастардан өзгеше болады.
Although it is now uncommon as a diamond imitation (much more convincing products, like cubic zirconia and moissanite have long since superseded it), synthetic scheelite is occasionally offered as natural scheelite, and collectors may thus be fooled into paying highprices for them. Gemologists distinguish natural scheelite from synthetic material mainly by microscopic examination: Natural material is very seldom without internal growth features and inclusions (imperfections), while synthetic material is usually very clean. Distinctly artificial curved striae and clouds of minute gas bubbles may also be observed in synthetic scheelite. The visible absorption spectrum of scheelite, as seen by a hand held (direct vision) spectroscope, may also be of use: most natural stones show a number of faint absorption lines in the yellow region of the spectrum (~585 nm) due to praseodymium and neodymium trace impurities. Conversely, synthetic scheelite is often without such a spectrum. Some synthetics may however be doped with neodymium or other rare earth elements, but the spectrum produced is unlike that of natural stones.
Танымал мәдениетте
Шейлит "Доктор Стоун" манга сериясында вольфрамның бастапқы материалы ретінде және оның люминесценциясы үшін суреттелген.
Scheelite figures in the manga series Dr. Stone, as a precursor to tungsten, and for its fluorescence.