Жейк Эпп: Канада саяхатшысы мен саясаткерінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Артур Джейкоб "Джейк" Эпп (1939 жылдың 1 қыркүйегінде туған) – канадалық басшы және бұрынғы саясаткер.

Өмір және мансап

Манитобадағы меннонит отбасында туған Эпп саясатқа кірмес бұрын Манитоба штатының Штайнбах қаласында орта мектепте тарих мұғалімі болған. Джейк Эпп алғаш рет Канаданың Төменгі палатасына Прогрессивті консервативті партиядан парламент мүшесі ретінде 1972 жылғы сайлауда Провенчер округінен сайланды, бұл округ Канаданың Атом энергиясы Лимитедтің Уайтшель зертханаларының орналасқан жері болды. 1977 жылы Эммануэль Жак өлтірілгеннен кейін Эпп Ұлттық гей құқықтары коалициясына былай деп жазды: «Торонтодағы оқиғадан кейін сіздердің қандай қолдау тапқаныңызды білгім келеді. Бізге гомосексуалдарды қорғау емес, қалыпты өмір салған канадалықтарды қорғау қажет». 1979 жылғы сайлаудан кейін ол Джо Кларктың қысқа мерзімдік кабинетінде Үндістер ісі жөніндегі және Солтүстік даму министрі болып қызмет етті. Министр ретінде ол Юкон комиссарына өкілеттіктердің бір бөлігін беруді және Юконда жауапты үкімет құруды тапсырған «Эпп хатын» жазды. Ол 1980 жылғы сайлауда Кларк үкіметінің жеңіліске ұшырағанына қарамастан, өз орнын сақтап, оппозициялық орындыққа оралды. Брайан Малруни 1984 жылғы сайлауда консерваторларды билікке қайтарғанда, Эппті Ұлттық денсаулық сақтау және әл-ауқат министрі етіп тағайындады. Кабинетте ол өмірдің тұқымдану кезінде басталатынын жақтады. 1988 жылдың көктемінде «AIDS Action NOW!» атты белсенділер ұйымы Торонто қалалық әкімшілігі алдында Эпптің бейнесін өртеп, оның ЖИТС эпидемиясына немқұрайлы қарағанын көрсетті. 1989 жылы Эпп Энергетика, тау-кен және ресурстар министрі болды. 1993 жылғы сайлауда Эпп зейнеткерлікке шығып, жеке өміріне оралды. 1993 жылдан 2000 жылға дейін ол TransCanada Pipelines Ltd компаниясының аға вице-президенті және вице-президенті болып жұмыс істеді. Эпп бұрынғы Реформа партиясына прогрессивті консерваторларды тарту мақсатымен құрылған Канадалық Альянсқа қосылған торилердің бірі болды. Тори Майк Харрис үкіметі Эппті Онтарио электр энергиясын өндіру компаниясының Пикеринг ядролық электр стансасындағы төрт «А» реакторларын қайта іске қосуға байланысты туындаған шығындар мен кешіктірулерді тексеруге тағайындады. Тексеру комиссиясының тағы екі мүшесі Питер Барнс және доктор Робин Джеффри болды. 2003 жылдың 4 желтоқсанында жарияланған тексеру есебі жобаның сәтсіздігіне басқарудағы мәселелердің себепкер екенін көрсетті. 2003 жылы Онтарио либералдық партиясының сайлауда жеңіске жеткені Эпптің есебі бойынша шаралар қабылдауды кешіктірді. Далтон МакГинти үкіметі Эппті Джон Манли басқаратын Онтарио электр энергиясын өндіру компаниясының болашақ рөлін зерттеу үшін тағайындады, сондай-ақ оның корпоративтік және басқару құрылымын қарастырып, мемлекеттік коммуналдық қызмет Пикеринг ядролық электр стансасындағы тағы үш ядролық реакторды жаңартуды жалғастыру керек пе, әлде жоқ па деген мәселені шешуді тапсырды. Есепте Пикерингтің «А» реакторлары 1, 2 және 3-ті қайта іске қосуды жалғастыру ұсынылды. Есепте 2-ші және 3-ші блоктарды қайта іске қосу «OPG 1-ші блок жобасында табысқа жете ала ма» дегенге байланысты болады деп айтылды. МакГинти үкіметі OPG тексеру комитетінің ұсынысын қабылдады және 1-ші реакторды қайта іске қосуға рұқсат берді, бірақ ол да шығындар мен кешіктірулерге ұшырады. 2005 жылдың тамызында OPG директорлар кеңесі 2 және 3-бөлімшелерді жөндеуден өткізбейтінін мәлімдеді, себебі бұл екі бөлімшенің материалдық жағдайына байланысты техникалық және шығын тәуекелдері жоғары болды. 2004 жылы МакГинти үкіметі Эппті OPG басқарма төрағасы етіп тағайындады. 2005-2009 жылдар аралығында Эпп Торонтодағы Тиндаль университетінің колледжінің және семинариясының канцлері болды. 2010 жылы Эпп Канада орденінің офицері болып тағайындалды.

Born into a Mennonite family in Manitoba, Epp was a high school history teacher in Steinbach, Manitoba before entering politics. Jake Epp was first elected to the House of Commons of Canada as a Progressive Conservative Member of Parliament (MP) in the 1972 election for the riding of Provencher, which was the home of Atomic Energy of Canada Limited's Whiteshell Laboratories. In the wake of the 1977 murder of Emanuel Jaques, Epp wrote to the National Gay Rights Coalition: "I would like to see what kind of support you have now after what has taken place in Toronto. What is needed is not protection for homosexuals, but for Canadians who are not deviant." After the 1979 election, he served in the short lived Cabinet of Joe Clark as Minister of Indian Affairs and Northern Development. As a minister, he wrote the Epp letter, which instructed the Commissioner of the Yukon to abandon some of her powers and established responsible government in the Yukon. He retained his seat in the 1980 election despite the defeat of the Clark government and returned to the Opposition bench. When Brian Mulroney led the Conservatives back to power in the 1984 election, he appointed Epp as his Minister of National Health and Welfare. At the Cabinet table, he was a vocal proponent that life begins at conception. In the spring of 1988, the activist organization AIDS Action NOW! burned an effigy of Epp at Toronto City Hall to draw attention to his neglect of the AIDS epidemic. In 1989, Epp became Minister of Energy, Mines and Resources. Epp retired at the 1993 election, and returned to private life. From 1993 until 2000, he was Senior Vice President and Vice President at TransCanada Pipelines Ltd.

Epp was one of the Tories who joined the Canadian Alliance when it was created in an attempt to attract Progressive Conservatives to the former Reform Party of Canada. The Tory Mike Harris government appointed Epp to head a review of the ongoing cost over runs and delays that plagued Ontario Power Generation's restart of the four "A" reactors at the Pickering Nuclear Generating Station. The two other panel members were Peter Barnes and Dr. Robin Jeffrey. The review's report was released on December 4, 2003, and attributed blame for the project to management problems. The election of the Ontario Liberal Party in 2003 delayed action on the Epp report. The government of Dalton McGuinty appointed Epp to the Ontario Power Generation Review headed by John Manley to examine the future role of Ontario Power Generation (OPG) in the province’s electricity market, examine its corporate and management structure, and decide whether the public utility should proceed with refurbishing three more nuclear reactors at the Pickering nuclear power plant. The report recommended proceeding with the restart Pickering "A" reactors 1, 2, and 3, sequentially. The report argued that the restart of units 2 and 3 would be contingent on whether "OPG will be able to succeed at the Unit 1 project." The McGuinty government accepted the OPG Review Committee's recommendation and allowed the restart of reactor 1, which still underwent cost over runs and delays. In August 2005, the OPG Board of Directors announced that Units 2 and 3 would not be refurbished due to specific technical and cost risks surrounding the material condition of these two units. In 2004, the McGuinty government made Epp Chairman of the Board of OPG. Between 2005 and 2009 Epp served as Chancellor of Tyndale University College and Seminary in Toronto. In 2010, Epp was appointed an Officer of the Order of Canada.

ЖИТС дағдарысы

Джейк Эпп ұлттық СПИД стратегиясын әзірлеу және іске асыру жөніндегі қоғамдық ұйымдардың өтініштерін үнемі қанағаттандырмау арқылы СПИД дағдарысының тежелмей өсуіне ықпал етті. Әңгімелесу шақыруларынан өзге, СПИД белсенділерінің наразылықтарына да немқұрайлылық танытты. "AIDS Action Now!" ұйымының белсенділері Торонтодағы Нейтан Филлипс алаңында оның бейнесін өртеу арқылы оның салқындауына назар салды. Джейк Эпптің қасақана бейхабарлығы Канададағы СПИД дағдарысын ушықтырып, СПИД-ке байланысты өлім-жітімдердің көбеюіне себеп болды. Шұғыл қадамдар қажет болса да, үкімет Епптің орнын Перрин Битти басып алғанға дейін ешқандай өзгеріс жасамады. Тек содан кейін ғана АИТВ-қа байланысты мәселелерде федералдық деңгейде араласу болды.