Кіріспе

Ханс Бём (өлгені 19 шілде 1476), сонымен қатар Никласхаузеннің домбырашысы ретінде танымал, Германияның оңтүстік-орталық аймағы Фракониядағы Гельмштадт ауылында дүниеге келген. Бёмнің туған жылы белгісіз; шаруалардың жазба тарихқа тигізген әсері шамалы болған. Бём діни революционер еді: оның қарапайым өмірі күрт өзгерді.

Профиль

Ол Никласхаузен (қазіргі Баден-Вюртемберг) қаласында тұрып, қойшы болып және көшеде ойын-сауық көрсету арқылы күнкөріс істеді. 1476 жылы бір түні оған Құдай ана аян берді. Бёмнің ең беделді және қадірлі қасиеттілердің бірімен болған әңгімелері оны ортағасырлық рәсім ретінде барабанын өртеуге жетеледі. Бұл рәсім халық алдындағы демонстрация болып табылды, онда адамдар өздерінің мүліктерін немесе әуесқойлықтарын Құдайға тәуелділігін және кедейлікке адалуын көрсету үшін ортақ отқа лақтыратын. Ең маңыздысы, Құдай ананың хабары әлеуметтік теңдік туралы болды. Бём дін қызметкерлерінің күнәлары туралы уағыз айтуға тиіс еді: шаруалар мен саяхатшылар оларға жалдама төлемеуі керек, ол соңында олардың өлімін тілеуге шақыратын. Бём сондай-ақ мәжбүрлі еңбекті (құлдық), жол төлемдерін, салықтарды және ақсүйектерге төленетін басқа да төлемдерді жоюды қолдады. Жердің орман және сулары байлардың ғана емес, барлық адамдардың пайдалануына ортақ болуы керек еді. Бёмнің қоғамды теңестіруге шақырған уағыздары иерархиялық феодалдық қоғам үшін радикалды болды. Сол кездегі билік иелері, дін қызметкерлері мен ақсүйектер мұндай идеяларды қауіпті деп есептеді. Сондықтан Германияның түкпір-түкпірінен ондаған мың шаруалар «Барабаншы баланың» сөзін тыңдау үшін Никласхаузенге келгенде, билік нақты және жақындап келе жатқан қауіпті сезінді. Соның салдарынан 1476 жылдың мамыр айының басында шаруалар көтерілісі басталды және сол жылдың 19 шілдесінде Бёмнің дінге қарсы сотталуымен және оның өлімімен аяқталды.

Тарихи түсініктеме

Бёмнің әңгімесі шаруалардың физикалық жағдайларына қанағаттанбаушылығы мен ашуын көрсетеді және олардың наразылықтарын білдіруге болатын жалғыз жол – діни немесе рухани үлгілерді өзгерту екенін аңғартады. Тарихшы Ричард Вундерли өзінің "Шаруалардың оттары" атты кітабында Бём мен 1476 жылғы Никласхаузен шаруаларының көтерілісін және шаруалардың түсініксіз ой-санасын жан-жақты зерттейді. Бём туралы бізге белгілі ақпараттың көп бөлігі оның жаулары – дін қызметкерлері мен ақсүйектер, атап айтқанда, Вертхайм графы Иоганн, Майнц архиепископы Дитер фон Изенберг және Вюрцбург епископы Рудольф фон Шеренберг жазған тарихи құжаттардан алынған. Бұл оқиға 1514 жылы Иоганнес Тритемиуспен жазылған.