Кіріспе

Вьетнам валютасы

Донг (/d//ɒ//ŋ/; таңбасы: ₫ немесе вьетнам тілінде бейресми đ; коды: VND) 1978 жылдың 3 мамырынан бері Вьетнамның валютасы болып табылады. Оны Вьетнамның Мемлекеттік банкі шығарады. Донг сонымен қатар Солтүстік Вьетнам мен Оңтүстік Вьетнамның алдыңғы мемлекеттерінің валютасы болды, ол бұрын қолданылған француздық Индокитай пиастрін алмастырды. Бұрын ол 10 хаоға (хао) бөлінген, олар өз кезегінде 10 суға бөлінген, бірақ инфляция салдарынан ешқайсысы қазір қолданылмайды. Вьетнамдық донг банкноттарды пайдалануға көбірек бейімделді, төмен номиналды банкноттар қағазға, ал 10 000 донгтан жоғары номиналды банкноттар полимерге басылады, олардың құны шамамен 40 цент доллар немесе евроға тең. 2022 жылдан бері монеталар қолданылмайды. Жалпы, Вьетнамда цифрлық төлемдерге көшу байқалады. 500 000 донг (VND) – Вьетнамда айналыстағы ең жоғары номиналды банкнота. Бұл банкнота қою көк түсті және 2003 жылдан бері айналыста. 2023 жылдың қазанына қарай, вьетнамдық донг ең төмен бағаланған валюта бірлігі болып табылды (иран риалынан кейін), бір АҚШ доллары 24 385 донгқа тең болды.

Француздық Индокитай

Пиастр (Вьетнамда "күміс" деп белгілі) 1885 жылдан 1952 жылға дейін Француз Индокитайының валютасы болды.

Солтүстік Вьетнам

1946 жылы Вьетминь үкіметі (кейін Солтүстік Вьетнам үкіметіне айналды) француздық Индокитай пиастрін тең құнмен алмастыру үшін өз валютасын – донгты енгізді. 1951 және 1959 жылдары екі рет қайта бағалау жасалды: біріншісі 100:1 қатынасында, екіншісі 1000:1 қатынасында.

Оңтүстік Вьетнам

1953 жылы Вьетнам мемлекеті үшін пиастр мен донг екі бағамен басылды, ол 1954 жылы Оңтүстік Вьетнамға дейін өзгерді. 1975 жылдың 22 қыркүйегінде Сайгон түскеннен кейін Оңтүстік Вьетнамдағы валюта 500 ескі Оңтүстік донгысына тең "азаттық донгысына" ауыстырылды.

Біріккен Вьетнам және инфляция

Вьетнам қайта біріккеннен кейін, донг 1978 жылғы 3 мамырда біріктірілді. Бір жаңа донг, бір Солтүстік донгына немесе 0,8 Оңтүстік "азат ету" донгына тең болды. 1985 жылғы 14 қыркүйекте донг тағы да қайта бағаланды, бір жаңа донг 10 ескі донгқа балама болды. Сол кезде вьетнамдық экономистер валютаны қайта бағалау оның құнын арттырады деп ойлады, бірақ нәтижесі кері болды: көптеген адамдардың жинақтары жойылды, валюта бұрын-соңды болмаған ауыр инфляцияны бастан кешірді, ол 1986 жылғы қыркүйекте 700%-ға дейін өсті және бағалар күрт өсті. Мысалы, 1986 жылы ауыл шаруашылығы өнімдерінің бағасы, он жыл бұрынғымен салыстырғанда 2000%-ға артты. Бұл мәселені шешу мақсатында үкімет, капиталистік деп есептелетін мемлекеттік емес ішкі сауданың барлық түрлерін тыйым салды, нәтижесінде өте ауыр экономикалық дағдарыс туды, сондықтан То Ху оны "тік құлдырау" деп сипаттады. Инфляция деңгейі Đổi Mới реформалары аясында, әсіресе 1990-жылдар мен 2000-жылдардың басында тұрақтанғанымен, дағдарыстың салдары донгтың құнына әлі де әсер етеді, ол бүгінде әлемдегі ең төменгі құнды валюталардың бірі.

Еске алу саны

1986 жылдан бері мыс, латунь, мыс-никель, күміс және алтыннан ескерткіш монеталар шығарылып келеді, бірақ олардың ешқайсысы қолданысқа енген емес.

2003 жылғы шығарылым

Вьетнамның Мемлекеттік банкі монеталарды шығаруды 2003 жылдың 17 желтоқсанында қайтадан бастады. Кейіннен, Вьетнамның Мемлекеттік банкі 2011 жылдың сәуірінде оларды айналымнан шығарды. + 2003 сериясы 200 донг 20 мм 1,45 мм 3,2 г Никельмен қапталған болат Тегіс Герб Номиналы 2003 жылдың 17 желтоқсаны 2003 жылдың сәуірі 2011 Өте сирек, ішінара айналымнан алынған 500 донг 22 мм 1,75 мм 4,5 г Никельмен қапталған болат Сегменттелген (3 топ) 2004 жылдың 1 сәуірі 1000 донг 19 мм 1,95 мм 3,8 г Мыспен қапталған болат Қабырғалы Герб Су ғибадатханасы, Дьо ғибадатханасы 2003 жылдың 17 желтоқсаны 2003 жылдың сәуірі 2011 Өте сирек, ішінара айналымнан алынған 2000 донг 23,5 мм 1,8 мм 5,1 г Мыспен қапталған болат Сегменттелген (6 топ) Тай Нгуендегі биік үйлер 2004 жылдың 1 сәуірі 5000 донг 25,5 мм 2,2 мм 7,7 г Мыс (Cu92Al6Ni2) Микро тік тісті Бір бағаналы пагода (Бір бағаналы пагода) 2003 жылдың 17 желтоқсаны

Валютаның құнсыздануы

2009 жылдың қараша айында Вьетнам үкіметі вьетнамдық донгтың құнын 5%-ға төмендетуге және бірден пайыздық ставканы 8%-ға дейін көтеруге шешім қабылдады. Бұл Азиядағы қаржы нарықтарын тұрақсыздандыруы мүмкін қадам деп саналды, себебі аймақтағы экономикалар Еуропа және Америка нарықтарынан үстемелік артықшылық алу үшін бәсекелесіп жатқан болатын. 2010 жылдың 11 ақпанында Вьетнам Мемлекеттік банкі (ВМБ) вьетнамдық донг (VND) пен АҚШ доллары (USD) арасындағы банктер аралық айырбас бағамын 18 544 VND/USD-ға дейін түзетті, бұл бұрынғы 17 941 VND/USD бағамынан 3,25%-ға құнсыздануды білдірді. 2010 жылдың 17 тамызында ВМБ VND құнын тағы 2,04%-ға төмендетіп, 18 932 VND/USD-ға жеткізді, бұл бұрынғы бағамнан 388 донгқа жоғары. 2011 жылдың 11 ақпанында Вьетнам Мемлекеттік банкі (ВМБ) USD мен VND арасындағы банктер аралық айырбас бағамын 18 932 VND-дан 20 693 VND-ға дейін (9,3%-ға өсіру) арттыру туралы шешім қабылдады. Сонымен қатар, ВМБ коммерциялық банктердің айырбас бағамдарының қолданылу ауқымын ±3%-дан ±1%-ға дейін тарылтты. Дегенмен, 2011 жылдың 19 ақпанына қарай АҚШ долларының қара нарықтағы бағамы 22 300 VND-ға жетті.