Кіріспе

Словенияның бұрынғы валютасы (1991–2007)

Толар 1991 жылдың 8 қазанынан бастап 2007 жылдың 1 қаңтарында еуро қолданысқа енгенге дейін Словенияның валютасы болды. Ол 100 стотинге (центке) бөлінді. Словения толарының ISO 4217 валюта коды SIT болды. 1991 жылдың қазанынан 1992 жылдың маусымына дейін SLT аббревиатурасы қолданылды.

Тарих

Толар атауы Талерден шыққан, және доллар сөзімен туыс. Толар 1991 жылдың 8 қазанында қолданысқа енгізілді. Ол 1990 жылғы (айналымға жіберілген) югослав динарын тең құнмен алмастырды. 2004 жылдың 28 маусымында толар, Еуропалық Одақтың валюта бағамын реттеу механизмі ERM II-де евроға бекітілді. Барлық қайтарылып алынған банкноттарды орталық банкте қазіргі үлгідегі ақшаға айырбастауға болады.

Кезеңнен-кезеңге жою

2007 жылдың 1 қаңтарында толар евромен алмастырылды. Словения, Еуроаймақтың басқа барлық елдері сияқты, өзінің евро монеталарын шығарады. Толардан евроға көшудің мерзімі Еуропалық валюталық одақтың (ЕВО) бірінші толқынынан өзгеше болды. Еуро мен толар арасындағы тұрақты айырбас бағамы 2006 жылдың 11 шілдесінде 239,640 толар 1 евроға тең деп бекітілді. ЕВО-ның бірінші толқынынан айырмашылығы, бұл кезең тек бір күнге созылды (айырбас бағамы 1998 жылдың 31 желтоқсанында бекітілді және қолма-қол ақшасыз төлемдер 1999 жылдың 1 қаңтарынан бастап жасалуы мүмкін болды). ЕВО-ның алғашқы толқыны үш жылдық көшу кезеңін (1999–2001) қамтығаннан өзгеше, толар мен еврода ақшасыз төлемдер жасауға мүмкіндік беретін көшу кезеңі болмады. 2006 жылдың 31 желтоқсанына дейін барлық операциялар (ақшалай және ақшасыз) толармен жүргізілді, ал 2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап барлық төлемдер (ақшалай және ақшасыз) үшін евро қолданылуға міндетті болды. Дегенмен, ЕВО-ның бірінші толқынындағыдай, толармен ақшалай төлемдерді 2007 жылдың 14 қаңтарына дейін жасауға болады, бірақ қалдық ақша евромен берілуі керек.

Банкноттар

Алғашқы банкноттар 1991 жылғы 8 қазанда шығарылған, 1, 2, 5, 10, 50, 100, 200, 500, 1000 және 5000 толарев номиналындағы уақытша төлем ноталары болды. (0,50 және 2000 толарев ноталары да басылды, бірақ ешқашан қолданысқа енгізілмеді; сәйкес реттік нөмірлері бар мың жиынтық 2002 жылғы 6 мамырда әрқайсысы 5000 толаревке сатылды). Бұл ноталардың бәрінде алдыңғы жағында Словенияның ең биік тауы – Триглав, ал артқы жағында – Принц тасы, бал арасы және Карниола бал арасы бейнеленген. 1992 жылы Словения Банкі төмендегі банкноттарды шығарды, олардың барлығында белгілі словендердің суреттері бар. Банкноттарды Мильженко Ликул және авторлар тобы жобалады, ал портреттерді Руди Шпанцель салған. Оларды британдық De La Rue компаниясы Словенияның Радече қаласында өндірілген қағазға басып шығарды.

**1992 жылғы серия**

| Сурет | Номинал | Еуроға шаққандағы құны | Өлшемдері | Басты түсі | Сипаттамасы | Алдыңғы бет | Артқы бет | Бірінші басылған күні | Қолданысқа енгізілген күні |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| | 10 толарев | €0.04 | 120 × 60 мм | Жасыл | Примож Трубар, Любляна қаласындағы Урсулин шіркеуі, Жаңа өсиеттен мотив | 15 қаңтар 1992 | 27 қараша 1992 |
| | 20 толарев | €0.08 | 126 × 63 мм | Қызғылт сары | Иоганн Вайкхард фон Вальвасор, Вальвасордың «Карниола Герцогтығының Даңқы» еңбегінен періштелер, Словения картасының бөліктері | 28 желтоқсан 1992 | |
| | 50 толарев | €0.21 | 132 × 66 мм | Күлгін | Юрий Вега, Күн жүйесі, Словения Ғылым және өнер академиясы | 19 наурыз 1993 | |
| | 100 толарев | €0.42 | 138 × 69 мм | Сары | Рихард Якопич, Якопичтің «Күн» картинасы, бұрынғы Якопич павильонының жоспары | 30 қыркүйек 1992 | |
| | 200 толарев | €0.83 | 144 × 72 мм | Коричневый | Якобус Галлус, Словения филармониялық залы, музыкалық нотациялар | 22 ақпан 1993 | |
| | 500 толарев | €2.09 | 150 × 75 мм | Қызыл | Йоже Плечник, Словения Ұлттық және Университет кітапханасы | 30 қыркүйек 1992 | |
| | 1000 толарев | €4.17 | 156 × 78 мм | Көк-жасыл | Франце Прешерен, Прешереннің «Здравлица» өлеңінен үзінді | 30 қыркүйек 1992 | |
| | 5000 толарев | €20.86 | 162 × 81 мм | Коричневый | Ивана Кобилка, Словения Ұлттық галереясы, Робба фонтаны | 1 маусым 1993 | 13 желтоқсан 1993 |
| | 10 000 толарев | €41.73 | 168 × 84 мм | Күлгін | Иван Цанкар, хризантема, Цанкардың қолжазымы | 28 маусым 1994 | 15 наурыз 1995 |

Тарихи айырбас бағамы

Төменгі сан толардың жоғары құнын көрсетеді. EUR үшін SIT – 233,0 (2006 жылғы сәуір); 239,5 (2005 жылғы маусым); 235,7 (2003 жылғы қараша); 227,3 (2002 жылғы маусым). 2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап бұл бағам 239,640 ретінде бекітілді және Еуропалық комиссиямен сақталды. USD үшін SIT – 193,0 (2006 жылғы сәуір); 198,0 (2005 жылғы маусым); 201,3 (2003 жылғы қараша); 195,06 (2000 жылғы қаңтар); 181,77 (1999); 166,13 (1998); 159,69 (1997); 135,36 (1996); 118,52 (1995).