Кіріспе
Валюталық символ немесе валюталық таңба – нақты бір валютаның атын білдіретін графикалық белгі. Әдетте, оны сол валютаға жауапты монетарлық орган, мысалы, ұлттық орталық банк анықтайды. Символ ұлттық дәстүрге сәйкес сандық көрсеткіштердің алдында, арасында немесе артында орналастырылуы мүмкін: , және . Халықаралық ISO 4217 стандарты символдарды анықтамайды және тізімдемейді, ол тек үш әріптен тұратын кодтарды ғана ұсынады.
A currency symbol or currency sign is a graphic symbol used to denote a currency unit. Usually it is defined by a monetary authority, such as the national central bank for the currency concerned. A symbol may be positioned in various ways, according to national convention: before, between or after the numeric amounts: , and
Symbols are neither defined nor listed by international standard ISO 4217, which only assigns three letter codes.
Қолданылуы
Валюта сомаларын жазу кезінде валюта белгісінің орны тілге қарай өзгереді. Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде және Латын Америкасының көп бөлігінде белгі соманың алдына қойылады, мысалы, . Көптеген Еуропа елдерін қоса алғанда, басқа елдерде белгі сомадан кейін орналасады, мысалы, . Ерекше жағдайларда, Кабо-Верде эскудосының белгісі (бұрынғы португалиялық эскудоға байланысты болғандай) ондық бөлгіштің орнына қойылады, мысалы, .
Дизайн
Ескі валюта символдары баяу дамыды, көбінесе бұрынғы валюталардан. Қазіргі доллар мен песо символдары испан долларын белгілеу үшін қолданылған белгіден шыққан, ал фунт және лира символдары L әрпінен (он жетінші ғасырға дейін қара әріппен жазылған ) пайда болды, бұл римдік күміс фунтын (libra) білдіреді. Жаңадан құрылған валюталар мен жаңа символдарды қабылдаған валюталар өздеріне маңызды символдарды таңдайды. Мысалы, евро белгісі Еуропаны көрсететін грек әрпі епсилонның (ε) ежелгі түріне негізделген; Үндістан рупиясы белгісі латын әрпі "R" пен деванагари әрпі "ра" (र) қосылған нұсқасы; ал Ресей рублі белгісі кириллица әрпі "ер" (Р) негізінде жасалған. Символдың компьютерде және типографияда қалай көрсетілуі сияқты басқа да мәселелер бар. Жаңа символ қолданылуы үшін оның глифтері компьютерлік шрифттерге және кеңінен қолданылатын пернетақта сәйкестендірулеріне қосылуы керек, сондай-ақ пернетақта макетін өзгерту немесе жаңа символды теру үшін ықшам командалар қосу қажет. Мысалы, Еуропалық комиссия евро белгісін әртүрлі шрифттерде қолдану үшін қалай бейімдеу керектігін ескермегені үшін сынға ұшырады. Алғашқы дизайны да тым кең болды. Осы екі фактор көптеген шрифт құю орындарын оның енін азайтып, шрифт стиліне сәйкес келетін жеке нұсқаларын жасауға мәжбүр етті.
Тарихи валюталық символдардың тізімі
Осы символдардың кейбіреулері дұрыс көрсетілмеуі мүмкін. ₳ Аргентина аустралы (1985–1991) Cz$ Бразилия крузаду (1986–1989) ₢$ Бразилия крузейру (1942–1967) Cr$ Бразилия крузейру (1970–1986) Бразилия крузейру (1990–1993) CR$ Бразилия крузейру реалы (1993–1994) NCz$ Бразилия крузаду ново (1989–1990) NCr$ Бразилия крузейру ново (1967–1970) Rs$ Бразилия реалы (1747–1942) ₰ Пфенниг, неміс маркасының (1875–1923) және неміс рейхсмаркасының (1923–1948) бір бөлігі M Шығыс Германиялық Deutsche Mark (шығыс) (1948–1964) DM Батыс Германиялық және біріккен Германиялық Deutsche Mark (батыс) (1948–2001) ₻ Солтүстік марка белгісі, 17 және 18 ғасырларда Дания және Норвегияда Людвиг Хольберг қолданған ₯ Грек драхмасы ₠ Еуропалық валюталық бірлік (1979–1998, кеңінен қолданылмаған және қазірде тарихи; еуромен алмастырылды) Eº Чили эскудосы (1960–1975) ƒ Голланд гүлдені, қазірде Нидерланд Антылдары және Арубада қолданылады Fr Франк, Франция және басқа елдерде қолданылады; Францияда қос жолақты F (₣) 1988 жылы ұсынылған, бірақ қабылданалмады Kčs Чехословакиялық корона (1919–1993) Kn Хорватиялық куна (1994–2023) ₤ Италия лирасы (1861–2002) Lm Мальта лирасы Lp Липа, Хорватиялық кунаның (1994–2023) бір бөлігі Ls Латвия латы (1922–2013, үздіріссіз емес) Lt Литва литасы (1922–2014, үздіріссіз емес) M Шығыс Германиялық Mark der DDR (1968–1990) ℳ︁ Германия маркасы (1875–1923) MDN Шығыс Германиялық Mark der Deutschen Notenbank (1964–1968) mk Финляндиялық маркка (1860–2002) o$s Аргентина песо оро селладо (1881–1970) PF Филиппин песо фуэрте (1852–1901) ₡ Сальвадор колоны (1892–2001) ₧ Испан песетасы (1869–2002) R немесе RD Швеция риксдалер (1777–1873) ℛ︁ℳ︁ Рейхсмарка (1923–1948) Португалия эскудосы (cifrão) Sk Словакия коронасы (1993–2008) ₷ Спесмило (1907 Бірінші дүниежүзілік соғыс) Эсперанто қозғалысында ₶ Livre tournois (13 ғасыр - 1795) 𐆚 Рим империясы және Рим Республикасы кезінде қолданылған As монетасы 𐆖 Древней Римде б.з.д. 211 жылдан 3 ғасырға дейін қолданылған Denarius монетасы 𐆙 Рим империясы және Рим Республикасы кезінде қолданылған Dupondius монетасы 𐆗 Древней Римде б.з.д. 211 жылдан 3 ғасырға дейін қолданылған Quinarius монетасы 𐆘 Древней Римде б.з.д. 211 жылдан 3 ғасырға дейін қолданылған Sestertius монетасы I/. Перу инти (1985-1991) ৲ Бенгалия рупиясы белгісі ৹ Бенгалия аnā, тарихи түрде таканың немесе рупияның 1/16 бөлігін білдіретін белгі ߿ N'Ko әліпбиін қолдана отырып, Таман белгісі