Кіріспе

Жюль Верннің шығармалар жинағы. "Ерекше саяхаттар" (vwajaʒ ɛkstʁaɔʁdinɛʁ;) – француз жазушысы Жюль Верннің романдары мен повестерінің жинағы немесе тізбегі. Олардың 54-і автордың өмірінде 1863-1905 жылдар аралығында жарық көрген, ал тағы сегіз романы оның қайтысынан кейін жарияланған. Қайтысынан кейін жарық көрген романдар Жюль Верннің атымен шығарылды, бірақ олардың ұлы Мишель Верн тарапынан кеңінен өңделген немесе бір жағдайда толығымен жазылған. Верннің редакторы Пьер Жюль Гетцельдің сөзіне сәйкес, "Ерекше саяхаттардың" мақсаты – «қазіргі ғылым жинаған географиялық, геологиялық, физикалық, тарихи және астрономиялық білімнің барлығын көрсету және ғаламның тарихын қызықты әрі көркем форматта баяндау» болды. Верннің егжей-тегжейлілікке және ғылыми деректерге назар аударуы, оның таңғалу және зерттеу сезімімен қатар, "Ерекше саяхаттардың" негізін құрайды. Оның шығармаларының кең танылуының себебінің бірі – оқырманның геология, биология, астрономия, палеонтология, океанография, тарих және әлемнің экзотикалық аймақтары мен мәдениеттері туралы Верннің басты кейіпкерлерінің оқиғалары арқылы нақты білім алу мүмкіндігі болды. Бұл мол ақпарат оның туындыларын «энциклопедиялық романдар» деп атауға мүмкіндік берді. Верннің "Ерекше саяхаттар" деген атпен жарық көрген алғашқы романы – "Капитан Хаттерстың оқиғалары" (The Adventures of Captain Hatteras) – оның барлық романдарының арасында үшіншісі. Бұл сериядағы туындылар – оқиғаға толы повестер, олардың кейбіреулері айқын ғылыми фантастика элементтерін (мысалы, "Жер орталығына саяхат") немесе ғылыми-ойдан туған элементтерді (мысалы, "Теңіз астында жиырма мың шақырым") қамтиды.

Жарияланым

Гетцельдің "Ерекше саяхаттар" үшін жасаған жүйесінде Верннің әр романы бірнеше түрлі форматта бірінен соң бірі жарық көрді. Нәтижесінде әр мәтіннің төрт түрлі басылымы болды (осы жерде Верн библиографиясының қазіргі тәжірибесі бойынша белгіленеді): Éditions pré originales (түпнұсқаға дейінгі басылымдар): әдетте Гетцельдің екі апталық "Білім және демалыс журналы" (Magasin d'Éducation et de récréation, 1864 жылы құрылған) сияқты мерзімді басылымдарда жарияланған сериалдық түрі. Сериалдық бөлімдерді Хетцельдің штатты суретшілері – Эдуард Риу, Леон Бенетт және Джордж Ру сияқты суретшілер суреттеді. Éditions originales (түпнұсқа басылымдар): 18mo көлемдегі кітап түрінде жарық көрген толық, суретсіз мәтіндер. (Сериалдан алынған суреттері бар, сәл үлкен 12mo көлемдегі ұқсас нұсқалар да түпнұсқа басылымдар саналады.) Cartonnages dorés et colorés (алтын және түсті мұқабалар): Мәтіннің толық басылымдары, 8º ("үлкен октаво") көлемдегі кітап түрінде, әсем безендірілген мұқабамен шығарылды. Рождество және Жаңа жылдық базарларға арналған бұл сәнді басылымдарда сериалдан алынған суреттердің көпшілігі немесе барлығы қамтылған.

Жалғастыру

Жюль Верн бүгінгі күнге дейін әлемдегі ең көп аударылған ғылыми фантастика авторы және ең көп қайта басылып, кеңінен оқылатын француз авторларының бірі болып табылады. Оның "Саяхаттары" көбінесе ғылыми жағынан ескіргенімен, сол замандағы оқырмандарға әсер еткен таңғажайып сезімін сақтайды және жастардың ғылымға деген қызығушылығын оятады. "Саяхаттар" жиі фильмге түсіріледі, мысалы, Жорж Мелиестің 1902 жылғы "Айға саяхат" фильмінен бастап, Уолт Диснейдің 1954 жылғы "Теңіз астында жиырма мың парсек" бейімдеуіне дейін, ал 2004 жылғы Джеки Чанның ойнаған "80 күнде дүние айналысы" фильміне дейін. Олардың рухы бүгінгі күнге дейін көркем әдебиетке әсерін тигізуде, оның ішінде Джеймс Гурнидің "Динотопия" сериясы және Стимпанктың дистопиялық сипатын утопиялық таңғажайып пен құмарлықпен жұмсартуда.