Ауыз қуысының кандидозы жұқпасы

Кіріспе

Саңырауқұлақтық инфекция

Ауыз қуысының кандидозы (жедел псевдомембраналық кандидоз), басқаша ауыз қуысының саңырауқулақтық инфекциясы деп те аталады. Кандида тасымалдануы ауру деп есептелмейді, бірақ Candida түрлері патогенді болып, организм тіндеріне енген кезде ауыз қуысының кандидозы пайда болуы мүмкін. Бұл өзгеріс әдетте, жергілікті (яғни, шырышты қабықшадағы) немесе жүйелік факторлардың организмнің иммунитетін әлсіретуіне байланысты, қалыпты түрде зиянсыз микроорганизмдердің тудырған оппортунистік инфекциясы болып табылады.

Қатысқан зақымданулар

Кандидамен байланысты зақымданулар – бастапқы ауыздағы кандидоздар (тек ауыз қуысына шектелген), олардың себептері көптеген факторлармен байланысты деп саналады. Жағдайдың шамамен 20 пайызы Candida организмдерінен туындайды, бұл "кандидамен байланысты тіс тістеуішпен шақырылған стоматит" (CADIS) деп аталады. Бұл жағдай "тіс тістеуіштен туындаған ауыз жарасы" деп те белгілі.

Иммунодефицит

Иммунодефицит – иммундық жүйенің қызметінің төмендеуі, ол медициналық жағдайлар немесе емдеулердің салдарынан туындауы мүмкін. Шамамен 5% жаңа туған нәрестелерде жіті псевдомембраналық кандидоз кездеседі. Белсенді қатерлі ісік және оған жасалатын ем, химиотерапия немесе радиотәріптеме. Кортикостероидтік препараттар ауыз қуысының кандидозының пайда болуына себеп болуы мүмкін. Егер себеп ингаляциялық стероидтер болса, кандидоздық зақымданулар көбінесе эритематозды түрде болады. Екі жерде де кандидоздық зақымданулар кейде "үйіскен зақымданулар" деп аталады. Бұл жағдайлардың барлығы C. albicans-тың өсуіне жағдай жасайды. Кейде тіс протездері тым тозығып кетеді немесе олар жасалғанда төменгі жақ биіктігі жеткіліксіз (окклюзиялық тік өлшем) болып, ауыздың тым жабылуына алып келеді (кейде "жақ сүйектерінің құлауы" деп сипатталатын жағдай). Бұл ауыз бұрыштарындағы тері бүктемелерінің тереңдеуіне (назолабиальды телім) әкеледі, нәтижесінде тағы бір кандидоз түрі – бұрыштық хейлит дамуы мүмкін болатын тригиноздық аймақтар пайда болады. Candida түрлері тіс протездерінің бетіне жабыса алады, олардың көпшілігі полиметилакрилаттан жасалған.

Антибиотиктер

Кең спектрлі антибиотиктер (мысалы, тетрациклин) бәсекелес бактерияларды жояды және ауыз микроорганизмдерінің қалыпты экологиялық тепе-теңдігін бұзады және/немесе гиперкератозға және/немесе дисплазияға (мысалы, лихен планус) әкелетін белгілі бір шырышты қабық зақымдануларының болуын тудырады. Мұндай шырышты қабықтағы өзгерістер оны кандидозбен байланысты қосалқы инфекцияға бейімдейді. Тілді тесу, атопия, Зақымдалған жерден лапақ немесе тіл пышағымен ақырып сынамалар алынып, нәтижесіндегі қалдықтар тікелей шыны слайдқа жағылады. Егер егіс қажет болса, ауыз сүртпелері алынады. Кейбір мамандар 3 түрлі ауыз қуысынан сынама алуды ұсынады. Кейде жасырын медициналық жағдай ізделеді, оған толық қан анализі және гематиникалық тесттер кіруі мүмкін. Егер биопсия алынса, гистопатологиялық бейне кандидоздың клиникалық түріне байланысты өзгеруі мүмкін. Псевдомембраналық кандидоз гиперпластикалық эпителийдің үстінде паракератотикалық қабықшалы (яғни, қабыршақтанған) қабатты көрсетеді. Гифалар спиноздық қабаттың тереңдігіне дейін еніп, анықталғанда иммундық басуды емдеуге болады, бұл кандидоз инфекциясының қайталануын болдырмауға көмектеседі. Иммундық тапшылығы бар, ВИЧ/ЖИТС-ке шалдыққан немесе химиотерапиядан өткен пациенттер жүйелік алдын алу немесе ауызға қабылданатын немесе тамырға енгізілетін антимикотиктермен емдеуді қажет етуі мүмкін. Алайда, асқазан-ішек жолынан сіңетін немесе жартылай сіңетін препараттар, осылай сіңбейтін препараттарға қарағанда кандидозды тиімдірек алдын алуға болатынына күшті дәлелдер бар. Егер кандидоз кортикостероидтар немесе антибиотиктерді қолдану нәтижесінде пайда болса, оларды қолдануды тоқтатуға болады, бірақ бұл әрқашан мүмкін емес. Ингаляциялық стероидтерді қолданғаннан кейін ауызды сумен шаю арқылы кандидозды емдеуге болады. Микротолқынды стерилизация тіс протезінде металл бөліктері болмаған жағдайда ғана қолайлы. Тіс протезін қайтадан ауызға салу алдында, оның тіреу бетіне антимикотиктерді жағуға болады. Бұрыштық хейлит жағдайында протездердегі басқа да мәселелерді, мысалы, оклюзиялық вертикальді өлшемнің жеткіліксіздігін түзету қажет болуы мүмкін.

Broad spectrum antibiotics (e. g. tetracycline) eliminate the competing bacteria and disrupt the normally balanced ecology of oral microorganisms, and/or the presence of certain other mucosal lesions, especially those that cause hyperkeratosis and/or dysplasia (e. g. lichen planus). Such changes in the mucosa predispose it to secondary infection with candidiasis. tongue piercing, atopy, Smears are collected by gentle scraping of the lesion with a spatula or tongue blade and the resulting debris directly applied to a glass slide. Oral swabs are taken if culture is required. Some recommend that swabs be taken from 3 different oral sites. Sometimes an underlying medical condition is sought, and this may include blood tests for full blood count and hematinics. If a biopsy is taken, the histopathologic appearance can be variable depending upon the clinical type of candidiasis. Pseudomembranous candidiasis shows hyperplastic epithelium with a superficial parakeratotic desquamating (i. e., separating) layer. Hyphae penetrate to the depth of the stratum spinosum,

Underlying immunosuppression may be medically manageable once it is identified, and this helps prevent recurrence of candidal infections. Patients who are immunocompromised, either with HIV/AIDS or as a result of chemotherapy, may require systemic prevention or treatment with oral or intravenous administered anti fungals. However, there is strong evidence that drugs that are absorbed or partially absorbed from the GI tract can prevent candidiasis more effectively than drugs that are not absorbed in the same way. If candidiasis is secondary to corticosteroid or antibiotic use, then use may be stopped, although this is not always a feasible option. Candidiasis secondary to the use of inhaled steroids may be treated by rinsing out the mouth with water after taking the steroid. Microwave sterilization is only suitable if no metal components are present in the denture. Antifungal medication can also be applied to the fitting surface of the denture before it is put back in the mouth. Other problems with the dentures, such as inadequate occlusal vertical dimension may also need to be corrected in the case of angular cheilitis.

Болжам

Ауыздағы кандидоздың ауырлығы адамдар арасында және бір адамның әр түрлі кездерінде айтарлықтай өзгеруге жатады. Ауруханада жатқан және өкпені жасанды түрде желдетуге алынған пациенттерде кандидоздың рөлі толыққанды түсініксіз, бірақ кандида мен жергілікті бактериялардың өзара тиімді әрекеттесуінің теориялық қаупі бар.

Қоғам және мәдениет

Көптеген псевдоғылыми талаптар, балама медицинаны қолдаушылар тарапынан, кандидоз тақырыбына байланысты айтылады. Ауыз қуысының кандидозы кейде кең таралған жүйелік кандидоздың, кандидоға жоғары сезімталдық синдромының, ашытқыға аллергияның немесе асқазан-ішек трактында кандидоның шамадан тыс өсуінің белгісі ретінде көрсетіледі, бұл медициналық жағынан мойындалмаған жағдайлар. (Қараңыз: Кандидозға қатысты балама медицина)