Кіріспе
Психоактивті латекс негізінен Lactuca Virosa-дан, әсіресе Lactucarium-нен шығады. Латекстің бірнеше түрі, әсіресе Lactuca virosa, көбінесе сабақтарының тамырынан сүтті сұйықтық бөліп шығарады. Ол тыныштандыратын және ауырсық басатын қасиеттері болғандықтан "салат опиумы" деп аталады. Сонымен қатар, жеңіл эйфория сезімін тудыруы мүмкін екені хабарланады. Лактакарий латекс болғандықтан, физикалық тұрғыдан опиумға ұқсас – ақ түсті сұйықтық түрінде бөлінеді және тұтынуға қолайлы, қалың қатты затқа дейін қоюлатылуы мүмкін.
Lactucarium is the milky fluid secreted by several species of lettuce, especially Lactuca virosa, usually from the base of the stems. It is known as lettuce opium because of its sedative and analgesic properties. It has also been reported to promote a mild sensation of euphoria. Because it is a latex, lactucarium physically resembles opium, in that it is excreted as a white fluid and can be reduced to a thick smokable solid.
Тарих
"Көкіш опиумы" ежелгі египеттіктер қолданған, ал 1799 жылы АҚШ-та есірткі ретінде таныстырылды. Бұл препарат Польшада 19 ғасырда кеңінен зерттелді және опиумға балама ретінде қарастырылды, одан әлсіз, бірақ жанама әсерлері аз, мысалы, мазасыздық тудырмайды. Ол 1898 жылғы АҚШ Фармакопеясында және 1911 жылғы Британдық Фармацевтикалық кодексінде лозенгтерде, тегірмендерде және сірптерде тыныштандырушы ретінде қолдану үшін сипатталған және стандартталған, сондай-ақ ұйқысыздыққа қарсы жеңіл құрал ретінде де қолданылды. Бұл кодекстердегі лактукарийдің стандартты анықтамасы оның Lactuca virosa-дан өндірілуін талап етті, бірақ Lactuca sativa және Lactuca canadensis var. elongata-дан да лактукарийдің аз мөлшерде өндірілуі мүмкін екендігі мойындалды, тіпті Lactuca serriola немесе Lactuca quercina-дан алынған көкіш опиумының сапасы жоғарырақ екендігі де белгілі болды. 20 ғасырда өткізілген екі ірі зерттеу коммерциялық лактукарийдің тиімді еместігін көрсетті. 1944 жылы Фултон: "Қазіргі медицина оның ұйқы әсерін миф деп санайды, ал терапиялық әрекеті күмәнді немесе жоқ" деген қорытынды жасады. Сол кездегі тағы бір зерттеуде лактуцин және лактукопикрин сияқты активті ащы заттар анықталды, бірақ олардың жаңа латекстен алынған қосылыстар тұрақсыз екені және лактукарийдің коммерциялық препараттарында сақталмайтыны назар аударды. Осы себепті көкіш опиумына деген қызығушылық азайды, 1970-жылдардың ортасында хиппи қозғалысының жарияланымдары оны эйфория тудыратын заңды есірткі ретінде, кейде мысық шөпімен немесе дамианамен бірге насияттағанға дейін. Жақындағы зерттеулер лактуцин мен лактукопикриннің анальгетикалық және седативтік қасиеттері бар екенін растады.
Қазіргі заманғы қолданысы
Лактукарий енді жалпы ауруды жеңілдету үшін қолданылмайды, бірақ ол әлі де қолжетімді, кейде заңды психотроптық зат ретінде таныстырылады. Көбінесе кездесетін салаттың тұқымы, Lactuca sativa, Авиценнаның туған жері Иранда дәстүрлі медицина ретінде қолданыла береді.
Химиялық құрамдас бөліктер
Биологиялық белсенділігі зерттелген лактукарийдің химиялық құрамына лактуцин және оның туындылары – лактукопикрин мен 11β,13 дигидролактуцин кіреді. Лактуцин мен лактукопикрин ибупрофенге тең анальгетикалық және егеуқырлық әсерге ие екені, сондай-ақ тышқандардың спонтанды қозғалысын өлшеуде седативті әсері анықталды. Lactuca virosa құрамында флавоноидтар, кумариндер және N-метил β-фенилэтиламин бар. Сенімсіз дереккөз: 2011 жылдың қыркүйек айы. L. virosa-дан тағы да бірнеше химиялық қосылыстар бөліп алынды. Олардың бірі – лактуцин, in vitro жағдайында аденозин рецепторының агонисі болып табылады, ал екіншісі – лактукопикрин, in vitro жағдайында ацетилхолинестераз ингибиторы ретінде әрекет ететіні көрсетілген. Lactuca floridana құрамында 11β,13 дигидролактуцин 8 O ацетат гемигидраты бар екені анықталды.
Құралымдары
Лактукарийді өзгеріссіз 30–60 миллиграмм (0,5-тен 1 түйірге дейін) мөлшерде, кейде боракспен араластырып, таблеткалар (lozenges) түрінде қолданған. Дегенмен, препаратты 5% лактукарий, 22% глицерин, 5% спирт және 5% апельсин гүлі суынан тұратын сірне (Syrupus Lactucarii, U.S.P.) құрамында дайындау тиімдірек екені анықталды.