АҚШ-тың «Шет мемлекеттердің иммунитеті» заңы (FSIA) – шетел мемлекеттерінің АҚШ соттарындағы сот тікелейдігін анықтайды. Процедуралар, мүліктерге қатысты мәселелер де қарастырылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ заңы
United States law
1976 жылғы Шетелдік мемлекеттердің иммунитеті туралы заң (FSIA) – АҚШ кодексінің 28-тарауында, § § 1330, 1332, 1391(f), 1441(d) және 1602–1611-де кодталған, шетелдік егемен мемлекеттің (немесе оның саяси бөлімшелері, агенттіктері немесе құралдары) АҚШ-тың федералдық немесе штаттық соттарының қарауына алынбау шарттарын белгілейтін АҚШ заңы. Бұл заң сондай-ақ шетелдік мемлекетке қарсы сот ісін жүргізу кезінде сотқа шақыруды табыс ету, мүлікті ұстап алу және сот шешімін орындау бойынша арнайы процедураларды да белгілейді. FSIA АҚШ-та шетелдік мемлекетке қарсы азаматтық сотқа шағымданудың жалғыз құқықтық негізін және тәсілін ұсынады. Ол 1976 жылғы 21 қазанда АҚШ президенті Джеральд Фордтың қол қоюымен заң күшіне енді.
The Foreign Sovereign Immunities Act of 1976 (FSIA) is a United States law, codified at Title 28, §§ 1330, 1332, 1391(f), 1441(d), and 1602–1611 of the United States Code, that established criteria as to whether a foreign sovereign state (or its political subdivisions, agencies, or instrumentalities) is immune from the jurisdiction of the United States' federal or state courts. The Act also establishes specific procedures for service of process, attachment of property and execution of judgment in proceedings against a foreign state. The FSIA provides the exclusive basis and means to bring a civil suit against a foreign sovereign in the United States. It was signed into law by United States President Gerald Ford on October 21, 1976.
Тарих
Шетелдік мемлекеттің иммунитеті АҚШ соттарында ұзақ тарихқа ие. The Schooner Exchange v. M'Faddon, 11 U. S. 116 (1812) ісінде Жоғарғы Сот жеке тұлға Франция үкіметін сотқа шақыра алмайды деген шешім қабылдады. Бұл істе Жоғарғы Сот талапкердің Филадельфияда паналаған әскери кемеге иелік етуді талап ететін шетелдік мемлекетке қарсы сотқа жүгіне алмайтынына тоқталды. Халықаралық тәжірибе мен ортақ құқық принциптеріне сәйкес, АҚШ соттары шетелдік үкіметтерге қарсы талаптарды қараудан әдетте бас тартады, тіпті бұл талаптар коммерциялық қызметке қатысты болған жағдайда да. АҚШ Мемлекеттік департаменті шетелдік мемлекеттерге қатысты иммунитеттің абсолюттік теориясын қолдады және соттар шетелдік егемендерге қарсы іс-қимылдар кезінде Мемлекеттік департаменттің иммунитет туралы ұсыныстарына сүйенді. 1952 жылы АҚШ Мемлекеттік департаменті халықаралық тәжірибедегі өзгерістерді ескере отырып, шетелдік мемлекеттің мемлекеттік актілері (jure imperii) иммунитетке құқылы, ал жеке актілері (jure gestionis) иммунитетке құқылы емес егемендік иммунитетінің шектеулі теориясын қабылдады. АҚШ заң арқылы шетелдік егемендік иммунитетінің заңын кодификациялаған алғашқы ел болды. FSIA үш негізгі мақсатты көздеді: 1) иммунитетті анықтау жауапкершілігін Мемлекеттік департаменттен сотқа беру; 2) иммунитеттің «шектеулі» теориясын анықтау және кодификациялау; және 3) шетелдік мемлекеттер мен үкіметтік органдарға қарсы сот процесі үшін жан-жақты, бірыңғай тәртіпті қамтамасыз ету. Егер шетелдік жауапкер FSIA бойынша «шетелдік мемлекет» болып танылса, онда заңда иммунитетке қатысты ерекшеліктер болмаса, ол АҚШ-тың кез келген сотында (федералды немесе штаттық) сотқа шақырылуға иммунитетті алады. Иммунитетке қатысты ерекшеліктің қолданылуы сот құзыретінің мәселесі болып табылады, яғни иммунитетке қатысты ерекшелік болмаса, сот талапты қарауға құқылы емес және істің қабылдануын тоқтатуға тиіс. Verlinden B. V. v. Central Bank of Nigeria ісінде айыпталушы аудандық соттың құзыретіне дау айтып, FSIA федералды заң бойынша туындамаған іс болғандықтан аудандық сотқа құзыреттілік бере алмайды деп мәлімдеді. Жоғарғы Сот FSIA бойынша юрисдикцияны қолдану міндетті түрде FSIA-ға қатысты ерекшеліктерді талдауды талап ететіндіктен, FSIA істері федералды заң бойынша туындайды деп шешті. FSIA бойынша дәлелдеу жүгі бастапқыда жауапкерге жүктеледі, ол FSIA бойынша «шетелдік мемлекет» екенін және сондықтан мемлекеттік иммунитетке құқылы екенін дәлелдеуі керек. «Шетелдік мемлекет» 28 U.S.C. § 1603 (a), (b) тармақтарында анықталған. Жауапкер өзінің шетелдік мемлекет екенін дәлелдегеннен кейін, іс жүргізу үшін талапкер заңдағы иммунитетке қатысты ерекшеліктердің бірінің қолданылатынын дәлелдеуі керек. Ерекшеліктер иммунитет қолданылмайтын іс-қимыл түрлерін және АҚШ соттарында қарау үшін қажетті аумақтық байланысты анықтайды. Заң талаптарға сай келетін талаптар бойынша юрисдикцияны белгілейтін заңның бір түрін құрайды. Ерекшеліктер 28 U.S.C. §§ 1605, 1605A және 1607 тармақтарында тізімделген. Ең көп таралған ерекшеліктер: шетелдік мемлекет иммунитеттен бас тартқанда (§ 1605(a)(1)) немесе дауды төрелікке беруге келіскенде (§ 1605(a)(6)), коммерциялық қызметпен айналысқанда (§ 1605(a)(2)), АҚШ-та «жеке зиян немесе өлім, немесе мүліктік залал немесе жоғалту» (мысалы, жол-көлік оқиғасы) салдарынан келтірген зиянды өтеуге тиіс болғанда (§ 1605(a)(5)), немесе халықаралық құқықты бұза отырып мүлікті иемденгенде (§ 1605(a)(3)). FSIA сондай-ақ кейбір қарсы талаптарға қатысты істерде иммунитетті алып тастайды (§ 1607) және адмиралтейство талаптары бойынша (§ 1605(b)). 1996 жылғы Терроризмге қарсы және тиімді өлім жазасына қарсы заңның 221-тарауы Мемлекеттік департамент терроризмді қолдаушы мемлекет деп таныған кез келген үкіметке қатысты терроризм құрбандары үшін ерекшелік енгізді. 1996 жылы Флатов түзетуі де енгізілді, ол 1995 жылы қызы Алисаны өлтірген жанкешті шабуыл үшін Иранды соттауға ұмтылған адвокат Стивен Флатовтың есімімен аталды, бұл мұндай шабуылдарға жауаптыларды сот алдында жауапкершілікке тартады. Иран Ислам Республикасы қарсы Cicippio Puleo шешімі шетелдік мемлекеттерге қарсы жеке іс-қимыл сот ісін іздеуді қиындатқандықтан, тіпті Флатов түзетуімен, 2008 қаржы жылына арналған Ұлттық қорғаныс заңы оларды толығымен 1605А-ға көшіріп, терроризмге қатысты ерекшеліктерді кеңейтті, шетелдік мемлекеттерді өз шенеуніктерінің іс-әрекеттері үшін жауапкершілікке тарту арқылы және жазалау, соттан тыс өлім, ұшақтарды қирату және кепілге алуға қатысты ерекшеліктерді кеңейтті.
Foreign state immunity has a long history in U. S. courts. In an early case, The Schooner Exchange v. M'Faddon, 11 U. S. 116 (1812), the Supreme Court held that a private party could not sue the government of France. In that case, the Supreme Court concluded that a plaintiff cannot sue a foreign sovereign claiming ownership to a warship which had taken refuge in Philadelphia. Following international practice and common law principles, U. S. courts routinely refused to hear claims against foreign governments, even where those claims related to commercial activities. The U. S. State Department followed the absolute theory of immunity for foreign states, and courts generally relied on suggestions of immunity by the State Department in actions against foreign sovereigns. In 1952, the U. S. State Department, noting changes in international practice, adopted the restrictive theory of sovereign immunity according to which the public acts (jure imperii) of a foreign state are entitled to immunity, while the private acts (jure gestionis) are not. The United States was the first country to codify the law of foreign sovereign immunity by statute. The FSIA had three broad objectives: (1) to transfer responsibility for immunity determinations from the Department of State to the judiciary; (2) to define and codify the "restrictive" theory of immunity; and (3) to provide a comprehensive, uniform regime for litigation against foreign states and governmental agencies. If a foreign defendant qualifies as a "foreign state" under the FSIA, the Act provides that it shall be immune to suit in any U. S. court—federal or state—unless a statutory exception to immunity applies. The applicability of an exception to immunity is a matter of subject matter jurisdiction, meaning if there is no exception to immunity, a court cannot hear the claim and must dismiss the suit. In Verlinden B. V. v. Central Bank of Nigeria, the defendant challenged the jurisdiction of the district court, saying that FSIA could not give jurisdiction to the district court since it was not a case "arising under" federal law. The Supreme Court found that since any invocation of jurisdiction under the FSIA would necessarily involve analysis of the exceptions to FSIA, FSIA cases by definition arise under federal law. Under the FSIA, the burden of proof is initially on the defendant to establish that it is a "foreign state" under the FSIA and therefore entitled to state immunity. "Foreign state" is defined at 28 U. S. C. § 1603(a),(b). Once the defendant establishes that it is a foreign state, for the lawsuit to proceed, the plaintiff must prove that one of the Act's exceptions to immunity apply. The exceptions define both the types of actions as to which immunity does not attach and the territorial nexus required for adjudication in U. S. courts. The Act creates a form of long arm statute establishing jurisdiction over claims that meet the criteria. The exceptions are listed at 28 U. S. C. §§ 1605, 1605A, and 1607. The most common exceptions are when the foreign state waives immunity (§ 1605(a)(1)) or agrees to submit a dispute to arbitration (§ 1605(a)(6)), engages in a commercial activity (§ 1605(a)(2)), commits a tort in the United States causing "personal injury or death, or damage to or loss of property" (such as a common traffic collision) (§ 1605(a)(5)), or expropriates property in violation of international law (§ 1605(a)(3)). The FSIA also excludes immunity in cases involving certain counterclaims (§ 1607) and admiralty claims (§ 1605(b)). Section 221 of the Antiterrorism and Effective Death Penalty Act of 1996 added an exception for U. S. victims of terrorism, for any government designated by the State Department as a state sponsor of terrorism. The Flatow Amendment was also added in 1996, named after lawyer Stephen Flatow who fought to sue Iran over the suicide bombing that killed his daughter Alisa in 1995, which made those responsible for such attacks liable in court. In response to the decision of Cicippio Puleo v. Islamic Republic of Iran that made it difficult to seek private cause of action lawsuits against foreign states even with the Flatow Amendment, the National Defense Authorization Act for Fiscal Year 2008 greatly expanded the terrorism exceptions by moving these as a whole to § 1605A, making foreign states liable for the actions of their officers in cause of action lawsuits, and expanding exceptions for torture, extrajudicial killing, aircraft sabotage, and hostage taking.
Істеудің айрықша негізі
Аргентина Республикасы Америкада Хесс Shipping Corp. ісінде, 488 U.S. 428 (1989), Жоғарғы Сот FSIA шетелдік мемлекетке қатысты сот юрисдикциясын алудың жалғыз негізін қамтамасыз етеді деп шешім шығарды. Бұл істе 1982 жылғы Фолкленд соғысы кезінде Ұлыбритания мен Аргентина белгілеген "соғыс аймақтарынан" тыс жүрген Либерияға тиесілі мұнай танкері, аргентиналық әскери ұшақтан атылған жер-әуе зымыранымен зардап шекті. Кеме компаниясы Аргентинаның әрекеттері 28 U.S.C. § 1350 шетелдік құқық бұзушылық туралы заң мен жалпы адмиралтейство заңын бұзғанын мәлімдеп, Аргентинаны федералды сотқа берді. Сот FSIA шетелдік мемлекетке қарсы сот процесін жүргізудің жалғыз құралы екенін анықтағандықтан, талапкерлерге шетелдік құқық бұзушылық туралы заңға немесе жалпы адмиралтейство заңына сәйкес талап ашуға рұқсат берілмеді деп шешім шығарды.
In Argentine Republic v. Amerada Hess Shipping Corp., 488 U. S. 428 (1989), the Supreme Court held that the FSIA provides the "sole basis for obtaining jurisdiction over a foreign state". In that case, a Liberian owned oil tanker which was traveling outside of the "war zones" designated by the United Kingdom and Argentina during the Falklands War in 1982 was struck by an air to surface rocket fired by an Argentine jet. The shipping company sued Argentina in federal court claiming that Argentina's actions violated the Alien Tort Statute 28 U. S. C. § 1350 and general admiralty law. Because the Court found that the FSIA provided the exclusive means of suing the foreign sovereign, the Court determined that the plaintiffs were not permitted to bring suit under the Alien Tort Statute or general admiralty law.
Коммерциялық қызметтен ерекшелік
Мемлекеттік иммунитетке ең маңызды ерекшелік – 28 U.S.C. § 1605(a)(2) коммерциялық қызметке қатысты ерекшелік болып табылады. Бұл тарау талапкердің шетелдік мемлекетке қарсы сотқа жүгінуіне үш негіз береді:
The most important exception to sovereign immunity is the commercial activity exception, 28 U. S. C. § 1605(a)(2). This section provides three bases on which a plaintiff can sue a foreign state:
Талапкердің талабы шетелдік мемлекеттің АҚШ-та жүзеге асырған коммерциялық қызметіне негізделген жағдайда. Талапкердің талабы шетелдік мемлекеттің АҚШ-та АҚШ-тан тыс коммерциялық қызметпен байланысты жасаған әрекетіне негізделген жағдайда. Талапкердің талабы шетелдік мемлекеттің АҚШ-тан тыс жерде жасаған, АҚШ-тан тыс коммерциялық қызметпен байланысты әрекетіне негізделген және АҚШ-та тікелей салдарға әкелген жағдайда. Шетелдік мемлекеттің қызметі коммерциялық болып табылатынын анықтауда, FSIA соттардан әрекеттің табиғатына, шетелдік мемлекет әрекетті қандай мақсатта жасады дегенге емес, назар аударуды талап етеді (28 U.S.C. § 1603(d)). Мысалы, төлемді қабылдайтын көлік жүйесін пайдалану коммерциялық әрекет болып табылады, ал тұрақ билеттеріне айыппұл салу – мемлекеттік әрекет болып табылады, тіпті егер біріншісі мемлекеттік қызмет көрсету үшін жасалса, екіншісі кіріс табу үшін басталған болса да. *Аргентина Республикасы v. Weltover*, 504 U.S. 607 (1992) ісінде бонды ұстаушы (екі Панамалық корпорация және бір швейцариялық банк) Аргентинаның бонды төлемдерін орындамауына байланысты бонды шығарған үкіметке (Аргентинаға) қарсы шартты бұзу туралы талап айтты. Бондтардың шарттары бойынша бонды ұстаушылар төлемді Лондон, Франкфурт, Цюрих немесе Нью-Йоркте алуға құқылы болды. Бұл іс Аргентинада шығарылған бондыларға қатысты Аргентинадағы дефолтқа қатысты болғандықтан (яғни, АҚШ-тан тыс жердегі қызметпен байланысты АҚШ-тан тыс жерде жасалған әрекет), юрисдикцияны белгілеу үшін талапкер Аргентинаны соттау үшін коммерциялық қызметке қатысты ерекшеліктің үшінші негізіне ғана сүйене алды. Аргентина FSIA коммерциялық қызмет ерекшелігін қолдануға болмайтындығына қатысты екі негізгі аргумент келтірді: 1) инвесторларға мемлекеттік борышты шығару «коммерциялық» қызмет емес және 2) болжамды дефолт АҚШ-та «тікелей әсерге» ие болды деп есептеуге болмайды. Жоғарғы Сот судьясы Антонин Скалия жазған бірауызды шешімде Аргентинаның мемлекеттік иммунитетке құқығы жоқ екенін анықтады. «Шетелдік үкімет нарықты реттеуші ретінде емес, оның ішіндегі жеке ойыншы ретінде әрекет еткенде, шетелдік мемлекеттің әрекеттері «коммерциялық» болып табылады» деген тұжырымдаманы келтіріп, Аргентинаның бондыларды шығаруы коммерциялық сипатта екенін мәлімдеді. АҚШ-тағы «тікелей әсерге» қатысты, Сот FSIA бойынша АҚШ-тағы әсердің міндетті түрде «маңызды» немесе «болжамды» болуы керек деген ұсынысты қабылдамады, керісінше, «тікелей» болу үшін әсер жауапкердің әрекетінің «бірден туындауы» жеткілікті екенін мәлімдеді. Нью-Йорк төлем жасалатын орын болғандықтан, Сот талапкерлердің Нью-Йоркте орналасқандығына қарамастан, әсер тікелей екенін мәлімдеді. Колумбия округінің аудандық соты *Upton v. Empire of Iran* (1978) ісінде «тікелей әсер» жалпы түсінікті мағынасында қарастырылуы керек екенін анықтады: тікелей әсердің «аралық элементі жоқ, керісінше, ауытқусыз немесе үзіліссіз тура сызықта ағады». 2015 жылы Жоғарғы Сот бірауызды шешіммен *OBB Personenverkehr AG v. Sachs* ісінде АҚШ-тағы уәкілетті агенттен теміржол билетін сатып алу, егер сот ісі шетелдегі теміржол апатына қатысты болса, коммерциялық қызмет ерекшелігіне жатпайды деп шешті. АҚШ тұрғыны Кэрол Сакс АҚШ-тағы саяхат агентісінен Eurail жолдамасын сатып алды. Ол Austrian national railway, ÖBB Personenverkehr AG (ÖBB) компаниясының пойызына отыру үшін жолдаманы пайдаланды, бірақ жол жүрісі кезінде рельске құлап, қозғалып келе жатқан пойыз оның аяқтарын қақты, нәтижесінде екі аяғын ампутациялау қажет болды. Сакс оқиғаға байланысты зиянды өтеу үшін Калифорнияның Солтүстік округінің АҚШ округтік сотына ÖBB-ге шағымданды. Ол бұл талап-арызды FSIA тыйым салмайды деп түсіндірді, өйткені ол АҚШ-тағы саяхат агенті билет сатуына «негізделген». Сот бұл талап коммерциялық қызметтен ерекшеленетін жағдайға жатпайтынын айтты. Бұл шешімге шағым берілді, АҚШ-тың Апелляциялық соты шешімді өзгертіп, АҚШ-та орналасқан саяхат агентісінен билет сатып алу агенттік құрғанын мәлімдеді. Жоғарғы Сот «талап-арыздың негізін құрайтын нақты әрекетті» қарастырып, бұл әрекеттің Австрияда орын алғанын ескеріп, іс коммерциялық қызметтен ерекшеленуге жатпайды деп шешті.
When the plaintiff's claim is based upon a commercial activity carried on in the United States by the foreign state. When the plaintiff's claim is based upon an act by the foreign state which is performed in the United States in connection with commercial activity outside the United States. When the plaintiff's claim is based upon an act by the foreign state which is performed outside the United States in connection with commercial activity outside the United States and which causes a direct effect in the United States. In determining whether a foreign state's activities are commercial, the FSIA requires that courts look to the nature of the act itself, rather than the purpose for which the foreign sovereign engaged in the act (28 U. S. C. § 1603(d)). For example, the operation of a fee based transportation system would likely be a commercial act, while imposing fines for parking tickets would be a public act, even if the former was undertaken to provide a public service, and the latter was initiated to raise revenue. Republic of Argentina v. Weltover, 504 U. S. 607 (1992), concerned a breach of contract claim asserted by the bond holder (two Panamanian corporations and a Swiss bank) against the government (Argentina) that issued the bonds arising from Argentina's default on the bond payments. Under the terms of the bonds, the bond holders were given the option of having the bonds paid in London, Frankfurt, Zürich, or New York. Because the case concerned a default in Argentina on bonds issued in Argentina (i. e., an act performed outside the United States in connection with activity outside the United States), in order to establish jurisdiction, the plaintiff's could only rely on the third basis to sue Argentina under the commercial activity exception. Argentina made two primary arguments as to why the FSIA commercial activity exception should not apply: (1) the issuance of sovereign debt to investors was not a "commercial" activity and (2) the alleged default could not be considered to have had a "direct effect" in the United States. In a unanimous opinion written by Justice Antonin Scalia, the Supreme Court held that Argentina was not entitled to sovereign immunity. Reasoning that "when a foreign government acts, not as regulator of a market, but in the manner of a private player within it, the foreign sovereign's actions are 'commercial, the Court concluded that Argentina's issuance of the bonds was of a commercial character. As for the "direct effect" in the United States, the Court rejected the suggestion that under the FSIA the effect in the United States necessarily needed to be "substantial" or "foreseeable" and instead concluded that in order to be "direct", the effect need only "follow as an immediate consequence" of the defendant's activity. Because New York was the place where payment was supposed to be made, the Court concluded that the effect was direct, notwithstanding the fact that none of the plaintiffs were situated in New York. The District Court for the District of Columbia held in Upton v Empire of Iran (1978) that "direct effect" is to be given its common sense interpretation: a direct effect "has no intervening element, but, rather, flows in a straight line without deviation or interruption". In 2015, the Supreme Court unanimously held in OBB Personenverkehr AG v. Sachs that the purchase of a rail ticket from an authorized agent in the US does not fall within the commercial activity exception when the lawsuit concerns a rail accident in a foreign country. Carol Sachs, a US resident, purchased a Eurail pass on the internet from a US based travel agent. She used the pass to board a train operated by the Austrian national railway, ÖBB Personenverkehr AG (ÖBB), but during the process she fell onto the tracks and her legs were crushed by the moving train, requiring the amputation of both of her legs. Sachs sued ÖBB in the United States District Court for the Northern District of California for damages related to the incident. She reasoned that the suit was not barred by the FSIA because it was "based upon" the sale of the ticket by the US based travel agent. The court ruled that the suit did not fall within the commercial activities exception. It was appealed to the United States Court of Appeals for the Ninth Circuit, which reversed the judgment, holding that the purchase of the ticket from a US based travel agent established agency. The Supreme Court looked at the "particular conduct on which the [lawsuit] is based" and held that, because that conduct occurred in Austria, the case did not fall within the commercial activities exception.
Геноцидті алулар
Бір студенттің жазбасында геноцидтік тартып алу мәселелері ФСИА-ның халықаралық тартып алу ерекшелігінің құзырет шектерінен тыс деп есептеледі. 2017 жылдың маусым айында Колумбия округінің апелляциялық сотының бөлінген құрамы ФСИА-ның нацистік қарақшылар ұрлаған өнерді қайтаруға Холокост құрбандарының аман қалғандарына сотқа жүгінуге кедергі келтірмейтінін анықтады. Алайда, Германия бұл шешімге АҚШ Жоғарғы Сотына шағымданды, ол 2021 жылдың ақпанында бірауыздан шешім қабылдады: ФСИА шетелдік мемлекеттердің жеке тұлғалардан тартып алған мүліктері үшін шетелдік мемлекеттерге қарсы сот шараларын қабылдауға рұқсат бермейді, өйткені ФСИА ережелері басқа мемлекеттердің мемлекеттік мүлігіне бағытталған, және төменгі сот шешімдерін күштен шығарды. Германия Филиппке қарсы іс ФСИА-ның Холокост құрбандарының мұрагерлері үшін Германияны Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік партия тартып алған заттар үшін өтемақы талап ету үшін АҚШ сот жүйесінде сотқа беру құқығына қатысты. Сот бірауыздан ФСИА-ның осы аман қалғандарға Германияны АҚШ сотына сотқа беруге рұқсат бермейтінін шешті, себебі сату геноцид емес, мүлікті иемдену актісі болды, бірақ мүлікті қайтарудың басқа да жолдары әлі де мүмкін екенін мойындады. Бұл шешіммен бірге Германияның шешімі негізінде per curiam қабылдаған Венгрияның Симонға қарсы ісі де аяқталды.
One student's note has argued that matters of genocidal takings are regarded as exceeding the jurisdictional limits of the FSIA's international takings exception. In June 2017, a divided panel of the United States Court of Appeals for the District of Columbia Circuit found the FSIA did not prevent the survivors of a Holocaust victim from suing to recover art stolen by Nazi plunderers. However, the ruling was challenged by Germany to the United States Supreme Court, which ruled in a unanimous decision in February 2021 that FSIA does not permit legal action to be taken against foreign states for property taken from individuals by foreign states, as the provisions of FSIA are directed towards state property taken by other states, and vacated the lower court rulings. The case, Germany v. Philipp, dealt with the applicability of the FSIA for heirs of victims of the Holocaust to sue Germany in the United States court systems for compensation for items that were taken by the Nazi Party during World War II. The court unanimously ruled that FSIA does not allow these survivors to sue Germany in U. S. court, reasoning that the sale was an act of expropriation of property rather than an act of genocide, although granting that other means of recovery are still potentially available. The decision also concluded a related case, Hungary v. Simon, which was decided per curiam on the ruling of Germany.
Мемлекеттік кәсіпорындардың өнеркәсіптік тыңшылығы
FSIA мемлекеттік кәсіпорындармен, олардың еншілес компанияларымен және бірлескен кәсіпорындарымен, әсіресе Қытай Халық Республикасына тиесілі, өнеркәсіптік шпионаж және зияткерлік меншікті ұрлауда айыпталғандар, сот шараларынан қорғану үшін пайдаланылды.
FSIA has been invoked by state owned enterprises as well as their subsidiaries and joint ventures, particularly those owned by the People's Republic of China, accused of industrial espionage and intellectual property theft, as a defense from legal action.
Ерекше заңдық істер
2004 жылы Чичиппио Пулео Иран Ислам Республикасына қарсы қозғалған іс 1996 жылғы Терроризмге қарсы және тиімді өлім жазасы туралы заңға, сондай-ақ FSIA-ға енгізілген Флатов поправкасынан кейін қарастырылды. Бұл поправкалар Ирандағы Лвандық кешірімдік дағдарысынан аман қалған отбасы мүшелерінің сезімталдық күйзелісінен туындаған жазалау зиянына қатысты болды. Бұрынғы істе кешірімдік зиян толығымен өтелгенімен, DC Circuit соты өзгертілген FSIA шетелдік мемлекетке қарсы жеке іс қозғауға емес, тек жеке тұлғаларға қарсы іс қозғауға ғана мүмкіндік беретінін шешті. Бұл шешім басқа округтік соттарға таралып, Конгресс 2008 жылғы NDAA-да терроризмге қатысты ерекшеліктерді маңызды түрде өзгертуге итермеледі. Бұл өзгеріс шетелдік мемлекеттерді жеке іс бойынша соттауға мүмкіндік берді және сол кездегі басқа да сот істеріне кері күшпен әсер етті. 2008 жылы Сауд Арабиясы 11 қыркүйекке жасалған шабуылдардың құрбандары мен отбасыларының талабын тоқтату үшін FSIA-ны пайдаланды. Олар Сауд басшыларының «Әл-Қаиданы» тікелей емес жолмен қаржыландырғанын айыптады. Конгресс 2016 жылы президент Обаманың «Терроризмді қолдаушыларға қарсы әділет» заңына (JASTA) қойған ветосын жоққа шығарды, FSIA-ға түзетулер енгізіп, Сауд Арабиясына қарсы отбасылардың ісін АҚШ соттарында қарауға рұқсат берді. Джон В. Доу Святой Престолға қарсы істе (557 F.3d 1066, 9-шы апелляциялық округ, 2009 жыл) Киелі Тақ АҚШ-тың әртүрлі шіркеулерінде балаларға жасалған зорлық-зомбылыққа қатысты сот ісінде FSIA-ны қолданды. Алайда, соңғы шешім мемлекеттік иммунитетке негізделмеді. Argentina Республикасының NML Capital, Ltd. компаниясына қарсы істе Жоғарғы Сот 2014 жылғы 16 маусымда төменгі соттың шешімін Аргентинаның шағымдауына қатысты растады. Шешімде Аргентина үкіметі 2001 жылы мемлекеттік борышын төлемегеннен кейін 2005 және 2010 жылдары жүргізген сыртқы борышты қайта құру кезінде ұсынылған төмендетілген төлемдерді қабылдаудан бас тартқан облигация иелеріне толық төлеу туралы келісімшарттық міндеттемелерін орындауы керек екені айтылды. Сол күні АҚШ Жоғарғы Соты 7-1 дауыспен (судья Соня Сотомайор екі істен де себебін көрсетпей өзін шеттетуге рұқсат берді) облигация иелеріне Аргентинаның АҚШ және шетелдегі активтері туралы ақпарат алуға рұқсат берді, сондай-ақ банктерге тиісті ақпаратты іздеу үшін шақыру қағаздарын беруге рұқсат берді. Судан Республикасы Харрисонға қарсы істе Жоғарғы Сот 2019 жылғы наурыз айында FSIA азаматтық процестің (сот шақырулары мен азаматтық шағымдар) тікелей шетелдік мемлекеттің сыртқы істер министріне жіберіліп, жеткізілуін талап ететінін, ал АҚШ-тағы елшілікке жеткізу жеткіліксіз екенін шешті. Opati Судан Республикасына қарсы істе Жоғарғы Сот 2020 жылғы мамыр айында FSIA-ның FSIA қабылдағанға дейін жасалған әрекеттерге қатысты жазалау зиянын өтеуге рұқсат беретінін бірауыздан шешті. Бұл шешім 1998 жылы АҚШ елшілігіне жасалған шабуылға қатысты іске байланысты болды. Германия Филиппке қарсы істе Жоғарғы Сот 2021 жылы FSIA Холокост және нацистік Германияның құрбандарының аман қалғандары мен мұрагерлеріне нацистік партияның тартып алған немесе мәжбүрлеп сатуға мәжбүрлеген мүліктері үшін Германиядан өтемақы талап етуге рұқсат бермейтінін шешті.
Cicippio Puleo v. Islamic Republic of Iran in 2004 was heard after the additions of the Antiterrorism and Effective Death Penalty Act of 1996 and the Flatow Amendment to FSIA, which were related to punitive damages from emotional distress from family members of a surviving Lebanon hostage crisis from Iran. While an earlier case by the hostage was successful in winning compensatory damages in his original suit, the DC Circuit Court ruled that the amended FSIA did not allow for a private cause of action against a foreign state, only against individuals. This decision filtered through the other circuit courts, which prompted Congress to significantly modify the exemptions related to terrorism in the 2008 NDAA to specifically allow for foreign states to be sued on a private cause of action, retroactively applying this to the other legal cases pending at the time. In 2008, Saudi Arabia invoked the FSIA to preclude a lawsuit filed by families and victims of the September 11 attacks who alleged that the Saudi leaders had indirectly financed al Qaeda. Congress responded in 2016 by overriding President Obama's veto of the Justice Against Sponsors of Terrorism Act (JASTA), amending FSIA and allowing the families' suit against Saudi Arabia to proceed in U. S. courts. In John V. Doe v. Holy See, 557 F.3d 1066 (9th Cir. 2009), the Holy See invoked the FSIA in a lawsuit related to child abuse incidents in various U. S. churches. The ruling ultimately did not rely on state immunity. In Republic of Argentina v. NML Capital, Ltd., the Supreme Court ruled on June 16, 2014, against Argentina's appeal of a lower court ruling that Argentina's government must uphold its contractual obligation to pay in full those bondholders who refused to accept reduced payments negotiated in foreign debt restructurings carried out by Argentina in 2005 and 2010 after that state's government defaulted on its debt in 2001. Later the same day, the U. S. Supreme Court, in a 7–1 ruling (Associate Justice Sonia Sotomayor recused herself from both cases without giving a reason for doing so), gave permission for those bondholders to seek information on Argentina's assets in the United States and abroad by issuing subpoenas to banks to trace those assets. In Republic of Sudan v. Harrison, the Supreme Court ruled in March 2019 that the FSIA requires that civil process (court summons and civil complaints) be addressed and delivered directly to the foreign minister of a foreign state, and that delivery to an embassy in the US is not sufficient. In Opati v. Republic of Sudan, the Supreme Court unanimously ruled in May 2020 that FSIA allowed for punitive damages on a cause of action from conduct before the enactment of the FSIA, in a case related to the 1998 United States embassy bombings. In Germany v. Philipp, the Supreme Court ruled in 2021 that the FSIA does not allow for survivors or heirs of victims of the Holocaust and Nazi Germany to sue Germany for compensation for possessions taken or forced into sale by the Nazi Party.
Ұсынылған өзгерістер
2014 жылдың 25 наурызында АҚШ өкілі Стив Шабот АҚШ Өкілдер палатасына «Шетелдік мәдени алмасудың юрисдикциялық иммунитетін нақтылау туралы» заң жобасын (H.R. 4292; 113-ші Конгресс) енгізді. Палатадағы республикашылдар ұсынған заңдық қорытындыға сәйкес, заң жобасы «Шетелдік егемендік иммунитеттері туралы заңға (FSIA) шағын түзетулер енгізеді, бұл АҚШ-тың мәдени және білім беру мекемелеріне шетелден өнер және басқа да мәдени маңызы бар заттарды қарызға алуды жеңілдетеді». Дегенмен, заң жобасындағы түзетулер «1933 жылдың 30 қаңтары мен 1945 жылдың 8 мамыры аралығында нацистік Германия халықаралық құқықты бұза отырып алып қойған» өнер туындыларына иммунитет бермейді. Заң жобасы 2014 жылдың 6 мамырында ережелерді тоқтата тұрып дауысқа салуға жоспарланған еді. 2016 жылдың мамырында Сенат «Терроризмді демеушілерге қарсы әділеттілік туралы» заң жобасын қабылдады, ол жақын арада Палатада да мақұлданды. 2016 жылдың қыркүйегінде Обама заң жобасына вето қойды, бірақ Сенат 97-1 дауыспен ветоны жоққа шығарды. Заң күшіне енгеннен кейін, ол «АҚШ жеріндегі террористік шабуылдардың» демеушілерін сотқа беруге 9/11 оқиғасының құрбандарының отбасыларына мүмкіндік беру үшін Шетелдік егемендік иммунитеттері туралы заңға түзетулер енгізді, деді төраға Гудлат ветоны жоққа шығарған кезде.
On March 25, 2014, U. S. Representative Steve Chabot introduced the Foreign Cultural Exchange Jurisdictional Immunity Clarification Act (H. R. 4292; 113th Congress) into the United States House of Representatives. According to a legislative digest provided by House Republicans, the bill "narrowly amends the Foreign Sovereign Immunities Act (FSIA) to make it easier for U. S. cultural and educational institutions to borrow art and other culturally significant objects from foreign countries". However, the changes made by the bill would not provide any immunity to art or objects that were "taken in violation of international law by Nazi Germany between January 30, 1933 and May 8, 1945". The bill was scheduled to be voted on under suspension of the rules on May 6, 2014. In May 2016 the Senate passed a bill called the Justice Against Sponsors of Terrorism Act which also was passed by the house shortly after. Obama vetoed the bill in September 2016, but the Senate overrode the veto in a 97–1 vote. With the bill becoming a law it added an amended the Foreign Sovereign Immunities Act to allow the families of 9/11 to sue the sponsors of "terrorist attacks on U. S. soil", as chairman Goodlatte said on the override vote.