Кіріспе

Алабама университеті қорғаншылар кеңесі Гарретке қарсы, 531 U. S. 356 (2001), – АҚШ Жоғарғы Сотының АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуіне сәйкес Конгрестің өкілеттіктерін жүзеге асыруына қатысты іс. Жоғарғы Сот Американдық мүгедектер туралы заңның I тармағын, мемлекеттерді жеке тұлғалардың ақшалай өтемақы талап етуіне мүмкіндік бергені үшін, конституцияға қайшы деп шешті.

Өмірбаян

Арыз берушілер – Милтон Эш және Патрисия Гарретт, екеуі де Алабама университеті жүйесінің қызметкерлері. Олар Американдық мүгедектер туралы заңның (ADA) анықтамасына сәйкес мүгедек деп танылды. Эш – өмір бойы ауыр астмамен ауырған күзетші, ал Гарретт – емші, оған сүт безінің қатерлі ісігі диагнозы қойылып, көп уақытты алатын сәулелік және химиотерапиялық емдер қажет болды. Екеуі де жұмыста кемсітуге ұшырағанын мәлімдеді. Университет Эштің астмасын жеңілдететін жұмысқа тағайындаудан бас тарды және Гарретттің қатыспауы себепті оны жұмысынан ауыстыруды талап етті. Эш және Гарретт Алабама университетіне қарсы федералды сотқа АДА-ның I тармағын бұзғаны үшін, яғни мүгедек болу негізінде еңбекте кемсітуге тыйым салғаны үшін өтемақы талап етіп шағымданып арыз берді. Алабама университеті 11-ші түзетуге сәйкес, бұл талапқа тыйым салынғанын негілдеп, шағымды қараудан бас тарту туралы өтініш жасады. АҚШ-тың Алабама штатының Солтүстік округінің аудандық соты осы себеппен екі де істі қараудан бас тартты, бірақ Он бірінші апелляциялық сот Конгресс штаттардың егемендік иммунитетін жойғанын шешті.

Келіспеушіліктер

Сот 5–4 дауыспен бөлінді, судья Стивен Брейер оған Джон Пол Стивенс, Дэвид Соутер және Рут Бадер Гинзбург қосылған қарсы пікір білдірді. Рационалды негіздегі тексеру туралы қарсылық мынадай мәлімдеме жасады: Конгресс «16 мен 64 жас аралығындағы мүгедек американдықтардың үштен екісі еңбек етпейтінін» анықтады, тіпті олардың көпшілігі өнімді еңбек етуге ниетті және қабілетті болса да. Конгресс бұл кемсітудің «қалыптасқан стереотиптерге» және мақсатты түрде теңсіз қарауға байланысты екенін анықтады.

Соттың ұстанымындағы мәселе – бұл «дәлелдеу жүгі» штаттарга артықшылық беретін немесе судьяларға қолданылатын қандай да бір шектеу ережесі Конгресс § 5 өкілеттігін пайдаланғанда қолданылмайды. «Сот процесінің мәніне байланысты шектеулер Конгресске қолданылмайды». Рационалды негіздегі тексеру – конституциялықлыққа басымдық беретін болжамдарымен «сот шектеуінің үлгісі» болып табылады. Ал Америка Құрама Штаттарының Конгресі – төменгі сот емес. (Дереккөздер алынып тасталды)

«Сәйкестік және пропорционалдық» туралы судья Брейер Клебурн қаласы мен Клебурнның өмір сүру орталығы, Инк. (1985) және Катценбах пен Морган (1966) істері Соттан емес, Конгрестен құрмет көрсетуді талап ететін прецеденттер екенін айтты: Мен бұл заңның штаттарға жүк салмақ ететінін мойындаймын, өйткені ол оларды сотқа шақырудан қорғайтын он бірінші түзетуден айырып, оларды әлеуетті ақшалай жауапкершілікке ұшыратады. Дегенмен, § 5-ті түсіндірудің штаттарға ерекше қорғауды қамтамасыз ететін ережелері он төртінші түзетудің мақсатына қайшы келеді. Өзінің мәтіні бойынша, бұл түзету штаттарға өз азаматтарына заң алдында тең қорғауды қамтамасыз етуден тыйым салады. Сондықтан «Федерализм принциптері, әйтпесе Конгресс билігіне кедергі келтіруі мүмкін, Азамат соғысының түзетулерін «тиісті заңнама арқылы» күшіне енгізу билігімен алмастырылады. Бұл түзетулер федералды билікті кеңейту және штаттық егемендікке араласу мақсатымен әзірленген». (Дереккөздер алынып тасталды)