«Теннессиге қарсы Лейн ісі: Он төртінші түзету және мүгедектердің құқықтары»
Tennessee v. Lane
АҚШ Жоғарғы Сотындағы «Теннессиге қарсы Лейн» ісі: 14-ші түзетудің 5-тармағы, мүгеделіктердің құқығы, ADA заңы, штаттардың жауапкершілігі қарастырылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теннесси Лэйнге қарсы, 541 U.S. 509 (2004) – АҚШ Жоғарғы Сотында қарастырылған, Конституцияның он төртінші түзетуінің 5-тарауына сәйкес Конгрестің өкілеттіктерін жүзеге асыруға қатысты іс.
Tennessee v. Lane, 541 U. S. 509 (2004), was a case in the Supreme Court of the United States involving Congress's enforcement powers under section 5 of the Fourteenth Amendment.
Өмірбаян
Айыпкерлер – Теннесси штатының мүгедек азаматтары болды, олар штаттың сот ғимараттарының жоғарғы қабаттарына қол жеткізе алмады. Олар федералды сотқа шағымданып, Теннесси штаты мүгедектеріне мемлекеттік қызметтерден бас тартқандықтан, «Мүгедектерге қатысты заңның» (ADA) II тармағын бұзғанын мәлімдеді. II тармақ бойынша, ешкімнің мүгедектігіне байланысты мемлекеттік қызметтерден бас тартуға құқығы жоқ; бұл құқығы бұзылған адамдарға мемлекеттерді ақшалай өтемалдау үшін сотқа беруге мүмкіндік береді. Теннесси штаттық заңның 11-ші толықтыруы бұл талапты тыйымдайды деп мәлімдеді және істі қараусыз қалдыру туралы өтініш берді. Олар негізінен «Алабама университетінің қамқоршылар кеңесіне қарсы Гарретт» (2001) ісіне сүйенді, онда Жоғарғы Сот Конгрестің ADA-ның белгілі бір ережелерін қабылдауы арқылы штаттардың егемендік иммунитетін конституциялық тұрғыдан жойғанын, адамдарға мүгедектігіне байланысты кемсітушілік үшін штаттарды сотқа беруге рұқсат бергенін айтты. Бұл іс, өз кезегінде, «Боерн қаласы Флореске қарсы» ісінде белгіленген қағидаға сүйенді: Конгресс 11-ші толықтыруды 5-ші тармақтағы өкілеттіктерін пайдаланып, кемсітушілікке қарсы шаралар «тең және пропорционалды» болған жағдайда ғана жоя алады. «Гарретт» ісінде Конгресс тең және пропорционалды талапты орындамады деп шешілді, яғни ол егемендік иммунитетін жоюды негіздеу үшін мүгедектікке байланысты кемсітушілікке қатысты жеткілікті дәлел жинамады.
The plaintiffs were disabled Tennesseans who could not access the upper floors in state courthouses. They sued in federal court, arguing that since Tennessee was denying them public services because of their disabilities, it was violating Title II of the Americans with Disabilities Act (ADA). Under Title II, no one can be denied access to public services due to his or her disability; it allows those whose rights have been violated to sue states for money damages. Tennessee argued that the Eleventh Amendment prohibited the suit, and filed a motion to dismiss the case. It relied principally on Board of Trustees of the University of Alabama v. Garrett (2001), in which the Supreme Court held that Congress had, in enacting certain provisions of the ADA, unconstitutionally abrogated the sovereign immunity of the States by letting people sue the States for discrimination on the basis of disability. That case, in turn, relied on the rule laid down by City of Boerne v. Flores: Congress may abrogate the Eleventh Amendment using its section 5 powers only if the way it seeks to remedy discrimination is "congruent and proportional" to the discrimination itself. Garrett had held that Congress had not met the congruent and proportional test – i. e., that it had not amassed enough evidence of discrimination on the basis of disability to justify the abrogation of sovereign immunity.
Соттың пікірі
Лэйн ісінде Жоғарғы Сот 5–4 дауыспен екіге бөлінді. Әділет Джон Пол Стивенс жазған көпшілік пікірінде, Сот Конгресс мүгедектерге 14-ші түзетуде қорғалған негізгі құқықтардан бас тартылып жатыр деген жеткілікті дәлелдерге ие екенін мәлімдеді, олардың арасында сотқа жүгіну құқығы да бар. Бұдан әрі, Конгресс бекіткен өтеу шарасы сәйкес және пропорционалды болды, себебі ADA-да талап етілетін "жетілдірулер" артық ауырлық тудырмады және келтірілген зиянға пропорционалсыз емес. Сот мәлімдемесіне сәйкес, Гаррет ісі тек теңдік қорғау туралы талаптарға ғана қатысты, ал тиісті сот процесіне емес. Осылайша, заң конституциялық деп танылды. Бас судья Уильям Ренквист және судьялар Кларенс Томас пен Антонин Скалия наразылық білдірді.
In Lane, the Supreme Court split 5–4. In the majority opinion written by Justice John Paul Stevens, the Court ruled that Congress did have enough evidence that disabled people were being denied those fundamental rights that are protected by the Due Process clause of the Fourteenth Amendment, among those rights being the right to access a court. Further, the remedy Congress enacted was congruent and proportional, because the "reasonable accommodations" mandated by the ADA were not unduly burdensome and disproportionate to the harm. Garrett, the Court said, applied only to Equal Protection claims, not to Due Process claims. Therefore, the law was constitutional. Chief Justice William Rehnquist and Associate Justices Clarence Thomas and Antonin Scalia filed dissents.