Кіріспе

Дания теңіз лейтенанты Ресей қызметінде

NOTOC
Мартин Шпанберг (1761 ж. қайтыс болды; Мартын Петрович Шпанберг, Мартын Петрович Шпанберг) – Дания теңіз офицері, Ресей қызметінде болған. Ол өзінің отандасы Витус Берингпен бірге Камчатка экспедицияларының екеуіне де екінші командир ретінде қатысқан. Ол Ресей жерінен Жапонияға теңіз жолын табуымен және Курил аралдарын зерттеуімен ең жақсы танымал. 1796 жылы орыстар Курил аралдарының бірі Шикотанды оның құрметіне қайта атады. Спанберг 1738, 1739 және 1742 жылдары үш сапарға шықты. Осы сапарлардың алғашқысында Спанберг 1738 жылдың 29 маусымында «Архангел Михаил» (Архангел Михаил, Arkhangel Mikhail) кемесімен өзінің көмекшілері Вильям Вальтон және Александр Шелтингпен бірге «Святой Гавриил» (Святой Гавриил, Sviatoi Gavriil) және «Надежда» (Надежда) кемелерін сәйкесінше басқарып сапарға шықты. Ол 30 Курил аралдарын картаға түсірді. Екінші сапарында ол төртінші кемеге, «Большерецк» (Большерецк) кемесіне ие болды және Жапониядағы Хонсюға барған алғашқы орыс командирі болды, бұл орыс-жапон дипломатиялық қарым-қатынастарын орнатты. Оның кемелері қазіргі Рикучу Кайган ұлттық паркінің құрамына кіретін көркем аймаққа қонды, бірақ сол кездегі изоляционисттік жапондық сакоку саясатына қарамастан, теңізшілерге сыпайылықпен қарады.

Шығармалары

Спанберг өзінің саяхаттары туралы қысқаша есеп жазды. Олар Рика де Оро және Рика де Плата ("Алтынға және күміске бай") деп аталатын аймақтағы көрінетін аралдарды анықтап таба алмады. Аймақ туралы алғашқы сенімді мәліметтерді ұсынып, Спанберг 1643 жылы Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясының Мартен Герритс Врисінің сапарынан кейін еуропалық карталарда кеңінен таралған, үлкен деп есептелген Стейтен аралы (Staten Eylandt, "Мемлекеттер аралы" деген мағынада) және Компания Жері (Compagnies Landt) болмаса, өте кішкентай екенін дәлелдеді, сондай-ақ Уруп және Итуруп сияқты Курил аралдарының кейбірін қате көрсетті. Бірақ бұл дереу қабылданбады, және әртүрлі көрінетін аралдар француз және басқа карталарда ондаған жылдар бойы пайда болып тұрды.

Құрметтер

Курил аралдарындағы Шпанберг аралы және Норденскиолд архипелагындағы Шпанберг аралы оның құрметіне аталған.