Жілі провинциясының тарихи Жяндао аймағы

Кіріспе

Цзилинь тарихи аймағы, Қытай – бұрынғы Цзиандао/Цзиантао қаласы.

Цзиандао немесе Цзиантао, корей тілінде Гандо немесе Кандо деп аталады, бұл Қытайдың Солтүстік-шығысындағы Цзилинь провинциясындағы Түмен өзенінің солтүстік жағалауында орналасқан тарихи шекаралық аймақ және этникалық корейлердің көп тұратын жері. "Цзиандао" сөзі, сөзбе-сөз "Орта Арал" деген мағынаны білдіреді, бастапқыда бүгінгі Цзилинь провинциясының Лонджин қаласындағы Чуанкоу ауылы, Кайшантун және Солтүстік Кореяның Онсонг округіндегі Чонсонг арасындағы Түмен өзеніндегі бір сағаға қатысты. Бұл арал өзен арғы жағында жер іздеген Корея түбегінен келген көшіп келушілер үшін маңызды бағдар болды. Көшіп келушілер саны арта келе, "Цзиандао" атауымен белгіленген аумақ корейлердің қоныстанған жерлерін қамту үшін біртіндеп өзгерді. 20 ғасырдың басында кеңейіп келе жатқан Жапон империясы осы аймақта тұратын этникалық корейлерді өз билігіне қосу керек деп мәлімдеді. Солтүстік-шығыс Қытайды аннексиялау және Қытайдың басқа бөліктерін басып алу ниетімен, 1907 жылы Кореядағы Жапон императорлық әскерлері Цзиандаоға шабуыл жасады, бірақ 1909 жылы Жапония әскерін Кореяға қайтарды және Қытайдың дипломатиялық қысымымен шабуылға дейін болған Түмен өзені бойындағы шекараны мойындады. Қазіргі Цзилинь провинциясының Яньбянь Корей Автономды Префектурасы шамамен тарихи Цзиандаомен бірдей аумақты қамтиды. Префектураның ауданы шамамен 42 000 шаршы километрді құрайды және 810 000-ға жуық этникалық корей тұрады. Қытайда Яньбянь аталымы қолданылады, ал Цзиандао қолданылмайды, себебі ол Жапон отаршылдығымен байланысты. Солтүстік Корея да, Оңтүстік Корея да бұл аймақты Қытай Халық Республикасының құрамына кіретін жер деп мойындайды, бірақ Оңтүстік Кореядағы кейбір либералдық және солшыл ұлтшыл топтар бұл аймақтың қазіргі Кореяның бөлігі болуы керек деген пікірді қолдайды. Бұл топтар 1907-1909 жылдар аралығында Цзиандаода болған оқиғаларды (Жапонияның басып алуы және одан кейінгі кері шегінуі) Корея аумағын Жапония мен Қытай арасында заңсыз бергендік деп санайды. Оңтүстік Кореядағы консерваторлар либералдар мен солшылдарға қарағанда Цзиандаоға аз қызығушылық танытады, бұл Солтүстікке қарсы сезіммен (반북) байланысты. Себебі, егер бұл аймақ Кореяға жатқызылса, ол Оңтүстік Кореяға емес, Солтүстік Кореяға жатқызылуы мүмкін.

Jiandao or Chientao, known in Korean as Gando or Kando, is a historical border region along the north bank of the Tumen River in Jilin Province, Northeast China that has a high population of ethnic Koreans. The word "Jiandao" , literally "Middle Island", originally referred to a shoal in Tumen River between today's Chuankou Village, Kaishantun in Longjing, Jilin, China and Chongsŏng, Onsong County in North Korea. The island was an important landmark for immigrants from the Korean Peninsula looking for settlements across the river. As the number of immigrants increased, the area covered by the name "Jiandao" gradually changed to reflect the areas of Korean settlement. In the early 20th century, an expanding Japanese Empire argued that ethnic Koreans living in this area should be placed under its jurisdiction. As one of its first set of attempts to annex northeast China and conquer other parts of mainland China, Imperial Japanese forces in Korea invaded Jiandao in 1907, but Japan withdrew its forces to Korea in 1909 and, under diplomatic pressure from China, recognized the border along Tumen River that had existed before the invasion. The Yanbian Korean Autonomous Prefecture of present day Jilin Province covers roughly the same region as historical Jiandao. The prefecture is approximately 42,000 square kilometers in size and is home to about 810,000 ethnic Koreans. In China, Yanbian is the name used, and Jiandao is not used, due to its association with Japanese colonial occupation. Both North Korea and South Korea recognize the region as a part of the People's Republic of China, but there are some liberal and left wing nationalist elements in South Korea that endorse the idea that the region should be a part of modern day Korea. These groups claim what happened in Jiandao between 1907–1909 (Japan's invasion and subsequent withdrawal) was an illegal transfer of Korean territory between Japan and China. Conservatives in South Korea are less interested in Jiandao than liberals and leftists, which has something to do with anti North sentiment (반북). This is because if the area is attributed to Korea, it is likely to be attributed to North Korea, not South Korea.

Тарих

Көне заманда осы аймақты көптеген мемлекеттер мен тайпалар биледі. Олардың ішінде Буйо, Когурё және Когурёнің мұрагері Балхае болды. Когурё – Солтүстік Корея мен Оңтүстік Манжурияны басқарған мемлекет, ол Кореяның үш патшалығының бірі ретінде танылды. Балхае – Қытайдағы Тан әулеті мен Кореядағы Біріккен Силла дәуірінде осы аймақта болған мемлекет. Қытай Балхаенің Танға уақытша тәуелділігін баса көрсетеді, ал Корея Балхаенің Когурёнің мұрагері және мәдени жалғасы болғанын айтады. 926 жылы Балхае Хитан Ляо әулетімен жойылды және 936 жылы ресми түрде қосылды. Келесі тоғыз-он ғасыр бойы аймақты Ляо (Китан), Цзинь (Джурчен), Юань (моңғолдар), Мин, содан кейін Цин биледі. 1712 жылы Цин мен Жосеон арасындағы шекара ресми түрде белгіленді. Цин билігі жылдар бойы Солтүстік-Шығыс Қытайға көшіп келушілерге рұқсат бермеді, себебі Қытайдың Ұлы Қытай қабырғасының оңтүстігіндегі аймақтарында хан басымдығымен үкімет қайтадан құрылса, маньчжулар өздерінің бастапқы отанына қайта оралуы мүмкін деп санайтын. Жосеон билігі де өз азаматтарының Солтүстік-Шығыс Қытайға көшіп келуіне рұқсат бермеді. Бұл мемлекеттік ережелер, сонымен қатар аймақтың жалпы батпақты табиғаты, Тумен өзенінің солтүстігіндегі осы жерлерді салыстырмалы түрде дамымаған қалдырды және аймақта маньчжур тайпалары ұзақ уақыт бойы сирек кездесті. Цин билігі бұл аймақты үнемі тексеріп отыратын, кейде кореялық бұзушылар ұсталып, Кореяға қайтарылатын. Алайда, 19 ғасырдың соңында Солтүстік Кореядағы шаруалар аштық пен кедейліктен қашу үшін Қытайдың Солтүстік-Шығысына көшіп барады. 1894 жылы Кореяға Жапония басып кірген кезде, көбісі босқындар ретінде келді. 1901 жылдан бастап Корея империясы Цзяндаоны өз бақылауына алуға дайындалды. 1901 жылы Корея генералы И Хак Гюн, Кореядағы дипломат Сэндс және капитан Пейер Цзяндаоны бақылауға жіберілді. 1901 жылы Корея Цзяндаоға полиция орналастырды, бұл 1906 жылға дейін жалғасты. Корея үкіметі 1903 жылы Цзяндаоға басып кіру үшін Цзяндао бақылаушысы ретінде Императорлық Корея армиясының құрамына кірмеген И Бём Юнды жіберді. Цзяндаода И Саподэні құрды, ол әділ әскерден және Императорлық Корея армиясынан тұратын отаршылдық. Бұл әскер орыс-жапон соғысы кезінде Жапонияға қарсы соғысты. 1904 жылы Кореядағы Жапон елшілігі Корея үкіметі Цзиандао Цин территориясының бөлігі ретінде жазылған ешқандай құжат жоқ деп мәлімдеді. Рус-жапон соғысынан кейін Жапония Кореяны ресми түрде аннексиялауға әкелген процесті бастады. 1905 жылы Корея империясы Жапон империясының протектораты болды, дипломатиялық құқықтарды жоғалтты және 1910 жылы Жапон империясының бөлігі болды. ХХ ғасырдың басында Маньчжурияға корейлік иммиграция тұрақты түрде өсті, себебі Жапон билігінен қашып келген босқындар болды, не Кореяның жапон үкіметі елге көшіп келуді дамытуға шақырды. Кейбір жергілікті қытай үкіметтері корейлік иммигранттарды құттықтады, өйткені олар еңбек пен ауыл шаруашылығы шеберлігінің көзі болды. Сол уақытта Жапония Қытайдың Солтүстік-Шығысына қарай кеңейе бастады. Жапондықтардың нысанасына алған аймақтардың бірі – Цзяндао (корей тілінде Гандо деп аталады). Жапондықтар Цзяндао Цзилинь провинциясының төрт округінің (Янцзи, Ванцин, Хелонг және Хунчунь) аумағын қамтиды деп мәлімдеді. Жапондықтар бұл аймақта тұратын этникалық корейлерді Жапон империясының юрисдикциясына жатқызу керек деп мәлімдеді. Жапондықтар алғаш рет 1907 жылы сәуір айында Цзяндаоға кіріп, ақпарат пен деректер жинады. 1907 жылы 7 тамызда жапон әскерлері Цзяндаоға басып кірді және "Цзяндао мәселесі" "шешілмеген" деп мәлімдеді (Gando Massacre). 1909 жылғы Гандо конвенциясында Жапония Қытай сыртқы істер министрлігі оның заңды меншігін растайтын он үш тармақты жалған мәлімдеме шығарғаннан кейін Циннің Цзяндоға қатысты аумақтық құқықтарын растады. Жапония екі ай ішінде Кореяға басып кірген әскерлерін қайтарып алуға келісті. Келісімде Қытай билігі астындағы этникалық корейлердің қорғалуы мен құқықтарын қамтамасыз ету туралы ереже де бар. Соған қарамастан, үлкен корей қоныстары болды және аймақ Жапонияның елеулі ықпалы астында қалды. Келісімге қарамастан, Цзяндаодағы корейлер Қытай мен Жапония үкіметтері арасындағы тартыстың көзі болып қала берді. Жапония барлық этникалық корейлер жапон азаматтары екенін, жапондық юрисдикция мен заңға бағынатынын және аймақты қарауылдап, полиция жүргізу құқығын талап етті. Цин және кейінгі жергілікті қытай үкіметтері аймаққа қатысты аумақтық егемендігін талап етті. 1931 жылғы Мукден оқиғасынан кейін жапон әскері (Квантун армиясы) Маньчжурияға басып кірді. 1931 жылдан 1945 жылға дейін Маньчжурия Жапонияның марионеттік мемлекеті – Манчжоу-Го бақылауында болды. 1934 жылдан бастап аймақ Манчжоу-Гоның жаңа Цзяндао провинциясын құрады, ескі Цзилинь провинциясы Биндзян, Цзяндао және қалған Цзилиньге бөлінді. Бұл кезең корейлік иммиграцияның жаңа толқынын бастарды, себебі жапон үкіметі аймақты отарлау және дамыту үшін корейліктердің қоныстануын белсенді түрде ынталандырды (немесе мәжбүрледі). Жапондықтар сонымен қатар аймақтағы қарсылықты басуға кірісті. Үш жарым жылдың ішінде (1931 жылдың қыркүйегінен 1935 жылдың наурызына дейін) жапондық әскерлер мен полиция 4520 адамды өлтірді. 1930 жылдары және одан кейін көптеген этникалық корейлер аймақтағы Қытай Коммунистік партиясына қосылып, қатысты. 1938 жылдың желтоқсанында жапондық Квантун армиясы аймақтағы коммунистік партизандық күштермен күресу үшін Гандо арнайы күштерін құрды. Бұл жасақтың командирі жапондық болды. Тарихшы Филипп Джоуэтт Манчжурияны жапондықтар басып алған кезеңде Гандо арнайы күштері "қатыгездігімен танылды және өз билігіне өткен аумақтарды қиратып жібергені туралы хабарлар тарады" деп атап көрсетті. 1943 жылдың 1 қазанында Цзяндао провинциясы Донгман біріктірілген провинциясының ауданы ретінде қосылды, бірақ бұл аудан 1945 жылдың 28 мамырында таратылды және Цзяндао қайтадан провинция болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан және Кореяның азаттығынан кейін аймақтағы көптеген корей эмигранттары Кореяға оралды, бірақ маңызды саны Маньчжурияда қалды; осы адамдардың ұрпақтары бүгінгі таңда Қытайдағы корей этникалық азшылығының көп бөлігін құрайды. Аймақ алғаш рет Қытай Республикасының жаңа Сунцзян провинциясының құрамына кірді, бірақ 1949 жылы коммунистер билікке келгеннен кейін Сунцзянның шекаралары өзгерді және Цзяндао Цзилиньге қосылды. Қазіргі кезде аймақ Цзилиньдегі Яньбянь корей автономиялық префектурасы болып табылады.

Many different states and tribes succeeded each other in ruling the area during ancient times. These included Buyeo, Goguryeo and Goguryeo's successor state Balhae. Goguryeo was a country that controlled northern Korea and southern Manchuria, being widely regarded as one of the Three Kingdoms of Korea. Balhae was a state that existed in the area during the Tang dynasty in China and the Unified Silla Period in Korea. China emphasizes Balhae's temporary tributary relationship to the Tang, while Korea emphasizes that Balhae was a successor state and a cultural extension of Goguryeo. Balhae was destroyed by the Khitan Liao dynasty in 926, and was formally annexed in 936. Over the next nine to ten centuries the region was administered by the Liao (Khitans), Jin (Jurchens), Yuan (Mongols), Ming and then the Qing. In 1712, the border between Qing and Joseon was formally demarcated. For years, Qing officials did not allow people to move to Northeastern China, as it believed that should a Han majority government rise again in parts of China south of the Great Wall, the Manchus could retreat to their original homeland. Joseon officials also did not allow its subjects to move to Northeastern China. These governmental regulations, with the general marshy nature of the area, left these lands north of the Tumen River relatively undeveloped and the region was sparsely populated by Manchu tribes for a long time. Qing officials regularly inspected this region and occasional Korean intruders were detained and sent back to Korea. However, by the late 19th century, peasants in northern Korea were migrating to northeast China to flee famine and poverty. More arrived as refugees when Japan invaded Korea in 1894. From 1901, The Korean Empire prepared to take control of Jiandao. In 1901, Korean General Yi Hak gyun, Diplomat Sands in Korea, and captain Payeur were sent to observe Jiandao. In 1901, Korea deployed police in Jiandao, and this continued until 1906. The Korean Government sent Yi Beom yun, who was not part of the Imperial Korean Army, as a Jiandao observer to invade Jiandao in 1903. In Jiandao, Yi established Sa po dae, which was a militia consisting of both a righteous army, and Imperial Korean Army. This army fought against Japan during the Russo Japanese War. In 1904, the Japanese embassy in Korea reported the Korean government as claiming that there was no document that explicitly recorded Jiandao as part of the Qing territory. After the Russo Japanese War, Japan began the process that led to the formal annexation of Korea. In 1905, the Korean Empire became a protectorate of the Empire of Japan, effectively losing diplomatic rights, and became a part of the Imperial Japan in 1910. In the early 20th century, Korean immigration to Manchuria steadily increased, either from refugees fleeing Japanese rule, or from encouragement by the Japanese government of Korea of emigration to develop the land. Some local Chinese governments welcomed the Korean immigrants, as they were a source of labor and agricultural skill. In the meantime, Japan began to expand into northeast China. One of the regions the Japanese targeted was Jiandao (known in Korean as Gando). The Japanese claimed that Jiandao included territory of four counties (Yanji, Wangqing, Helong and Hunchun) of Jilin Province. The Japanese further claimed ethnic Koreans living in this region should be placed under the jurisdiction of Imperial Japan. The Japanese first infiltrated Jiandao in April 1907 to collect information and data. On August 7, 1907, Japanese troops invaded Jiandao and claimed that the "Jiandao Issue" was "unsettled" (see: Gando Massacre). In the Gando Convention of 1909, Japan affirmed territorial rights of the Qing over Jiandao after the Chinese foreign ministry issued a thirteen point refutation statement asserting its rightful ownership. Japan agreed to withdraw its invading troops back to Korea in two months. The treaty also contained provisions for the protection and rights of ethnic Koreans under Chinese rule. Nevertheless, there were large Korean settlements and the area remained under significant Japanese influence. Despite the agreement, Koreans in Jiandao continued to be a source of friction between the Chinese and Japanese governments. Japan maintained that all ethnic Koreans were Japanese nationals, subject to Japanese jurisdiction and law, and demanded rights to patrol and police the area. The Qing and subsequent local Chinese governments insisted on its territorial sovereignty over the region. After the Mukden Incident of 1931, the Japanese military (the Kwantung Army) invaded Manchuria. Between 1931 and 1945, Manchuria was under the control of Manchukuo, a Japanese puppet state. From 1934 the area formed a new Jiandao Province of Manchukuo after the old Jilin Province was split into Binjiang, Jiandao and a rump Jilin. This period initiated a new wave of Korean immigration, as the Japanese government actively encouraged (or forced) Korean settlement in order to colonize and develop the region. The Japanese also moved to suppress resistance in the region. Within three and half years (from September 1931 to March 1935), Japanese regular forces and police murdered 4520 people. During and after the 1930s, many ethnic Koreans in the region joined and participated in the Chinese Communist Party. In December 1938, a counterinsurgency unit called the Gando Special Force was organized by the Japanese Kwantung Army to combat communist guerrillas within the region. The top commander of this battalion size force was Japanese. Historian Philip Jowett noted that during the Japanese occupation of Manchuria, the Gando Special Force had "earned a reputation for brutality and was reported to have laid waste to large areas which came under its rule." On 1 October 1943, Jiandao Province was incorporated as a district into the Dongman Consolidated Province but this district was itself abolished on 28 May 1945 and Jiandao was once again a province. After World War II and the liberation of Korea, many Korean expatriates in the region moved back to Korea, but a significant number remained in Manchuria; descendants of these people form much of the Korean ethnic minority in China today. The area was first nominally part of the Republic of China's new Songjiang Province but with the communist seizure of power in 1949, Sonjiang's borders were changed and Jiandao became part of Jilin. The area is now the Yanbian Korean Autonomous Prefecture in Jilin.