Кіріспе
Түркиядағы өзен – Бююк-Мендерес өзені ("Ұлы Меандр", тарихи түрде Маяндер немесе Меандр, көне грек тілінен: Μαίανδρος, Maíandros; Büyük Menderes Irmağı) – Түркияның оңтүстік-батысында орналасқан. Ол Динар маңындағы Түркияның батыс-орталық бөлігінен басталып, Бююк-Мендерес грабенімен батысқа қарай ағып, ежелгі Иония қаласы Милетке жақын Егей теңізіне құяды. Бұл өзен өте икемді, қисық өзен арнасымен әйгілі және мұндай өзендердегі ерекше бұрылыстарды сипаттау үшін қолданылатын терминге атын берген.
The Büyük Menderes River ("Great Meander", historically the Maeander or Meander, from Ancient Greek: Μαίανδρος, Maíandros; Büyük Menderes Irmağı), is a river in southwestern Turkey. It rises in west central Turkey near Dinar before flowing west through the Büyük Menderes graben until reaching the Aegean Sea in the proximity of the ancient Ionian city Miletus. The river was well known for its sinuous, curving pattern, and gives its name to the common term used to describe these characteristic bends in rivers.
Қазіргі география
Өзен Динардың жанындағы бұлақтан басталып, Ишыклы көліне құяды. Адыгүзел бөгеті мен Циндере бөгетін басып өтіп, Назилли, Айдын және Сөке қалаларынан ағып, содан кейін Егей теңізіне құйылады.
Ежелгі география
Меандр – Кіші Азиядағы Карияның танымал өзені. Ол Гомердің "Илиада" дағы троялықтар тізімінде Милет және Микалемен бірге алғашқы рет кездеседі.
Курс
Маяндер ежелгі заманда көптеген иірімдері үшін осылай даңқат болғандықтан, оның классикалық атауы "Маяндер" мақалға айналып, бүгінге дейін солай қолданылып келеді. Оның барлық ағысы Мессогис тауының оңтүстігінде оңтүстік-батысқа қарай бағытталған. Триполистің оңтүстігінде Ликус сулары қосылып, оны маңызды өзенге айналдырады. Карура жанында Фригиядан Карияға өтеді, онда ол Майандрия жазығы арқылы қисық-бұрық ағып өтеді және соңында Икарос шығанағына (Эгей теңізінің бір саласы) құяды, бұл шығанақ ежелгі грек қалалары Приене мен Миус қалаларының арасында, Иония қаласы Милетке қарсы орналасқан, оның сағасы Милеттен бар болғаны 10 стадия қашықтықта.
Салалар
Маэандр өзенінің салалары солтүстікте Оргиас, Марсиас, Клодрус, Летей және Гесон; оңтүстікте Обримас, Ликус, Харпас және тағы бір Марсиас.
Физикалық сипаттама
Маэандр – терең өзен, бірақ аса кең емес. Көптеген жерлерінде оның тереңдігі енімен шамалас, сондықтан оған тек шағын қайықтармен ғана жүзуге болады. Өзен жиі арнасынан асып, сағасына шөгіндірген лайдың көптігі салдарынан жағалау теңізге қарай 20 немесе 30 стадияға (қазіргі өлшемдермен шамамен 4-6 километрге) ығысып, жағалаудағы бірнеше кішкентай аралдар материкке қосылған.
Мифология
Океан мен Тетистің ұлдарының бірі Меандр есімді өзен құдайы да болған. Элистегі Майандер мен Альфей өзендерінің жер асты байланысы туралы әңгіме бар.