Кіріспе

2001 жылғы Халықаралық ғарыш станциясына экспедиция

Экспедиция-3 – Халықаралық ғарыш станциясына жасалған үшінші экспедиция. Командир Фрэнк Л. Калбертсон кіші – экипаж мүшелерінің арасындағы жалғыз американдық болды, осылайша 9/11 шабуылы кезінде Жерде болмаған жалғыз америкалық азамат еді. Экипаж оқиғаны ISS-тен фото және бейне түсіріп алды.

Миссияның мақсаттары

Халықаралық ғарыш станциясында (ХҒС) бұрынғы екі экипаж бастаған ғарыш зерттеулері Үшінші экспедиция миссиясы барысында кеңейтілді. Үшінші тұрақты экипаж 2001 жылдың 10 тамызында STS-105 миссиясы аясында Space Shuttle Discovery көлігімен ұшырылып, 2001 жылдың 13 тамызында кешенді басқаруға кірісті. Экипаж қарқынды ғылыми жұмыс жүргізіп, төрт рет ашық ғарышқа шықты. Үшінші экспедиция экипажының 117 күндік жұмысы 2001 жылдың 8 желтоқсанында аяқталды, олардың жеке "Союз" креслолары STS-108 миссиясымен үйге қайту үшін Space Shuttle Endeavour көлігіне ауыстырылды. Халықаралық ғарыш станциясының Үшінші экспедиция экипажы 2001 жылғы Леонидтар метеорлық ағынының бірегей көрінісін тамашалады. Астронавт Фрэнк Кулбертсон: "Жерге қарай үш-төрттен бірігіп ұшып келе жатқан, біз НЛО көріп тұрғандай болдық", - деп еске алады. "Біздің астымызда минут сайын жүздеген метеорлар өтеді, осыдан да керемет көрініс болған емес!" Жаңалықтарда аспанға қарайтын адамдарға алдын ала ескертілді: 2001 жылдың 18 қарашасында Жер Темпель-Таттл кометасы қалдырған қиындықтардан тұратын мина алаңынан өтеді. Комета шаңының көптеген бөліктері Жер атмосферасына түскенде метеорларға айналады. Сарапшылар естен кетпейтін шоу болатынын болжады, және осылай болды. Миллиондаған адам осы көріністі көрді, бірақ оның үшеуі ғана – ғарыш станциясындағылар – оны жоғарыдан көрді. Кулбертсон: "Метеорларды көру үшін төмен қарауымыз керек болды", - дейді. "Себебі атмосфера (комета шаңының жану орны) станциядан төмен орналасқан". Халықаралық ғарыш станциясындағы үшінші экипаж үш адамнан тұратын халықаралық команда болды. Командаға америкалық командир Фрэнк Кулбертсон жетекшілік етті, оған ресейлік экипаж мүшелері Владимир Дежуров, миссия ұшқышы және ұшу инженері Михаил Тюрин қосылды. STS-105 миссиясының аясында Discovery экипажын станцияға жеткізді. Төрт айлық сапар барысында экипаж орбиталық кешеннің кеңейіп, зерттеу жұмыстарының өркендегенін көрді. Үшінші экспедиция экипажы STS-108 миссиясымен үйлеріне оралды.