Іше біл, іше, адам мен әйел

Кіріспе

Анг Лидің 1994 жылғы комедиялық драма фильмі.

"Тамақ іш, еркек, әйел" – Анг Лидің Джеймс Шамус пен Хуэй Лин Ванмен бірлесіп жазған сценарий негізінде түсірілген 1994 жылғы комедиялық драма фильмі. Басты рөлдерде: Сихун Лун, Ван Ювэнь, Ву Цзяньлиен және Ян Куэймэй. Фильм Чжу отбасының мүшелерінің махаббат, өмір, дәстүр және отбасылық қарым-қатынастардағы қиындықтарын көрсетеді. Лидің "Әке жақсы біледі" трилогиясының бөлігі және оның басқа туындыларымен ұқсас, бұл фильм дәстүрден заманагөйлыққа өтуді бейнелейді. Бұл Лидің туған Тайванында толығымен түсірілген жалғыз фильмі. Фильм Тайваньда 1994 жылдың 2 шілдесінде көрсетілді және сыншылардың жоғары бағасын алып, кассалық табысқа ие болды. Ол бірнеше марапатқа ие болды, соның ішінде "Ең үздік шетел тіліндегі фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығына ұсынылды. Сонымен қатар, "Алтын глобус" және "БАФТА" сыйлықтарына, үш "Алтын жылқы" және алты "Тәуелсіз рух" сыйлығына ие болды. Бұл фильм "Тортилья шұпасы" және "Қуанышты қайта кездесу" сияқты фильмдерге шабыт берді, сондай-ақ осы аттас музыкалық қойылымға негіз болды. BBC мәдениетінің киносыншылары жүргізген сауалнама бойынша фильм ағылшыз тілінен басқа тілдердегі 100 ең ұлы фильмнің тізімінде 54-орынды иеленді. Фильмнің атауы – Конфуцийдің классикалық еңбектерінің бірінен алынған цитата, ол адамның негізгі қажеттіліктері мен табиғи құштарлықтарын көрсетеді. Цитатаның басында былай делінген: «Адамдардың қатты қалайтындары – тамақ, сусын және жыныстық қуаныштан құралады».

Сюжет

Тайбэйдегі жексенбі күні кешке жартылай зейнеткерліктегі ашпозшы Жү үш қызы үшін мейрамханаға қонақ дайындады. Жя Джен, ең үлкені, химия мұғалімі, колледждегі бұрынғы жігітінен көңілі жараланғаннан кейін өзін христиандыққа бағыштады. Екінші қызы Цзя Цзиен әуе компаниясының жетекшісі. Ол әкесі сияқты бас аспазшы болғысы келді, бірақ ол бұл әйелге жатпайтынын айтты. Ең кішісі Цзя Нин - колледж студенті, ол Вендидің тез тағамдар дүкенінде жарты күн жұмыс істейді. Тамақ ішу кезінде Цзя Цзинь жаңа пәтерге инвестиция салғандығын және құрылыс аяқталғаннан кейін көшіп баратынын хабарлайды. Бір таңғаларлығы, Цзю мырза бұған келіседі. Цзя Цзинь дәмді сынға алып, мырза Чжуның дәмін нашарлатып жатқанын айтады. Мистер Чжу бұл идеяны жоққа шығарып, кенеттен өзінің (және Цзя Цзиеннің) ұзақ уақыттан бері досы және "тәтті татымашы" Олд Венге банкетке көмектесуге асығады. Кейіннен Чжу мырза Уэнь қариямен бірге өмірде тамақ ішуден, еркек пен әйелден басқа нәрсе бар ма деп ойлайды. Бұл арада отбасы досы Джин Ронг қызы Шан Шанмен бірге Чжудың үйіне келіп қалады. Джин Ронг жұмыста, Шан-Шан мен өз ойын ұстайтын анасы, Мадам Лянг, Америкадан Тайбэйге оралған кезде, жұмыста, Шан-Шан, және оның өз ойын ұстаған анасы үшін жауапты болған кезде, өзінің ажырасуымен байланысты қиындықтарын айтады. Цзя Джен оны жұбатады, ал Шань Шань мырза Чжуның карикатурасын бояйды. Келесі күні таңертең Чжу мырза Шан Шанмен кездеседі, Джин Ронг беретін түскі ас өте жақсы емес екенін біледі және оған тамақ пісіруге шешім қабылдайды. Шань-Шань келіседі, мырза Чжуға оның құпиясын ашуға жол бермеу үшін анасы дайындаған түскі ас жеуге мүмкіндік береді. Мектепте Цзя Джен волейболдан жаңа жаттықтырушы Минг Даомен танысады және олар бір-біріне қызығушылық танытады. Дзя Чиен жұмыс кездесуі кезінде бас келіссөзші Ли Каймен кездеседі және олар бір-бірімен флирт жасайды. Ол Амстердамға көшу мүмкіндігіне ие, себебі ол жоғарылату мүмкіндігіне ие. Дззя Нин өзінің досы Рейчелдің кейде күйеуі болып жүрген Гуо Лунмен кездеседі. Гуо Лун өзінің қайтыс болған махаббатына қайғыра бастағанда, Цзя Нин оны жұбатады, оған шынайы махаббат - ол өз сезімдерін жайлы түрде білдіре алатын адаммен бірге болу екенін айтады, бұл Гуо Лунды Цзя Нинге деген махаббатын түсінуге итермелейді. Осы арада Уэнь ауруханаға түседі. Цзя Дженнің сүйіспеншілік хаттары Минг Даодан деп ойлап, студенттерінің әзіл-оспағына түседі. Дзя Ченнің пәтерлік инвестициясы құлдырап, пәтерлік компанияның банкротқа ұшырағанын және өзінің жинаған қаражатымен қашып кеткенін біледі. Ол сондай-ақ колледжде Цзя Дженнің жүрегін сындырған Ли Кай екенін біледі және онымен бетпе-бет келеді. Ли Кай Жя Дженмен ешқашан кездеспегенін айтады. Дзя Нинг, Рейчел оны жақсы көретінін мойындағаннан кейін де, Гуо Лунмен кездесе бастағанда, дилеммаға тап болады. Чжу мырзаның денсаулығы нашарлап, ол ауруханаға жасырын барады, бірақ Цзя Цзиен оны Уэнь қасына келген кезде көргенін білмеді. Ақырында, қария Уэн қайтыс болады, ал Чжу мырза оның дәм сезімі рас та жоғалып кетті деп қорытынды жасайды. Тағы бір жексенбілік тойда Цзя Цзиен енді үйден шықпайды деп хабарлайды; Чжу мырза оған уайымдамауды айтады. Кейіннен Цзя Нин Гуо Лунмен қарым-қатынасы мен жүктілігін ашады. Келесі кешкі ас кезінде Цзя Джен Миң Даомен бірге қашып кеткенін айтады. Цзя Джен мен Цзя Нин үйден шығып, Цжу мырзаны Цзя Цзиенге қалдырады. Қиындыққа ұшыраған Чжу мырза Мадам Лянгқа сенім білдіріп, онымен кездеседі, бұл қыздарды екеуінің романтикалық қарым-қатынаста екеніне сендіреді. Әкесінің денсаулығы үшін уайымдап, Цзя Цзиен өзінің жоғарылаудан бас тартады. Көп ұзамай әйел бауырлар, олардың серіктестері және Джин Ронгтың отбасы үлкен жексенбілік тойға жиналады. Чжу мырза өзінің қыз алысу туралы хабарды Лианг ханымға емес, Цзинь Ронгқа жариялайды, сонымен қатар ауруханаға сапары Лианг ханымның батасын алу үшін денсаулығын жақсы көрсету үшін екенін айтады. Мадам Лян шоққа түсіп, кешкі аспен аяқтайды. Кейіннен Цзя Нинг пен Гуо Лунның балалары туады, Цзя Джен Мин Даоны христиан дініне айналдырады, ал Чжу мырза отбасылық үйді сатып, Цзинь Ронг пен Шан Шанмен бірге пәтер сатып алады. Енді әкесіне қамқорлық жасаудың қажеті жоқ Дзя Цзиен Амстердамдағы жұмысты қабылдайды. Ол кетер алдында отбасы үшін соңғы тойды үйде дайындайды, бірақ тек мырза Чжу келеді. Жүкең оның тағамдарын татып көргенде, бірден дәм сезімі қайта оралғандығын түсінеді. Олар асханада бір-бі...

On a Sunday evening in Taipei, semi retired chef and widower Zhu prepares a feast for his three daughters. Jia Jen, the eldest, is a chemistry teacher who devotes herself to Christianity after facing heartbreak from her college ex boyfriend. The second daughter, Jia Chien, is an executive at an airline company. She wanted to become a head chef like her father but he claimed that it was not for a woman. Jia Ning, the youngest, is a college student who works part time at a Wendy's fast food restaurant. At dinner, Jia Chien announces that she has invested in a new apartment and will be moving out once construction is complete. Surprisingly, Mr. Zhu approves. Jia Chien criticizes the flavor, claiming Mr. Zhu's taste is deteriorating. Mr. Zhu dismisses the idea before suddenly rushing off to help his (and Jia Chien's) long time friend and "taster", Old Wen, at a banquet. Afterwards, Mr. Zhu wonders with Old Wen if there is anything more to life than eating, drinking, man, and woman. Meanwhile, family friend Jin Rong stops by the Zhu residence with her daughter Shan Shan. Jin Rong vocalizes her difficulties with a messy divorce while being responsible for work, Shan Shan, and her opinionated mother, Madame Liang, as she returns to Taipei from America. Jia Jen comforts her while Shan Shan colors a caricature of Mr. Zhu. The next morning, Mr. Zhu meets Shan Shan, learns that the lunches Jin Rong provides her are suboptimal, and decides to cook for her. Shan Shan agrees, letting Mr. Zhu eat the lunches her mom made to prevent her from discovering their secret. At school, Jia Jen meets the new volleyball coach Ming Dao and they take interest in one another. Jia Chien meets the chief negotiator Li Kai during a meeting at work and they flirt with one another. She has a chance to relocate to Amsterdam due to a potential promotion. Jia Ning meets up with Guo Lun, her friend Rachel's on and off boyfriend. As Guo Lun mopes about his unrequited love, Jia Ning comforts him, telling him that true love is being with someone he can express his feelings to comfortably, leading Guo Lun to realize his love for Jia Ning. Meanwhile, Old Wen becomes hospitalized. Jia Jen is fooled by love letters she believes are from Ming Dao, falling for a prank by her students. Jia Chien's apartment investment falls through as she discovers that the apartment company went bankrupt and ran away with her savings. She also learns that it was Li Kai who broke Jia Jen's heart in college and confronts him about it. Li Kai says he never dated Jia Jen. Jia Ning faces a dilemma when she begins dating Guo Lun even after Rachel confesses that she loves him. Mr. Zhu's health deteriorates and secretly visits the hospital, unaware that Jia Chien saw him while visiting Old Wen. Eventually, Old Wen passes away and Mr. Zhu concludes that his sense of taste has officially departed. At another Sunday feast, Jia Chien announces that she will no longer be moving out; Mr. Zhu tells her not to worry. Later, Jia Ning reveals her relationship with Guo Lun and her pregnancy. The next dinner, Jia Jen divulges that she and Ming Dao have eloped. Jia Jen and Jia Ning move out of the residence, leaving Mr. Zhu with Jia Chien. Troubled, Mr. Zhu begins to confide in and meet Madame Liang, leading the daughters to believe that the two are romantically involved. Worried about her father's health, Jia Chien rejects her promotion. Soon, the sisters, their partners, and Jin Rong's family gather for a large Sunday feast. Mr. Zhu announces his engagement, not to Madame Liang, but to Jin Rong, also revealing that his visit to the hospital was to show good health to gain Madame Liang's blessing. Madame Liang goes into shock, abruptly ending the dinner. Later, Jia Ning and Guo Lun have their baby, Jia Jen converts Ming Dao to Christianity, and Mr. Zhu sells the family home and buys a condo with Jin Rong and Shan Shan. Jia Chien, no longer needing to take care of her father, accepts the job in Amsterdam. Before she leaves she prepares a final feast for the family in the family home, but only Mr. Zhu arrives. When Mr. Zhu tastes her cooking he suddenly realizes that his sense of taste has returned. The two hold each other’s hands in the dining room, and call each other “Father” and “Daughter”.

Актерлік құрам

Лунг Сихунг - Жу, қартайған қытайлық шебер-шеф және үш қыздың жесір атасы. Ян Куэй Мей - Жю Цзя Джен, үлкен қызы, ол орта мектеп мұғалімі болып жұмыс істейді. Дзья Чен Ли Кайдың үлкен әпкесі Дзья Дженнің жүрегін сындырған деп санайды, ал Дариотис пен Фунг бұл оқиға Дзья Дженнің әлемнен аулақ болуына себеп болған сияқты деп жазды. Кейінірек фильмде Дзя Дженнің "оның отбасымен де жақындыққа кедергі жасау үшін" әңгімені ойлап тапқаны белгілі болады. Дариотис пен Фунг Франке сөзінің бірнеше мағынасы бар екенін жазды, өйткені Цзя Цзиен әкесі ашпақ рөлін атқарады және сондықтан "әкесінің ешқашан болмаған ұлы болуға тырысады" және ол ананың рөлін атқарады. Той отбасы үшін ауыртпалық болып қалады. Авторлар Хонг Чжао және Хайсин Цзин өздерінің 破坏中的重建与传承饮食男女解读 мақаласында "Ей, ішіп, әйел" фильмінде Чжуның отбасы, әркім өз қалауларын басуда, алдымен тыныштық сезімін сақтайды, содан кейін отбасы мүшелері өз қалауларын жүзеге асыру үшін отбасылық рөлдерінің бұғауларын тастағанда, отбасы жойылады деп айтады. Отбасы құрылымы, ақыр соңында, тамақ, сусын және жыныстық қатынас туралы әркімнің қалауы теңгерімделген кезде қайта құрылады. Фильмнің басында Чжуның отбасы қонақасы (азық-түлік) мен жыныстық құмарлық (еркек пен әйел) арасында күреседі. Тамақ - отбасын біріктіретін түйін. Алайда олар апта сайын бірге тамақтанып отырса да, бір-біріне сенім білдіруден қорқады. Олар тек "егіп-жеп", жыныстық қатынасқа деген құмарлықтарын басумен айналыса берсе, отбасы бақытсыз болады. Ешкімнің де тамақтан рахат алуына жол берілмейді, тіпті Чжу да дәм сезімінен айырылып қалады. Чжу, Цзя Джен және Цзя Нин жыныстық құмарлықтарын (еркек пен әйел) қуып жүргенде, бастапқы отбасы құрылымы ыдырап кетеді, бірақ әркім қалағанын алатынына байланысты отбасы бақытты болады. Тамақ пен жыныстық қатынасқа деген құмарлық бірте-бірте теңеледі, Жүдің дәм сезімі осы сәтте қайтадан пайда болады. Бұл фильмдегі әр кейіпкердің өз қалауы бар, бірақ фильмнің басында отбасылық рөлдеріне алаңдаушылық болғандықтан, олар өздерін білдіре алмайды.

Lung Sihung as Zhu , an aging master Chinese chef and the widower father of three adult daughters. Yang Kuei mei as Zhu Jia Jen , the eldest daughter, who works as a high school teacher. Jia Chien believes that Li Kai broke the heart of her older sister Jia Jen, and Dariotis and Fung wrote that the event seems to have caused Jia Jen to turn away from the world. Later in film it is revealed that Jia Jen fabricated the story, in order to "create a barrier against intimacy—even with her family" according to Dariotis and Fung. Dariotis and Fung wrote that therefore the phrase from Francke has multiple meanings since Jia Chien takes her father's role of being a chef and therefore "is trying to be the son her father never had" and she takes the role of the mother. The banquet becomes a burden on the family. The authors Hong Zhao and Haixin Jin argue in their article 破坏中的重建与传承——《饮食男女》解读 that in the film Eat Drink Man Woman, Zhu’s family first maintains a semblance of calm when everyone represses their desires, then, the family is destructed when members throw off the shackles of their family roles to pursue their own desires. The family structure is eventually reconstructed when everyone’s desire for eat, drink and sex is well balanced. At the beginning of the film, Zhu’s family struggles between maintaining the banquet (eat and drink) and their sexual desire (man and woman). Food is the bond that holds the family together. However, though they dine together every week, they are afraid to confide in each other. When they focus on “eat drink” but suppress sexual desire, the family is unhappy. No one enjoys the meal and Zhu even loses his sense of taste. When Zhu, Jia Jen, and Jia Ning chase after their sexual desires (man and woman), the original family structure disintegrates, but the family becomes happier since everyone gets what they want. The desire for food and sex eventually reach a balance and Zhu’s sense of taste is back at this moment. Each character in this film has their own desire but at the beginning of the film, due to the concern with their family roles, they cannot express themselves.

Өндіріс

"Тамақтан, іш, еркек, әйел" фильмі режиссер Әң Лидің туған қаласы Тайбэйде түсірілді. 2022 жылға дейін бұл Әң Лидің Тайваньда толығымен түсірілген жалғыз фильмі болып табылады. Жексенбі күнгі түскі ас дайындалатын бастапқы сахнаны түсіруге бір аптадан астам уақыт кетті, және бұл жұмыс нағыз шебер аспаздың көмегімен жасалды, ол актер Сихун Лунгтың орнына түсті.

Музыка

Музыкалық партитураны француз музыканты Тьерри Шоллхаммер жазды, ол "Мадер" деген монониммен көрсетілген, ал Сара Плант аранжировкасын жасады. Саундтрек Varèse Sarabande компаниясынан шықты.

Трек тізімі

Жоқ. Атауы Әртіс(тер) Ұзындығы
1 Оянған Mader 2:32
2 Қош келдің, өмірім! Mader 1:12
3 Мамбо қаласы Mader 10:53
4 Қыздар жүрегі I Mader 4:08
5 Түнгі ай Mader 2:41
6 Тағдыр Mader 1:54
7 Pas ас үй I Mader 1:09
8 Босдық Mader 0:58
9 Жоғары ма төмен Mader 0:24
10 Pas ас үй II Mader 1:40
11 Жалғыздық Mader 0:34
12 Банкет Mader 1:54
13 Pas құпиясы Mader 0:46
14 Kimben men? Mader 3:33
15 Kitchen Impro Mader 1:33
16 Darkroom Mader 0:40
17 Ашылу Mader 0:47
18 Қыздар жүрегі II Mader 4:08

Фильмге енгенімен, саундтрекке кірмеген бірнеше Мандопп әндері және "Израиль Египетте" операсынан, "Құдай мен біздің патшамыздың барлық жаратылыстары" мен "Quattro pezzi sacri" шығармаларынан үзінділер бар.

Кассалық жинақ

Фильм бүкіл әлем бойынша 24,2 миллион доллар жинап, сол жылы шыққан фильмдердің құнына шаққандағы кірістің үшінші ең жоғары көрсеткішіне ие болды, «Төрт той мен бір женаза» және «Арыстан корольі» фильмдерінен кейін. Бұл фильм АҚШ пен Канадада 7,3 миллион доллар жинап, сол жылы шетел тілінде түсірілген фильмдердің ішіндегі ең табыстысы болды. The Washington Post газетінде жазған пікірінде Хал Хинсон фильмді "элементтердің әдемі тепе-теңдігі, тыныш, үйлесімді және шынайы қызықты" деп атады. Хинсон қорытындылай келе:
Қарым-қатынастар дамып, тереңдеген сайын, кейіпкерлер үшін де, көрермендер үшін де әр бұрышта жаңалықтар кездеседі. Бірақ бәлкім, ең таңғаларлығы – осы адамдарға қаншалықты жақын болатынымыз. Тамақ қаншалықты дәмді болса да, соңында сезілетін толықтық, ең тамаша дәмді тағамнан да артық, бай және күрделі. «Ет, ішімдік, ер және әйел» – бұл деликатес, бірақ одан да артық нәрсе – жүрекке тағам сияқты. Rotten Tomatoes сыншылар жинағындағы мәліметтерге сәйкес, 46 сыннан 91% фильмге оң баға берілген, орташа бағасы 7.6/10. Сайттың сыншыларының пікірінше, "Ан Лидің ұрпақтар комедиясы «Ет, ішімдік, ер және әйел» – әйелдерімен арадағы күрделі қарым-қатынастағы жесір аспаз туралы терең ойлармен толы, кино көрермендерге тамаша кинематографиялық сыйлық сыйлайды". Сондай-ақ, ұқсас тақырыптарды зерттейтін жаңа кейіпкерлер тобы бар. Фильм экраннан тысқары да бейімделді. 2019 жылы PerfectMatch Theatre co., LTD компаниясы өндірген Ұлттық Каосиунг өнер орталығы «Ет, ішімдік, ер және әйел: Мюзикл» атты музыкалық қойылымды ұйымдастырды. Мюзикл фильмнің тікелей бейімделуі болып табылады. Жалпы ұзақтығы 160 минутты құрайтын қойылым, ән мен би арқылы Ан Лидің фильмінен көптеген ерекше тұстарды, мысалы, кейіпкерлердің ерекшеліктерін және тағамның сұлулығын көрсетуге тырысты. Өкінішке орай, мюзикл 2019 жылдың қыркүйек айында үш күн ғана көрсетілді; қойылымда бір түнгі көрсетілім және екі таңғы сеанс болды.

"Әке жақсы біледі" трилогиясы

Eat Drink Man Woman – Анг Лидің үшінші көркем фильмі және оның «Әке жақсы біледі» трилогиясының соңғы бөлігі, «Итеру» (1991) және «Той дастарқаны» (1993) фильмдерін жалғастырады. Үш фильмнің де түйінді тақырыбы – жастар мен қарттар, дәстүр мен прогресс, шығыс пен батыс мәдениеттерінің қақтығысы, сондай-ақ отбасылық қарым-қатынастардағы, әсіресе әкелер мен қыздары, ұлдары арасындағы бостандық пен шектеулер. Си Хун Лунг осы үш фильмде де әке бейнесін сомдайды, мұнда ол зейнеткер шеф-аспаз рөлінде. Ол отбасы мүшелері арасындағы барлық қайшылықтар мен жанжалдарды шешу үшін осы бейнені (отбасы бастығының идеалдануын) тұғыр етіп пайдаланды. Трилогияның тағы бір маңызды тақырыбы – әлеуметтік қысымның күшімен жеке құштарлықтарды басу.