Кіріспе

Доп алаңдан шығып кеткеннен кейін ойынды қайта бастау

Линеут – регбиде доп алаңдан шығып кеткеннен кейін ойынды қайта бастаудың бір тәсілі. Доп ойын алаңынан шығып кеткен кезде, әдетте қарсы командаға линеут беріледі; бірақ ерекше жағдай – егер доп айыппұл соққысынан шығарылса, онда айыппұл соққан команда линеутқа допты лақтырады. 2021 жылы World Rugby «50:22» (немесе «50–22») ережесін сынап көрді, онда допты тепкен команда, егер доп тепкеннің жартысынан өтіп, қарсыластың 22 метрлік сызығынан әріге секірсе, допты лақтыру құқығына ие болады. Бұл регби лигасының 40/20 соққысынан шабыттанды. Линеут әр команданың ойыншыларының доп сызығына перпендикуляр (90°) орналасып, қатар тұруымен құралады. Допты алаңнан шығармаған команданың ойыншысы допты қайта ойынға енгізеді. Линеут – доп алаңдан шығып кеткеннен кейін ойынды қайта бастаудың екі тәсілінің бірі, екіншісі – «жылдам лақтыру» (кейде «жылдам линеут» деп те аталады). Жылдам лақтыруға қойылатын ерекше ережелерге байланысты, бұл тәсіл регби маттарында сирек кездеседі, ал алаңнан шығудан кейінгі көптеген қайта бастаулар линеут түрінде болады.

Сызықтардың орналасуы

Линия қай жерде жасалатыны доптың қалай ойнатылғанына байланысты. Егер доп тікелей аутқа шығарылса, алдымен ойын алаңына түспей, төрешіге немесе ауттан тыс тұрған қарсыласына тимейінше, линия доп соққыдан шыққан жерде жасалады. Бірақ екі ерекшелік бар: егер соққы пенальти болса немесе соққы соққан ойыншының кем дегенде бір аяғы өзінің 22 метрлік сызығында немесе одан артында болса, линия доп аут сызығын кесіп өткен жерде жасалады. Линиядағы ойыншы допты ұстауға немесе оны "қабылдаушыға" қайтаруға тырысады – бұл өз командасынан (көбінесе шабуылшы, бірақ кейде басқа алға) допты ұстауға жақын тұрып, оны қабылдауға дайын ойыншы. Әр командада максимум бір қабылдаушы болуы мүмкін. Линия құрамайтын немесе қабылдаушы болып тағайындалмаған ойыншылар, линия аяқталғанға дейін линия жасалған сызықтың артында тұруы керек. Бір ғана ерекшелік бар: егер линия команданың қақпасынан 11 метр қашықтықта жасалса, олар тек қана қақпа сызығының артына шегінуі керек. Бастапқыда линияда екі команда да қолдаусыз секіріп, допты ұстауға тырысқан. Алайда, 1999 жылы Дүниежүзілік Регби ережелерінің 18-ші тармағына сәйкес, линияда көтеруге рұқсат берілді. Ойыншылар линия кезінде қарсыластарға кедергі келтірмеуі керек. Атап айтқанда, олар секірушінің аяғы жерден көтерілгенде оған кедергі келтіруге немесе оны ұстауға, сондай-ақ оны қолдау көрсетіп тұрған ойыншыларға кедергі келтіруге болмайды. Мұндай әрекеттер қауіпті ойын болып есептеледі және пенальти соққысымен жазаланады. Егер олай істесе, қарсылас допты ұстау үшін алға қарай жүгіре алады. Линияға қатысқан ойыншылар, допты лақтырушының қолынан шыққаннан кейін 15 метрлік сызықтан тысқа шыға алады. Жедел лақтырудың заңды болуы үшін допты басқа ешкім (ойыншы немесе ойын емес адам) ұстамайынша, тек допты лақтыруға дайындалып тұрған ойыншы немесе допты аутқа шығарған қарсылас ұстауы керек. Допты тек доп алаңнан шыққан жер мен лақтырушының қақпасы арасында ғана алуға болады. Бірақ егер бастапқы немесе қайта бастау соққысы тікелей аутқа түссе, допты 50 метрлік сызыққа дейін алуға болады. Егер жедел лақтырудан бұрын линия құрыла бастаса, лақтыруға рұқсат берілмейді. Жедел лақтыруды болдырмау үшін қарсы команда мүшелері көбінесе доп аутқа шыққан жерге жүгіріп, линияның құрылуын қамтамасыз етеді. Жедел лақтыру кезінде допты қайта ойнатуға дайындалып тұрған ойыншы допты қарсыластың қақпасына қарай алға жібермейді. Бірақ линиядан айырмашылығы, допты өз қақпасына қарай кері лақтыруға болады.