Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фрида Лоренс (11 тамыз 1879 – 11 тамыз 1956) – неміс автор және британдық жазушы Д.Х. Лоренстің әйелі.
German baroness, wife of D. H. Lawrence
Frieda Lawrence (August 11, 1879 – August 11, 1956) was a German author and wife of the British novelist D. H. Lawrence.
Өмір
Эмма Мария Фрида Йоханна Фрейин (баронесса) фон Рихтхофен (сонымен қатар тұрмысқа шыққандағы есімдері Фрида Уикли, Фрида Лоуренс және Фрида Лоуренс Равагли) Метц қаласында неміс дворяны отбасында дүниеге келген. Оның әкесі – Барон Фридрих Эрнст Эмиль Людвиг фон Рихтхофен (1844–1916), Императорлық неміс армиясының инженері, ал анасы – Анна Элиза Лидия Маркьер (1852–1930). 1899 жылы ол британдық филолог және қазіргі тілдер профессоры Эрнест Уиклиге үйленді, олардың үш баласы болды: Чарльз Монтегю (1900 жылы туған), Эльза Аньес (1902 жылы туған) және Барбара Джой (1904 жылы туған). Олар Ноттингемге қоныстанды, онда Эрнест университетте оқытушы болып жұмыс істеді. Уиклимен некеде тұрған кезінде ол неміс әдебиетін, көбінесе ертегілерді, ағылшын тіліне аудара бастады. 1912 жылы ол күйеуінің бұрынғы студенті болған Д.Х. Лоуренспен танысты; көп ұзамай ол оған ғашық болды, және олар Германияға қашып кетті. Германияда Лоуренс тыңшылық жасады деген айыппен тұтқындалды; Фриданың әкесі араласуынан кейін, олар Альп тауларын асып, Италияға қарай жол тартты. Ажырасудан кейін Фрида мен Лоуренс 1914 жылы үйленді. Ол балаларын Уиклиге қалдыруға мәжбүр болды: күйеуі бастаған ажырасу ісінде ол кінәлі тарап болғандықтан, күйеуінің келісімінсіз қорғаншылық құқығына ие бола алмады. Олар континентке қайтуды жоспарлаған еді, бірақ соғыс басталғандықтан Англияда қалды, онда олар ресми қысым мен цензураға ұшырады. Олар сондай-ақ шектеулі ресурстармен және Лоуренстің нашар денсаулығымен күресті. Соғыстан кейінгі Англияны мүмкіндігінше ертерек тастап, олар көп саяхат жасады, ақырында Нью-Мексико штатындағы Таос қаласының жанындағы Киова ранчосында және Лоуренстің өмірінің соңғы жылдарында Тосканадағы Скандиччиге жақын орналасқан Вилла Мирендада қоныстанды. 1930 жылы күйеуі Францияда қайтыс болғаннан кейін, ол үшінші күйеуі Анджело Раваглимен бірге Таосқа оралды. Қазіргі уақытта ол ранчо Альбукеркидегі Нью-Мексико университетіне тиесілі. 1974 жылы Таоста оны білген Джорджия О’Кифф былай деді: «Фрида өте ерекше адам еді. Мен оны есіктің алдында тұрғанын, шашы құлпырап, арзан қызыл мақтадан тігілген көйлек кигенін, онымен ыдыс-аяқ жуғандай көрінгенін жақсы есімде сақтаймын. Ол арық та, жас та емес еді, бірақ оның ішінде керемет нәрсе болды». Джозеф Гласко 1950 жылдары Уильям Гойенмен бірге Таоста тұрғанда Фридамен жақын дос болды. Бір кезде Фрида Гласкодан Д.Х. Лоуренстің суреттерін көрмеге қоюын өтінді. Олар 1956 жылы қайтыс болғанға дейін достас болып қалды. Көбінесе үлкен әпкесі Эльза фон Рихтхофен арқылы Фрида көптеген зиялылармен және жазушылармен танысты, соның ішінде әлеуметтік-экономист Альфред Вебер, социолог Макс Вебер, радикалды психоаналитик Отто Гросс (оның сүйіктісі болған) және жазушы Фанни цу Ревентлоу.
Emma Maria Frieda Johanna Freiin (Baroness) von Richthofen (also known under her married names as Frieda Weekley, Frieda Lawrence, and Frieda Lawrence Ravagli) was born into the German nobility at Metz. Her father was Baron Friedrich Ernst Emil Ludwig von Richthofen (1844–1916), an engineer in the Imperial German Army, and her mother was Anna Elise Lydia Marquier (1852–1930). In 1899, she married a British philologist and professor of modern languages, Ernest Weekley, with whom she had three children, Charles Montague (born 1900), Elsa Agnès (born 1902) and Barbara Joy (born 1904). They settled in Nottingham, where Ernest was an academic at the university. During her marriage to Weekley she began to translate German literature, mainly fairy tales, into English. She met D. H. Lawrence, a former student of her husband, in 1912; soon she fell in love with him, and they eloped to Germany. During their stay Lawrence was arrested for spying; after the intervention of Frieda's father, the couple walked south over the Alps to Italy. Following her divorce, Frieda and Lawrence married in 1914. She had to leave her children with Weekley: as the adulterous respondent to a divorce instigated by her husband she was not legally able to gain custody unless he consented. They had intended to return to the continent but the outbreak of war kept them in England, where they endured official harassment and censorship. They also struggled with limited resources and Lawrence's already frail health. Leaving postwar England at the earliest opportunity, they traveled widely, eventually settling at the Kiowa Ranch near Taos, New Mexico, and in Lawrence's last years at the Villa Mirenda, near Scandicci in Tuscany. After her husband's death in Vence, France, in 1930, she returned to Taos to live with her third husband, Angelo Ravagli. The ranch is now owned by the University of New Mexico at Albuquerque. Georgia O'Keeffe, who knew her in Taos, said in 1974: "Frieda was very special. I can remember very clearly the first time I ever saw her, standing in a doorway, with her hair all frizzed out, wearing a cheap red calico dress that looked as though she'd just wiped out the frying pan with it. She was not thin, and not young, but there was something radiant and wonderful about her." Joseph Glasco became close friends with Frieda when he and William Goyen lived together in Taos in the 1950s. At one point, Frieda asked Glasco to arrange an exhibition of D. H. Lawrence’s paintings. They remained friends until her death in 1956. Mainly through her elder sister Else von Richthofen, Frieda became acquainted with many intellectuals and authors, including the socioeconomist Alfred Weber and sociologist Max Weber, the radical psychoanalyst Otto Gross (who became her lover), and the writer Fanny zu Reventlow.
Леди Чаттерлидің сүйіктісі
Лоренстің "Леди Чаттерлидің сүйіктісі" романының жазылуына оның жұмысшы табынан шыққан Лоренспен аристократ ретіндегі қарым-қатынасының әсер еткені айтылады. Джон Харттың пьесаға беруі нәтижесінде бұл роман Лоренстің сахнада қойылған жалғыз туындысы болды. Ол пьесаның мәтінімен танысып, оны жақсы көрді және қойылымды қолдады, бірақ Лоренстің әңгімесіне авторлық құқық оның жақын досы барон Филипп де Ротшильдке тиесілі болды. Ол 1960 жылы, фильм нұсқасы жарық көрген соң ғана одан бас тартты. Джон Харттың пьесасы алғаш рет 1961 жылы Лондонның "The Arts Theatre" театрында, оның өлімінен бес жыл кейін қойылды.
Lawrence's Lady Chatterley's Lover is thought to be based partly on her relationship as an aristocrat with the working class Lawrence. John Harte's dramatisation led to it being Lawrence's only novel to be staged. She loved the play when she read it and supported its staging but the copyright to Lawrence's story had already been acquired by Baron Philippe de Rothschild, a close friend. He did not relinquish it until 1960, after the film version had been released. John Harte's play was first produced at The Arts Theatre, London in 1961, five years after her death.
Өлім
Фрида Лоуренс Таоста жетпіс жеті жасында қайтыс болды.
Frieda Lawrence died on her seventy seventh birthday in Taos.
Танымал мәдениетте
Фрида Лоуренстің өмірі Аннабель Аббстың "Фрида: The Original Lady Chatterley" (Two Roads, 2018) тарихи романына шабыт берді. Роман "Таймс" журналының "Айдың кітабы", содан кейін 2018 жылдың "Жыл кітабы" деп танылды. Аббс сондай-ақ Лоуренстің серуендеуге және табиғатқа деген құштарлығы туралы "Windswept: Walking in the Footsteps of Remarkable Women" (Two Roads, 2021) еңбегінде жазды. Ол Эми Розентальдің "Тастарда" атты пьесасындағы маңызды кейіпкер, онда оның Д.Х. Лоуренспен кейде шиеленіскен қарым-қатынасы көрсетіледі. Лоуренс Австралияның "Кенгуру" (1987) фильмінде Джуди Дэвис сомдаған Харриет Сомерс кейіпкерінің прототипі болды. Фильм Д.Х. Лоуренстің осы аттас жартылай автобиографиялық романы негізінде түсірілген.
Frieda Lawrence's life inspired the biographical novel Frieda: The Original Lady Chatterley (Two Roads, 2018), by Annabel Abbs. The novel was a Times Book of the Month, then a Times Book of the Year 2018. Abbs also wrote about Lawrence's love for walking and the great outdoors in Windswept: Walking in the Footsteps of Remarkable Women (Two Roads, 2021). She is an important character in On the Rocks, a play by Amy Rosenthal that deals with her sometimes difficult relationship with D. H. Lawrence. Lawrence was the inspiration for the character Harriet Somers, played by Judy Davis in the Australian film Kangaroo (1987). The film is based on D. H. Lawrence's semi autobiographical novel of the same name.
Өмірбаян
Лоренс, Фрида фон Рихтхофен. Мен емес, жел. Гарри Т. Мурдың соңғы сөзімен. Нью-Йорк: Викинг, 1934. Қайта басылым. Карбондейл: Оңтүстік Иллинойс университеті баспасы, 1974.
Lawrence, Frieda von Richthofen. Not I, but the Wind With an afterword by Harry T. Moore. New York: Viking, 1934. Reprint. Carbondale: Southern Illinois University Press, 1974. .
Өмірбаяндары
Берн, Жанет. «Тұрмысқа деген құштарлық: Фрида Лоренстің өмірі». Нью-Йорк: Харпер Коллинз, 1995. Кротч, Марта Гордон. «Фрида Лоренстің естеліктері». Эдинбург: Трагара баспасы, 1975. Грин, Мартин. «Фон Рихтхофен әпкелері: махаббаттың жеңімпаз және қайғылы түрлері: Эльза және Фрида фон Рихтхофен, Отто Гросс, Макс Вебер және Д.Х. Лоуренс, 1870–1970 жылдары». Нью-Йорк: Basic Books, 1974. Джексон, Рози. «Фрида Лоренс («Мен емес, жел» және басқа да өмірбаяндық жазбаларды қоса алғанда)». Лондон және Сан-Франциско: Пандора, ХарперКоллинс баспасының бөлімі, 1994. Лоренс, Фрида фон Рихтгофен, Гарри Т. Мур және Дейл Б. Монтегю, редакторлар. «Фрида Лоренс және оның айналасы: Фрида Лоренстің, оған және оның жайлы хаттар». Лондон: Макмиллан, 1981. Лукас, Роберт. «Фрида Лоренс: Фрида фон Рихтхофен мен Д.Х. Лоуренстің тарихы». Нью-Йорк: Викинг баспасы, 1973. Сквайрс, Майкл және Талбот, Линн К. «Шекарада өмір сүру: Д.Х. Лоуренс пен Фрида фон Рихтхофеннің өмірбаяны». Мэдисон, Висконсин: Висконсин университетінің баспасы, 2002. Сквайрс, Майкл. «Д.Х. Лоуренс пен Фрида: махаббат пен адалдықтың портреті». Лондон: Welbeck Publishing Group Limited, 2008. Сквайрс, Майкл. «Махаббаттың шектері: Д.Х. Лоуренс пен Фрида фон Рихтхофеннің өмірі». Батон-Руж: Луизиана мемлекеттік университетінің баспасы, 2023 («Бұл еңбек, ішінара, «Д.Х. Лоуренс пен Фрида: махаббат пен адалдықтың портретінен» алынған»). Тедлок, кіші, Э.В., редактор. «Фрида Лоренс: естеліктер мен хат алмасу». Нью-Йорк: Альфред А. Кнопф, 1964.
Byrne, Janet. A Genius for Living: The Life of Frieda Lawrence. New York: HarperCollins, 1995. Crotch, Martha Gordon. Memories of Frieda Lawrence. Edinburgh: Tragara Press, 1975. Green, Martin. The von Richthofen Sisters: The Triumphant and the Tragic Modes of Love: Else and Frieda Von Richthofen, Otto Gross, Max Weber, and D. H. Lawrence, in the Years 1870–1970. New York: Basic Books, 1974. Jackson, Rosie. Frieda Lawrence (Including Not I, But the Wind and other autobiographical writings). London and San Francisco: Pandora, an imprint of HarperCollins Publishers, 1994. Lawrence, Frieda von Richthofen, Harry T. Moore, and Dale B. Montague, eds. Frieda Lawrence and Her Circle: Letters from, to, and About Frieda Lawrence. London: Macmillan, 1981. Lucas, Robert. Frieda Lawrence: The Story of Frieda Von Richthofen and D. H. Lawrence. New York: Viking Press, 1973. Squires, Michael, and Talbot, Lynn K. Living at the Edge: A Biography of D. H. Lawrence and Frieda Von Richthofen. Madison, Wisconsin: The University of Wisconsin Press, 2002. Squires, Michael. D. H. Lawrence and Frieda: A Portrait of Love and Loyalty. London: Welbeck Publishing Group Limited, 2008. Squires, Michael. The Limits of Love: The Lives of D. H. Lawrence and Frieda Von Richthofen. Baton Rouge: Louisiana State University Press, 2023 ("originated, in part, from D. H. Lawrence and Frieda: A Portrait of Love and Loyalty"). Tedlock, Jr., E. W., ed. Frieda Lawrence: The Memoirs and Correspondence. New York: Alfred A. Knopf, 1964.