Швейцар жазушысы Йоханна Шпири және «Хайди» повесі
Johanna Spyri
Швейцар жазушысы Йоханна Шпири (1827-1901) өмірі мен шығармалары. «Хайди» романының авторы, балалар әдебиетіне зор үлес қосып, елдік өмірді суреттеген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швейцариялық роман жазушы (1827–1901)
Swiss novelist (1827–1901)
Йоханна Луиза Спири (;; 12 маусым 1827 – 7 шілде 1901) – швейцариялық романтар, әсіресе балаларға арналған әңгімелердің авторы. Ол "Хейди" атты аса танымал кітапты жазған. Цюрих кантонының ауылдық аймағы Хирцельде дүниеге келген ол бала кезінде бірнеше жазды Граубюндендегі Чур қаласының жанында өткізді, бұл орынды кейін романдарының көрінісі ретінде пайдаланды.
Johanna Louise Spyri (; ; 12 June 1827 – 7 July 1901) was a Swiss author of novels, notably children's stories. She wrote the popular book Heidi. Born in Hirzel, a rural area in the canton of Zürich, as a child she spent several summers near Chur in Graubünden, the setting she later would use in her novels.
Өмірбаян
1852 жылы Йоханна Хаусер Бернхард Шпири есімді заңгерге үйленді. Цюрих қаласында тұрғанда ол ауыл өмірі туралы жаза бастады. Оның алғашқы әңгімесі – "Вронийдің қабіріндегі бір жапырақ", ол отбасылық зорлық-зомбылықтан зардап шеккен әйелдің өмірін көрсетеді, 1873 жылы жарық көрді. Одан кейінгі жылдары ересектер мен балаларға арналған көптеген әңгімелер жарыққа шықты, соның ішінде ол төрт аптада жазған "Хайди" романы да бар. "Хайди" швейцариялық Альпта әкесімен бірге тұратын жетім қыздың оқиғасын баяндайды және әсем пейзаждың жарқын бейнесімен танымал. Шпиридің күйеуі мен жалғыз баласы, екеуі де Бернхард атымен, 1884 жылы қайтыс болды. Қайғыға толы күйде ол қайырымдылыққа белсенді түрде араласып, 1901 жылы қайтыс болғанға дейін тағы елуден астам әңгіме жазды. Ол Цюрихтегі Зильфельд А зиратындағы отбасылық қабірге жерленді. Швейцарияның мәдени иконасы болған Шпиридің суреті 1951 жылы пошта маркасына, ал 2009 жылы 20 швейцариялық франк сомасындағы естелік монетаға басылды.
In 1852, Johanna Heusser married a lawyer named Bernhard Spyri. Whilst living in the city of Zürich she began to write about life in the country. Her first story, "A Leaf on Vrony's Grave", which deals with a woman's life of domestic violence, was published in 1873; the following years further stories for both adults and children appeared, among them the novel Heidi, which she wrote in four weeks only. Heidi tells the story of an orphan girl who lives with her grandfather in the Swiss Alps, and is famous for its vivid portrayal of the landscape. Spyri's husband and her only child, both named Bernhard, both died in 1884. Alone, she devoted herself to charitable causes and wrote over fifty more stories before her death in 1901. She was interred in the family plot at the Sihlfeld A Cemetery in Zürich. An icon in Switzerland, Spyri's portrait was placed on a postage stamp in 1951 and on a 20 CHF commemorative coin in 2009.
Плагиаттық талап
2010 жылдың сәуір айында балалар суреттерін іздеген профессор 1830 жылы неміс тарих мұғалімі Герман Адам фон Камп жазған кітапты тапты, оны Спири «Хайди» романының негізі ретінде пайдаланған болуы мүмкін. 1830 жылғы әңгіме «Адельхайд, Альп тауларынан келген қыз» деп аударылады. Екі әңгіме де сюжеттік желісі мен образдылығы жағынан көптеген ұқсастықтарға ие болған деп есептелді. Спиридің өмірбаяуын жазған Реджина Шиндлер Джоаннаның бұл әңгімемен таныс болуы мүмкін екенін айтты, себебі ол көптеген кітаптары бар сауатты отбасында өскен. Дегенмен, профессордың дәлелдері зерттелді және кейіннен «ғылыми емес» деп танылды, өйткені ол сипаттамаларындағы «беткейлік сәйкестіктерге» және оқиғадағы көптеген айқын айырмашылықтарға назар бөлмеді. Сонымен қатар, үйге деген сағыныш («швейцариялық ауру») он сегізінші (мақалада он тоғызыншы) ғасырда әдебиетте кең таралған троп болған (сондай-ақ, мақалада айтылмаған, бұл фон Камп туылмас бұрын-ақ анықталған), ал кейіпкерлер «Аделаида» романында мүлдем басқа немесе тіпті жоқ.
In April 2010 a professor searching for children's illustrations found a book written in 1830 by a German history teacher, Hermann Adam von Kamp, that Spyri may have used as a basis for Heidi. The 1830 story is titled Adelheide das Mädchen vom Alpengebirge—translated, "Adelaide, the girl from the Alps". The two stories were alleged to share many similarities in plot line and imagery. Spyri biographer Regine Schindler said it was entirely possible that Johanna may have been familiar with the story as she grew up in a literate household with many books. However, the professor's claims have been examined and afterwards described as "unscientific", due to 'superficial coincidences' he brings up in descriptions and the many actual differences in the story, that he doesn't, as well as the "Swiss disease" of homesickness already being a common trope in fiction in the eighteenth (nineteenth in the article) century (as well as, while not mentioned in the article, it being discovered before von Kamp was even born) and characters that are either drastically different or not in "Adelaide", at all.