Кіріспе
Батырлық шеберліктің көрінісі
Аристос (аристо́́я) – эпикалық поэзияның драмалық конвенцияларында, мысалы, "Илиада"да, шайқаста батырдың ең жарқын сәттерін көрсететін оқиға. Аристос батырдың қазасына әкелуі мүмкін, сондықтан бұл "жауынгер және батыр ретінде өзінің шыңына жететін шайқас" болып табылады.
An aristeia or aristia (,/ær//ᵻ/'/s//t//iː//ə/; ἀριστεία , "excellence") is a scene in the dramatic conventions of epic poetry as in the Iliad, where a hero in battle has his finest moments (aristos = "best"). Aristeia may result in the death of the hero, and therefore suggests a "battle in which he reaches his peak as a fighter and hero".
Тарихи негіздер
Грек әскери эволюциясының гоплиттерден бұрынғы кезеңінде, жақсы қаруланған аристократ әскери қимылдардың негізгі назарында болды, оның нашар қаруланған тәуелділері оған бағынышты болды. Бұл Гомердегі дворяндар мен қара халық арасындағы айырмашылықта және олардың аристореясындағы, соғыста қаза тапқандардың қару-жарағы үшін үздіксіз эпикалық күресте көрінді. Классикалық гоплит әскерлері, мүлдем басқаша болғанымен, соғыстағы жеке батылдықтары үшін сыйлықтар (аристорея) беруді жалғастырды.
Эпикалық мысалдар
Аристотейі сөзбе-сөз "өрескел сәт" деп аталады, ол көбінесе соғыс алаңындағы қанағатсыз қырғынмен сәйкес келеді және шайқаста үстемдік танытқан бір жауынгерді көрсетеді. Аристоия Гомердің "Илиадасында" жиі кездеседі, оның шыңы – Ахиллдің 20-22 кітаптардағы аристоиясы, онда ол Троя әскерін дерлік жеке өзі жеңіп, содан кейін оның батыры Гекторды өлтіреді. Ахиллдің "шайқастағы ұзақ және керемет жеке өнер көрсетуі" эпостың "ең ұзақ және ең қанағатсыз" оқиғалар тізбегінде бейнеленген. Осы құбылыстың басқа мысалдары "Илиадада" Афинаның күшімен шайқаста жасаған Диомедтің "ерекше ерліктерінен" (5 және 6 кітаптар, Ахиллдің 20-22 кітаптарынан кейін ең ұзағы), сондай-ақ Патроклдың 16-шы кітаптағы аристоиясынан табылады, ол Гектордың қолынан қаза табуына әкеледі. 16-шы кітап аристоияның шайқастардың "эпикалық шамадан тыс кеңеюіне" қалай үйлесетінін көрсетеді: жауынгерлерді қаруландыру, шайқасқа жорық, бастапқы қақтығыс, қарқынды айырбас, және әскерлердің бірінің шегінуі – көбінесе батырдың аристоиясына мүмкіндік жасайды. "Одиссеяның" 22-ші кітабында грек батыры Одиссей өз сарайындағы барлық күйеулерді өлтіріп, тағы бір соғыс шеберлігін көрсетеді. Аристоия сонымен қатар батырдың ұлы істерін мүмкін ететін қасиеттерін көрсетеді, мысалы, Одиссейдің полиметисі ("шешімділік және ептілік") "Одиссеяның" 9-шы кітабында Циклоп Полифемді жеңуге мүмкіндік береді. Аристоия, белгілі бір деңгейде, "Энеидада" да кездеседі, онда Нис және Эвриал 9-шы кітапта Троя қорғанысын тастап, ұйықтап жатқан латын басшыларын өлтіреді. Ол 10-шы кітапта да кездеседі, онда Мезенций Турнның орнына келіп, жолындағы барлық нәрсені құртады: ол Гомерлік үлгілерге сүйенеді, мысалдар қолданады. Камилла да 11-ші кітапта он екі қарсыласын өлтірген аристоияға ие, бірақ ол өлімімен аяқталады. "Жоғалған жұмақта" 5-ші және 6-шы кітаптарда майдан үстемдігінің (аристоия) ең жеке сәттері көрінеді, мысалы, Абдиел тұлғасымен байланысты.
Соңғы мысалдар
300 фильмінде спартандықтардың жеке өлімі көбінесе гомерлік аристократия ретінде бейнеленеді.