Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейдегі Ляхов аралдарының аралы. Большой Ляховский аралы (Большой Ляховский остров), немесе Ұлы Ляховский, Лаптев теңізі мен Шығыс Сібір теңізі арасындағы Жаңа Сібір аралдары архипелагына жататын Ляхов аралдарының ең ірісі. Оның ауданы және ең жоғары нүктесі (Эмы Тас) (м). Аралдың батысқа қарай созылған бөлігі – Кигильях түбегі (Полуостров Кигильях). Большой Ляховский аралының оңтүстік-батыс мүйісінің жанында Хопто Терер аралы деп аталатын шағын арал орналасқан. Ляхов аралдары 1773 жылы оларды зерттеген Иван Ляховтың құрметіне аталған.
Island in Lyakhovsky Islands, Russia
Bolshoy Lyakhovsky Island (Большой Ляховский остров), or Great Lyakhovsky, is the largest of the Lyakhovsky Islands belonging to the New Siberian Islands archipelago between the Laptev Sea and the East Siberian Sea in northern Russia. It has an area of , and a maximum altitude of (Emy Tas). The peninsula projecting towards the west of the island is the Kigilyakh Peninsula (Poluostrov Kigilyakh). Off Bolshoy Lyakhovsky Island's southwestern cape lies a small islet called Ostrov Khopto Terer. The Lyakhovsky Islands are named in honour of Ivan Lyakhov, who explored them in 1773.
Геология
Болшой Ляховский аралы қатты бүлінген және жарықтарға толы кембрийге дейінгі метаморфтық тау жыныстары мен турбидиттерден; мезозойлық турбидиттер мен магмалық тау жыныстарынан; және кайнозойлық шөгінділерден тұрады. Бұл аралдың оңтүстік-шығыс бөлігінде ежелгі кембрийге дейінгі кезеңге жататын тау жыныстары орналасқан. Ерте протерозойлық метаморфтық тау жыныстары шисталар мен амфиболиттерден құралған. Болшой Ляховский аралының оңтүстік-шығыс бөлігінде соңғы протерозойлық шистозды, кварцты құмтастар мен филлиттік, серицитті кварц шистасының (турбидит) кішілеу участалары да кездеседі. Аралдың көп бөлігі Юра кезеңінің соңынан ерте бор кезеңінің басына дейінгі аралықтағы, бірін-бірі араластырған ұсақ дәнді құмтастардан, жұқа қабатталған саз тастардан және аргиллиттерден тұратын турбидиттерден тұрады. Кембрийге дейінгі және Юраның соңынан ерте бор кезеңіне дейінгі тау жыныстары кеш бор кезеңінің граниттері мен гранодиориттерімен кесіліп өтеді. Болшой Ляховский аралының көп бөлігін біртұтас емес кайнозойлық шөгінділер жамылғысы жабады. Бұл шөгінділерге палеоценнен эоценге дейінгі коллювиалды, аллювиалды және дельталық қиыршық тастар, құм, саз және көмір, сондай-ақ олигоценнен миоценге дейінгі аллювиалды, көлдік, дельталық және жағалау маңы теңіз құмдары мен саздары, олардың ішінде қиыршық тас қабаттары мен линзалары бар. Бұл шөгінділердің үстінде плиоценнен плейстоценге дейінгі коллювиалды, аллювиалды және жағалау маңы теңіз құмы, шөгінділер мен саздары орналасқан, олардың арасында кездейсоқ қиыршық тас қабаттары кездеседі. Жағалау маңы теңіз шөгінділерінде теңіз моллюскаларының қабықтары мен лигниттелген ағаш сынықтары сақталған. Бұл шөгінділерде қалың мәңгілік тоң қабаты қалыптасқан, оның ерекшелігі – массивті мұздық тіліктері. Барон фон Толль мен ертеректегі геологтардың болжамдарына қарамастан, Болшой Ляховский аралында мұздық шөгінділер мен олармен байланысты шөгінділер мүлдем жоқ. Кеңес заманында Кигильях түбегінде, Болшой Ляховский полярлық станциясының бастығы Владимир Воронинге, қатты эрозияға ұшыраған және түбекке атын берген үлкен тік жартас көрсетілді. Якут тілінде "Кигильях" сөзі "тас адам" дегенді білдіреді.
Bolshoy Lyakhovsky Island consists of highly folded and faulted Precambrian metamorphic rocks and turbidites; Mesozoic turbidites and igneous rocks; and Cenozoic sediments. Exposed in southeastern part of this island, the older Precambrian. Early Proterozoic, metamorphic rocks consist of schists and amphibolites. Small exposures of Late Proterozoic schistose, quartzose sandstones and phyllitic, sericite quartz schist (turbidites) also occur in the southeastern part of Bolshoy Lyakhovsky Island. The bulk of this island consists of Late Jurassic to Early Cretaceous turbidites composed of interbedded fine grained sandstones, thinly bedded siltstones, and argillites. The Precambrian and Late Jurassic to Early Cretaceous rocks are intruded by Late Cretaceous granites and granodiorites. A blanket of unconsolidated Cenozoic sediments blankets most of Bolshoy Lyakhovsky Island. These sediments include Paleocene to Eocene colluvial, alluvial, and deltaic gravels, sands, clays, and coals and Oligocene to Miocene alluvial, lacustrine, deltaic, and nearshore marine sands and clays that contain beds and lenses of gravel. Overlying these sediments are Pliocene to Pleistocene colluvial, alluvial, and nearshore marine sands, silts, and clays that contain occasional gravel layers. The nearshore marine sediments contain the shells of marine mollusks and pieces of lignitized wood. Thick permafrost characterized by massive ice wedges has developed in these sediments. Contrary to the interpretations of Baron von Toll and earlier geologists, glacial tills and related sediments are completely absent within Bolshoy Lyakhovsky Island. In Soviet times on the Kigilyakh Peninsula Vladimir Voronin, then in charge of the Bolshoy Lyakhovsky Polar Station, was shown a large standing rock which had been heavily eroded and which gave name to the peninsula. The word Kigilyakh means "stone man" in the Yakut language.
Өсімдіктер
Большой Ляховский аралының өсімдік жамылғысы – сабанды шөптер, гүлді шөптер, криптогам тундрасы, криптогамдық шөптесін даласы және сабанды шөптер, шөптер мен мүктерден тұратын сулы жерлердің қосылысы. Сабанды шөптер, гүлді шөптер және криптогам тундрасы Большой Ляховский аралының көп бөлігін құрайды. Ол негізінен өте төмен өсетін шөптерден, сабанды шөптерден, гүлді шөптерден, мүктерден, лишайлардан және бауырлы өсімдіктерден тұрады. Бұл өсімдіктер әдетте жер бетінің 40–80 пайызын жабады. Топырақ көбінесе ылғалды, ұсақ дәнды және жиі дөңгелектелген болады. Криптогамдық шөптесін даласы құрғақтан ылғалға дейін құнарсыз жерлерден тұрады, онда сирек кездесетін шөптер, лишайлар, мүктер және бауырлы өсімдіктер өседі. Бұталар, жәндіктер және торфты батпақтар әдетте жоқ. Бұл өсімдіктер сирек (2–40%) және төмен өсетін өсімдік жамылғысын құрайды, олар көбінесе құнарсыз жерлерде қара жолақтар түрінде кездеседі және бриофиттер мен криптогамдық қабықтардан тұрады. Большой Ляховский аралының солтүстік-батыс және оңтүстік-шығыс бөліктерінде кездесетін сабанды шөптер, шөптер мен мүктерден тұратын сулы жерлер, сабанды шөптер, шөптер және мүктер басымдылық ететін сулы жерлер кешенінен тұрады. Бұл сулы жерлер ландшафттың төменгі, жыл бойы ылғалды бөліктерін алып жатыр.
The vegetation of Bolshoy Lyakhovsky Island is a mixture of rush/grass, forb, cryptogam tundra, cryptogam herb barren, and sedge/grass,moss wetland. The rush/grass, forb, cryptogam tundra covers the bulk of Bolshoy Lyakhovsky Island. It consists mostly of very low growing grasses, rushes, forbs, mosses, lichens, and liverworts. These plants typically cover about 40–80 percent of the surface of the ground. The soils are typically moist, fine grained, and often hummocky. The cryptogam herb barren consists of dry to wet barren landscapes with scattered, herbs, lichens, mosses, and liverworts. Sedges, dwarf shrubs, and peaty mires are normally absent. These plants form a sparse (2–40%) and low growing plant cover that often occurs as dark streaks on the otherwise barren lands, composed largely of bryophytes and cryptogamic crusts. Sedge/grass,moss wetlands, which occur on the northwest and southeast ends of Bolshoy Lyakhovsky Island, consist of wetland complexes dominated by sedges, grasses, and mosses. These wetlands occupy low, perennially wet parts of the landscape.