"Көктемгі апельсин" романының кейіпкері - Алекс туралы
Alex (A Clockwork Orange)
Алекс – «Апельсин механикасынан» көрнекті кейіпкер. Кітапта және Кубриктің фильміндегі рөлі, актерлер, адаптациялар туралы ақпарат. Әдебиет, кино тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Қолмен жасалған апельсин" романының кейіпкері Алекс – Энтони Берджестің "Қолмен жасалған апельсин" романы мен Стэнли Кубриктің осы аттас фильмдегі кейіпкер, оны Мэлком Макдауэлл сомдаған. Кітапта Алекстің тегі көрсетілмейді. Бірақ фильмде Кубрик оның тегін DeLarge деп қойды, бұл Алекстің кітапта өзін The Large деп атауына сілтеме. Кейін фильмдегі екі газет мақаласында оның аты "Алекс Берджесс" деп жазылған, бұл Энтони Берджеске жасалған сілтеме. Кітап пен фильмнен өзге, Алекс Ванесса Клэр Смит тарапынан Брэд Мейстің режиссерлік еткен ARK Театр компаниясының "Қолмен жасалған апельсин" мультимедиалық қойылымында бейнеленген.
Fictional character from A Clockwork Orange
Alex is a fictional character in Anthony Burgess' novel A Clockwork Orange and Stanley Kubrick's film adaptation of the same name, in which he is played by Malcolm McDowell. In the book, Alex's surname is not stated. In the film, however, Kubrick chose it to be DeLarge, a reference to Alex calling himself The Large in the novel. Later on in the film, two newspaper articles print his name as "Alex Burgess", a reference to Anthony Burgess. In addition to the book and film, Alex was portrayed by Vanessa Claire Smith in the ARK Theatre Company's multimedia adaptation of A Clockwork Orange, directed by Brad Mays.
Таңбаның жалпы көрінісі
Алекс – «Механикалық апельсин» романының баяндаушысы. Кейіпкер өзін қуанту үшін бейкүнә адамдарды тонап, зорлап, шабуылдайтын, қызықтау іздейтін социопат ретінде бейнеленеді. Ақыл-ойымен ол мұндай мінез-құлықтың моральдық тұрғыдан бұрыс екенін түсінеді, тіпті "түндегі менің әрекеттерімдей әрекет ететін адамдардың бәрі болса, қоғам құру мүмкін емес" дейді. Дегенмен, ол өзін және осындайларды өзгертуге тырысатындардың ниеттерін түсінбейтінін айтады, олардың жақсы болуға деген құштарлығына ешқашан кедергі келтірмейтінін, ол жай ғана "басқа дүкенге баратынын" мәлімдейді. Ол автор Энтони Берджесс жасаған, жасөспірімдер сленгі – Надсатпен сөйлейді. Тіл негізінен ағылшын және орыс тілдерінен құралған, сондай-ақ кокни рифмалық сленгі, цыған тілі және мектеп оқушыларының сөйлеу тілі сияқты басқа да көздерден алынған сөздерді қамтиды. Оның сүйікті сусындары – түрлі есірткілер қосылған сүт, оны ол және оның топтасқан достары ("дроугтар") "үлкен зорлық-зомбылыққа" дайындалу үшін ішеді. Алекс классикалық музыканы, әсіресе Людвиг ван Бетховенді өте жақсы көреді, оны әдетте "Людвиг Ван" деп атайды. Осы музыканы тыңдағанда, ол зорлау, азаптау және қырғын туралы шексіз қиялдарға беріледі. Алекстің сүйікті жақын арадағы қаруы – "жуан britva", яғни тік пышақ.
Alex is the narrator in the novel A Clockwork Orange. The character is portrayed as a thrill seeking sociopath who robs, rapes, and assaults innocent people for his own amusement. Intellectually, he knows that such behaviour is morally wrong, saying that "you can't have a society with everybody behaving in my manner of the night". He nevertheless professes to be puzzled by the motivations of those who wish to reform him and others like him, saying that he would never interfere with their desire to be good; he simply "goes to the other shop". He speaks Nadsat, a teenage slang created by author Anthony Burgess. The language is based on largely English and Russian words, but also borrows from other sources such as Cockney rhyming slang, Romani speech, and schoolboy colloquialisms. His beverage of choice is milk spiked with various drugs, which he and his fellow gang members ("droogs") drink to fortify themselves for "ultraviolence". Alex is very fond of classical music, particularly Ludwig van Beethoven, whom he habitually refers to as "Ludwig Van". While listening to this music, he fantasises about endless rampages of rape, torture and slaughter. Alex's favourite melee weapon is a "cut throat britva", or straight razor.
Кейіпкердің өмірбаяны
Алекс ата-анасымен бірге Англияның антиутопиялық ауданында тұрады, онда оның "ультра зорлық-зомбылық" түрі кең таралған. 15 жасында ол мемлекеттік реформа институттарының ардагері; фильмде ол әлдеқайда үлкен. Ол күнді мектептен қашып, музыка тыңдап, түнде "құқықшы" Джорджи, Пит және Диммен көршілікті қорқытып өткізеді. Ол өз тобының ең жас мүшесі, ең ақылдысы және өзін көшбасшы ретінде көрсетеді. Георгий оның биік қолдылығына ренжіді және оған қарсы бандиттің қалған бөлігімен бірге жоспар құрып бастайды. Бір күні түнде топ әйелдің үйіне кіріп, Алекс оны бетіне пенис пен ұрық мүсінімен ұрып өлтіреді (кітапта бұл Бетховеннің бюсі). Алекс полиция сиренасын естіп, үйден қашып кеткен кезде, Дим оны сүт бөтелкесімен (кітаптағы тізбек) ұрады және топ оны тұтқындауға қалдырады. Алекс кісі өлтіргені үшін кінәлі деп танылып, 14 жылға бас бостандығынан айырады. Алдағы екі жыл бойы Алекс үлгілі тұтқын болып, түрмедегі дін қызметкерінің ықыласына бөленіп, Киелі кітапты зерттей бастады. Ол әсіресе, Ескі Келісімдегі азаптау мен кісі өлтіру туралы үзінділерді жақсы көреді. Ақырында түрме қызметкерлері оны Людовико техникасына, қылмыстық импульстерді жою үшін жасалған эксперименталды мәжбүрлі қайта тәрбиелеу емдеріне ұсынады. Емдеу кезінде түрме дәрігерлері оған ісікке әсер ететін дәрілерді салады және оны кісі өлтіру, азаптау және зорлау бейнеленген фильмдер көруге мәжбүрлейді. Ем-дом оны аурумен байланыстыратын зорлық-зомбылық ойлар мен сезімдерге бейімдейді. Алекс әсіресе өзінің сүйікті музыкалық шығармаларының бірі Бетховеннің Тоғызыншы симфониясына қойылған нацистік соғыс қылмыстарының бейнежазбаларын көруден қатты әсер алады; нәтижесінде ол оны науқастанып тыңдай алмайды. Оның жазасы өтелген мерзімге ауыстырылып, ол босатылады. Алайда қоғамға оралғаннан кейін ол емнің өте жақсы жұмыс істегенін түсінеді: зорлық-зомбылық туралы ой оны ауырсынумен тізе бүгіп, өзін-өзі қорғай алмайды. Ата-анасы бөлмесін жалға берді, оны бұрынғы құрбандары қатыгездікпен қорлайды, оны қазір полиция қызметкерлері болған Джорджи (романдағы Билли Бой) мен Дим ұрады. Ол ескі үйдің алдына құлап түседі, оның иесі үкімет "төңкеруші" деп санайтын жазушы. Жазушы - бұл топтың құрбандарының бірі, бірақ ол Алексті тани алмайды, ол және оның достары адамды ұрып-соғып, әйеліне ұжымдық зорлық-зомбылық жасаған кезде бетперде киіп жүрді, ол кейін өпкө ауруынан қайтыс болды. Жазушы оның азапты жағдайынан улам одан да нашарлады деп санайды. Алекс қиындықтарын айтып бергенде, жазушы оған көмектесуге уәде береді. Алайда, жазушы Алекстің кім екенін "Singin' in the Rain" әнін естігенде түсінеді, ол әйеліне зорлық-зомбылық жасаған кезде әндеген ән (кітапта ол Алекстің дауысы мен сөйлеу үлгісін таниды). Ол Алексті есірткіге салып, Тоғызыншы симфонияны тыңдауға мәжбүрлейді, бұл Алекске соншалықты ауыр тигізеді, ол терезеден секіріп, өзін-өзі өлтіруге тырысады. Ол аман қалып, ауыр жарақат алады және мемлекеттік ауруханада оянады. Ата-анасы оны қайтарып алады, ал үкімет жаман жарнамадан қысылып, оған жақсы жалақы алатын жұмыс береді, онда ол өзінің табиғи күшті бейімділігін мемлекеттің жауларына қарсы бағыттауға болады. Людовико әдісінің әсері жоғалып, Алекс бұрынғы, өте қатыгез күйіне оралды: "Мен емделдім, бәрі жақсы". Фильм осы жерде аяқталса, романда Алекс бірнеше жасқа үлкенірек болған кезде оның социопатиясынан арылған қосымша тарау бар. Жаңа "жұмысшыларының" қылмысы көбейген кезде, Алекс оларды сыртқа шығарады, өйткені ол зорлық-зомбылыққа қызығушылық танытпайды. Ол Питке кафеде кездесіп, оның үйленгенін білгенде, Алекс отбасы құру туралы ойлана бастайды, бірақ балалары оның зорлық-зомбылық бейімділігін мұра етеді деп уайымдайды.
Alex lives with his parents in a block of flats in a dystopian England in which his brand of "ultraviolence" is common. At the age of 15, he is already a veteran of state reform institutions; in the film, he is somewhat older. He spends his days skipping school and listening to music, and his nights terrorizing the neighborhood with his "droogs" Georgie, Pete, and Dim. While the youngest of his gang, he is the most intelligent, and designates himself as the leader. Georgie resents his high handedness, and begins plotting against him along with the rest of the gang. One night, the gang breaks into a woman's house, and Alex assaults and kills her by ramming her face with a sculpture of a penis and testicles (in the book it is a bust of Beethoven). As Alex flees from the house after hearing police sirens, Dim hits him with a milk bottle (his chain in the book) and the gang leaves him to be arrested. Alex is found guilty of murder and sentenced to 14 years in prison. Over the next two years, Alex is a model prisoner, endearing himself to the prison chaplain by studying the Bible. He is especially fond of the passages in the Old Testament portraying torture and murder. Eventually, prison officials recommend him for the Ludovico Technique, an experimental forced re education treatment designed to eliminate criminal impulses. During the treatment, prison doctors inject him with nausea inducing drugs and make him watch films portraying murder, torture and rape. The treatment conditions him to associate violent thoughts and feelings with sickness. Alex is particularly affected by watching footage of Nazi war crimes set to Beethoven's Ninth Symphony, one of his favourite pieces of music; as a result, he can no longer hear it without feeling sick. His sentence is commuted to time served, and he is released. Once he returns to society, however, he finds that the treatment worked too well: any thought of violence brings him to his knees with pain, and he cannot defend himself. His parents have rented out his room, he is brutalised by his former victims, and beaten by Georgie (Billy Boy in the novel) and Dim, who are now police officers. He collapses in front of an old house, owned by a writer the government considers "subversive". The writer is one of the gang's victims, but he does not recognise Alex, who had been wearing a mask as he and his friends beat the man and gang raped his wife, who later died of pneumonia the writer believes was exacerbated by her ordeal. When Alex tells him of his plight, the writer promises to help him. However, the writer realises who Alex is upon hearing him singing "Singin' in the Rain", the very song he had sung while raping his wife (in the book, he recognizes Alex's voice and speech patterns). He drugs Alex and forces him to listen to the Ninth Symphony, which causes Alex so much pain that he attempts suicide by jumping out of the window. He survives, but is badly injured, and wakes up in a state hospital. His parents take him back and the government, smarting from the bad publicity, gives him a well paying job where he can channel his naturally violent tendencies against the enemies of the state. The effects of the Ludovico Technique have worn off, and Alex is his old, ultraviolent self again: "I was cured, all right". While the film ends here, the novel features an additional chapter in which Alex, now a few years older, has outgrown his sociopathy. While his new "droogs" commit crime sprees, Alex sits them out, as he has lost interest in violence. When he runs into Pete at a coffee shop and learns he got married, Alex begins to think about starting a family, but worries that his children will inherit his violent tendencies.
Қабылдау
Америка кино институты Алексті барлық уақыттың ең ұлы зұлым кейіпкерлерінің тізімінде 12-ші орынға қойды. Empire журналы Алексті барлық уақыттың ең ұлы кино кейіпкерлерінің 42-шісі деп таңдады, ал Wizard журналы оны барлық уақыттың ең ұлы зұлымдарының 36-шысы деп бағалады. Малкольм Макдауэллдің актерлік шеберлігі сыншылар тарапынан кеңінен мақталып жүр. Макдауэлл "Алтын глобус" сыйлығының "Драмалық фильмдегі ең үздік актер" номинациясына ұсынылды, ал кейбіреулер оның "Оскар" сыйлығында "Ең үздік актер" номинациясын алмауы үлкен қателік деп санайды. 2008 жылы оның ойнаған рөлі Premier журналының "Барлық уақыттың 100 ең ұлы актерлік жұмысы" тізімінде 100-ші орынды иеленді. 2004 жылы Ванесса Клэр Смит "Көліктік апельсин" пьесасындағы гендерлік ролі үшін LA Weekly сыйлығының "Ең үздік әйел рөлі" номинациясын жеңіп алды.
The American Film Institute rated Alex the 12th greatest film villain of all time. Empire magazine selected Alex as the 42nd greatest movie character of all time, and Wizard magazine rated Alex the 36th greatest villain of all time. Malcolm McDowell's performance has been widely acclaimed by critics. McDowell was nominated for the Golden Globe Award for Best Actor – Motion Picture Drama, and some consider his failure to receive a Best Actor nomination at the Academy Awards a major snub. In 2008, his performance was ranked #100 on Premier magazine's "100 Greatest Performances of All Time." In 2004, Vanessa Claire Smith won LA Weeklys Leading Female Performance award for her gender bending performance in the stage production of A Clockwork Orange.